{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5432642"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5432642","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Κλινικές μελέτες ως αναπόσπαστο κομμάτι στην ανάπτυξη φαρμάκων: Τρέχουσες εξελίξεις και οδηγίες / Clinical trials as an integral part of drug development: New advancements and regulations","abstract":"Οι κλινικές δοκιμές (ΚΔ) παραμένουν ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ιατρικής που βασίζεται σε τεκμήρια, παρέχοντας τα θεμέλια για την αξιολόγηση της ασφάλειας, της αποτελεσματικότητας και της ποιότητας των νέων θεραπευτικών παρεμβάσεων. Οι ΚΔ διεξάγονται ως δομημένες πολυφασικές ερευνητικές μελέτες που προϋποθέτουν κανονισμούς ηθικής συμμόρφωσης, όπως ο σεβασμός προς το άτομο, η ευεργεσία και η δικαιοσύνη, οι οποίοι διασφαλίζουν την προστασία των συμμετεχόντων μέσω ενημερωμένης συγκατάθεσης, μέτρων προστασίας προσωπικών δεδομένων και τήρησης των προτύπων Ορθής Κλινικής Πρακτικής. Η παρούσα μελέτη παρουσιάζει μια ολοκληρωμένη ανασκόπηση της βιβλιογραφίας στο πεδίο της κλινικής έρευνας και ανάπτυξης φαρμάκων και μια ανάλυση των σύγχρονων κανονιστικών πλαισίων που εκδίδονται από μεγάλες διεθνείς αρχές, συμπεριλαμβανομένων των FDA, EMA, ICH και MHRA, για να εξετάσει την εξέλιξη, στις μεθοδολογίες των κλινικών δοκιμών, και στις απαιτήσεις των ρυθμιστικών αρχών. Η εργασία εστιάζει σε νέες μεθόδους σχεδιασμού δοκιμών, που συμπεριλαμβάνουν adaptive designs (ADs), master protocols, και decentralized κλινικές δοκιμές (DCTs), παράλληλα με την αυξανόμενη ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης και δεδομένων πραγματικού κόσμου. Αυτές οι εξελίξεις στοχεύουν στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δοκιμών, στην ενίσχυση της στρατολόγησης και διατήρησης ασθενών, στην υποστήριξη της έρευνας που βασίζεται σε βιοδείκτες και στην επιτάχυνση της ανάπτυξης φαρμάκων. Παρά την πρόοδο, παραμένουν σημαντικές προκλήσεις. Η παγκοσμιοποίηση της κλινικής έρευνας έχει εντείνει την ανάγκη για δημογραφική ποικιλομορφία, εναρμόνιση των κανονιστικών ρυθμίσεων και ασφαλή διαχείριση πολυδιάστατων δεδομένων. Οι νέες μεθοδολογίες εισάγουν πρόσθετες ανησυχίες σχετικά με την ιδιοκτησία δεδομένων, την προστασία της ιδιωτικής ζωής, την απομακρυσμένη παρακολούθηση, την επικύρωση ψηφιακών τελικών σημείων και την κανονιστική εποπτεία των αποτελεσμάτων που βασίζονται στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Οι ρυθμιστικές αρχές ανταποκρίνονται μέσω συνεργατικών πρωτοβουλιών, προσπαθειών εναρμόνισης, μηχανισμών εξάρτησης και στρατηγικών εκσυγχρονισμού που έχουν σχεδιαστεί για να διατηρούν την επιστημονική αυστηρότητα, υποστηρίζοντας παράλληλα την καινοτομία. Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα δεδομένα, το μέλλον της κλινικής ανάπτυξης θα δίνει ολοένα και μεγαλύτερη έμφαση στην εξατομικευμένη ιατρική, στην έρευνα για σπάνιες ασθένειες, στις θεραπείες με γνώμονα βιοδείκτες και στον σχεδιασμό κλινικών δοκιμών με επίκεντρο τον ασθενή. Σε αυτή την κατεύθυνση, τα προσαρμοστικά κανονιστικά πλαίσια, η διεθνής συνεργασία, η υπεύθυνη υιοθέτηση της τεχνολογίας και οι ισχυρότερες συνεργασίες μεταξύ των φορέων της φαρμακευτικής τεχνολογίας και της υγειονομικής περίθαλψης είναι καίριας σημασίας στην επανάσταση των διαδικασιών ανάπτυξης φαρμάκων. Τελικά, το μέλλον των κλινικών δοκιμών εξαρτάται από την εξισορρόπηση της καινοτομίας με την ηθική ακεραιότητα, την αξιοπιστία των δεδομένων και την ισότιμη πρόσβαση των ασθενών σε ασφαλείς και αποτελεσματικές θεραπείες.","abstract_html":"Οι κλινικές δοκιμές (ΚΔ) παραμένουν ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ιατρικής που βασίζεται σε τεκμήρια, παρέχοντας τα θεμέλια για την αξιολόγηση της ασφάλειας, της αποτελεσματικότητας και της ποιότητας των νέων θεραπευτικών παρεμβάσεων. Οι ΚΔ διεξάγονται ως δομημένες πολυφασικές ερευνητικές μελέτες που προϋποθέτουν κανονισμούς ηθικής συμμόρφωσης, όπως ο σεβασμός προς το άτομο, η ευεργεσία και η δικαιοσύνη, οι οποίοι διασφαλίζουν την προστασία των συμμετεχόντων μέσω ενημερωμένης συγκατάθεσης, μέτρων προστασίας προσωπικών δεδομένων και τήρησης των προτύπων Ορθής Κλινικής Πρακτικής. Η παρούσα μελέτη παρουσιάζει μια ολοκληρωμένη ανασκόπηση της βιβλιογραφίας στο πεδίο της κλινικής έρευνας και ανάπτυξης φαρμάκων και μια ανάλυση των σύγχρονων κανονιστικών πλαισίων που εκδίδονται από μεγάλες διεθνείς αρχές, συμπεριλαμβανομένων των FDA, EMA, ICH και MHRA, για να εξετάσει την εξέλιξη, στις μεθοδολογίες των κλινικών δοκιμών, και στις απαιτήσεις των ρυθμιστικών αρχών. Η εργασία εστιάζει σε νέες μεθόδους σχεδιασμού δοκιμών, που συμπεριλαμβάνουν adaptive designs (ADs), master protocols, και decentralized κλινικές δοκιμές (DCTs), παράλληλα με την αυξανόμενη ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης και δεδομένων πραγματικού κόσμου. Αυτές οι εξελίξεις στοχεύουν στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δοκιμών, στην ενίσχυση της στρατολόγησης και διατήρησης ασθενών, στην υποστήριξη της έρευνας που βασίζεται σε βιοδείκτες και στην επιτάχυνση της ανάπτυξης φαρμάκων. Παρά την πρόοδο, παραμένουν σημαντικές προκλήσεις. Η παγκοσμιοποίηση της κλινικής έρευνας έχει εντείνει την ανάγκη για δημογραφική ποικιλομορφία, εναρμόνιση των κανονιστικών ρυθμίσεων και ασφαλή διαχείριση πολυδιάστατων δεδομένων. Οι νέες μεθοδολογίες εισάγουν πρόσθετες ανησυχίες σχετικά με την ιδιοκτησία δεδομένων, την προστασία της ιδιωτικής ζωής, την απομακρυσμένη παρακολούθηση, την επικύρωση ψηφιακών τελικών σημείων και την κανονιστική εποπτεία των αποτελεσμάτων που βασίζονται στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Οι ρυθμιστικές αρχές ανταποκρίνονται μέσω συνεργατικών πρωτοβουλιών, προσπαθειών εναρμόνισης, μηχανισμών εξάρτησης και στρατηγικών εκσυγχρονισμού που έχουν σχεδιαστεί για να διατηρούν την επιστημονική αυστηρότητα, υποστηρίζοντας παράλληλα την καινοτομία. Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα δεδομένα, το μέλλον της κλινικής ανάπτυξης θα δίνει ολοένα και μεγαλύτερη έμφαση στην εξατομικευμένη ιατρική, στην έρευνα για σπάνιες ασθένειες, στις θεραπείες με γνώμονα βιοδείκτες και στον σχεδιασμό κλινικών δοκιμών με επίκεντρο τον ασθενή. Σε αυτή την κατεύθυνση, τα προσαρμοστικά κανονιστικά πλαίσια, η διεθνής συνεργασία, η υπεύθυνη υιοθέτηση της τεχνολογίας και οι ισχυρότερες συνεργασίες μεταξύ των φορέων της φαρμακευτικής τεχνολογίας και της υγειονομικής περίθαλψης είναι καίριας σημασίας στην επανάσταση των διαδικασιών ανάπτυξης φαρμάκων. Τελικά, το μέλλον των κλινικών δοκιμών εξαρτάται από την εξισορρόπηση της καινοτομίας με την ηθική ακεραιότητα, την αξιοπιστία των δεδομένων και την ισότιμη πρόσβαση των ασθενών σε ασφαλείς και αποτελεσματικές θεραπείες.","abstract_has_math":false,"creators":["Λούπης Παναγιώτης","Loupis Panagiotis"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:20:33Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["English"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5432642"],"render_values":[{"text":"uoadl:5432642","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5432642","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5432642","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5432642","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Λούπης Παναγιώτης","Loupis Panagiotis"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["English"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5432642","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5432642"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Οι κλινικές δοκιμές (ΚΔ) παραμένουν ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ιατρικής που βασίζεται σε τεκμήρια, παρέχοντας τα θεμέλια για την αξιολόγηση της ασφάλειας, της αποτελεσματικότητας και της ποιότητας των νέων θεραπευτικών παρεμβάσεων. Οι ΚΔ διεξάγονται ως δομημένες πολυφασικές ερευνητικές μελέτες που προϋποθέτουν κανονισμούς ηθικής συμμόρφωσης, όπως ο σεβασμός προς το άτομο, η ευεργεσία και η δικαιοσύνη, οι οποίοι διασφαλίζουν την προστασία των συμμετεχόντων μέσω ενημερωμένης συγκατάθεσης, μέτρων προστασίας προσωπικών δεδομένων και τήρησης των προτύπων Ορθής Κλινικής Πρακτικής. Η παρούσα μελέτη παρουσιάζει μια ολοκληρωμένη ανασκόπηση της βιβλιογραφίας στο πεδίο της κλινικής έρευνας και ανάπτυξης φαρμάκων και μια ανάλυση των σύγχρονων κανονιστικών πλαισίων που εκδίδονται από μεγάλες διεθνείς αρχές, συμπεριλαμβανομένων των FDA, EMA, ICH και MHRA, για να εξετάσει την εξέλιξη, στις μεθοδολογίες των κλινικών δοκιμών, και στις απαιτήσεις των ρυθμιστικών αρχών. Η εργασία εστιάζει σε νέες μεθόδους σχεδιασμού δοκιμών, που συμπεριλαμβάνουν adaptive designs (ADs), master protocols, και decentralized κλινικές δοκιμές (DCTs), παράλληλα με την αυξανόμενη ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης και δεδομένων πραγματικού κόσμου. Αυτές οι εξελίξεις στοχεύουν στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δοκιμών, στην ενίσχυση της στρατολόγησης και διατήρησης ασθενών, στην υποστήριξη της έρευνας που βασίζεται σε βιοδείκτες και στην επιτάχυνση της ανάπτυξης φαρμάκων. Παρά την πρόοδο, παραμένουν σημαντικές προκλήσεις. Η παγκοσμιοποίηση της κλινικής έρευνας έχει εντείνει την ανάγκη για δημογραφική ποικιλομορφία, εναρμόνιση των κανονιστικών ρυθμίσεων και ασφαλή διαχείριση πολυδιάστατων δεδομένων. Οι νέες μεθοδολογίες εισάγουν πρόσθετες ανησυχίες σχετικά με την ιδιοκτησία δεδομένων, την προστασία της ιδιωτικής ζωής, την απομακρυσμένη παρακολούθηση, την επικύρωση ψηφιακών τελικών σημείων και την κανονιστική εποπτεία των αποτελεσμάτων που βασίζονται στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Οι ρυθμιστικές αρχές ανταποκρίνονται μέσω συνεργατικών πρωτοβουλιών, προσπαθειών εναρμόνισης, μηχανισμών εξάρτησης και στρατηγικών εκσυγχρονισμού που έχουν σχεδιαστεί για να διατηρούν την επιστημονική αυστηρότητα, υποστηρίζοντας παράλληλα την καινοτομία. Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα δεδομένα, το μέλλον της κλινικής ανάπτυξης θα δίνει ολοένα και μεγαλύτερη έμφαση στην εξατομικευμένη ιατρική, στην έρευνα για σπάνιες ασθένειες, στις θεραπείες με γνώμονα βιοδείκτες και στον σχεδιασμό κλινικών δοκιμών με επίκεντρο τον ασθενή. Σε αυτή την κατεύθυνση, τα προσαρμοστικά κανονιστικά πλαίσια, η διεθνής συνεργασία, η υπεύθυνη υιοθέτηση της τεχνολογίας και οι ισχυρότερες συνεργασίες μεταξύ των φορέων της φαρμακευτικής τεχνολογίας και της υγειονομικής περίθαλψης είναι καίριας σημασίας στην επανάσταση των διαδικασιών ανάπτυξης φαρμάκων. Τελικά, το μέλλον των κλινικών δοκιμών εξαρτάται από την εξισορρόπηση της καινοτομίας με την ηθική ακεραιότητα, την αξιοπιστία των δεδομένων και την ισότιμη πρόσβαση των ασθενών σε ασφαλείς και αποτελεσματικές θεραπείες.","Clinical trials (CTs) consist an integral part of evidence-based medicine, providing the ground basis for evaluation of safety, efficacy, and quality of new therapeutic interventions. Conducted under structured, multi-phase research processes, CTs are governed by ethical regulations including respect for persons, beneficence, and justice, ensuring participant protection through informed consent, data privacy safeguards, and adherence to Good Clinical Practice standards. This study presents a comprehensive scoping review of peer-reviewed literature and an analysis of contemporary regulatory frameworks issued by major international authorities, including the FDA, EMA, ICH, and MHRA, to examine the evolution of clinical trial methodologies and regulatory requirements. The review focuses on emerging trial designs, including adaptive designs, master protocols, and decentralized clinical trials, alongside the constant increase of AI integration and RWD utilization in clinical research. These advancements aim to improve trial efficiency, enhance patient recruitment and retention, support biomarker-driven research, and accelerate drug development. Despite the progress, significant challenges remain. The globalization of clinical research has intensified the need for demographic diversity, regulatory harmonization, and secure cross-border data management. Novel methodologies introduce additional concerns regarding data ownership, privacy protection, remote monitoring, validation of digital endpoints, and the regulatory oversight of AI-driven outcomes. Regulatory agencies are responding through collaborative initiatives, harmonization efforts, reliance mechanisms, and modernization strategies designed to maintain scientific rigor while supporting innovation. All considered, the future of clinical development will increasingly emphasize towards personalized medicine, rare disease research, biomarker-guided therapies, and patient-centered trial design. At this direction, adaptive regulatory frameworks, international collaboration, responsible technology adoption, and stronger partnerships between pharmaceutical, technological, and healthcare stakeholders are vital elements for revolutionizing the drug development pipeline. Ultimately, the successful modernization of CTs, depends on balancing innovation with ethical integrity, data reliability, and equitable patient access to safe and effective treatments."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Κλινικές μελέτες ως αναπόσπαστο κομμάτι στην ανάπτυξη φαρμάκων: Τρέχουσες εξελίξεις και οδηγίες / Clinical trials as an integral part of drug development: New advancements and regulations"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Λούπης Παναγιώτης","Loupis Panagiotis"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Οι κλινικές δοκιμές (ΚΔ) παραμένουν ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ιατρικής που βασίζεται σε τεκμήρια, παρέχοντας τα θεμέλια για την αξιολόγηση της ασφάλειας, της αποτελεσματικότητας και της ποιότητας των νέων θεραπευτικών παρεμβάσεων. Οι ΚΔ διεξάγονται ως δομημένες πολυφασικές ερευνητικές μελέτες που προϋποθέτουν κανονισμούς ηθικής συμμόρφωσης, όπως ο σεβασμός προς το άτομο, η ευεργεσία και η δικαιοσύνη, οι οποίοι διασφαλίζουν την προστασία των συμμετεχόντων μέσω ενημερωμένης συγκατάθεσης, μέτρων προστασίας προσωπικών δεδομένων και τήρησης των προτύπων Ορθής Κλινικής Πρακτικής. Η παρούσα μελέτη παρουσιάζει μια ολοκληρωμένη ανασκόπηση της βιβλιογραφίας στο πεδίο της κλινικής έρευνας και ανάπτυξης φαρμάκων και μια ανάλυση των σύγχρονων κανονιστικών πλαισίων που εκδίδονται από μεγάλες διεθνείς αρχές, συμπεριλαμβανομένων των FDA, EMA, ICH και MHRA, για να εξετάσει την εξέλιξη, στις μεθοδολογίες των κλινικών δοκιμών, και στις απαιτήσεις των ρυθμιστικών αρχών. Η εργασία εστιάζει σε νέες μεθόδους σχεδιασμού δοκιμών, που συμπεριλαμβάνουν adaptive designs (ADs), master protocols, και decentralized κλινικές δοκιμές (DCTs), παράλληλα με την αυξανόμενη ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης και δεδομένων πραγματικού κόσμου. Αυτές οι εξελίξεις στοχεύουν στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δοκιμών, στην ενίσχυση της στρατολόγησης και διατήρησης ασθενών, στην υποστήριξη της έρευνας που βασίζεται σε βιοδείκτες και στην επιτάχυνση της ανάπτυξης φαρμάκων. Παρά την πρόοδο, παραμένουν σημαντικές προκλήσεις. Η παγκοσμιοποίηση της κλινικής έρευνας έχει εντείνει την ανάγκη για δημογραφική ποικιλομορφία, εναρμόνιση των κανονιστικών ρυθμίσεων και ασφαλή διαχείριση πολυδιάστατων δεδομένων. Οι νέες μεθοδολογίες εισάγουν πρόσθετες ανησυχίες σχετικά με την ιδιοκτησία δεδομένων, την προστασία της ιδιωτικής ζωής, την απομακρυσμένη παρακολούθηση, την επικύρωση ψηφιακών τελικών σημείων και την κανονιστική εποπτεία των αποτελεσμάτων που βασίζονται στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Οι ρυθμιστικές αρχές ανταποκρίνονται μέσω συνεργατικών πρωτοβουλιών, προσπαθειών εναρμόνισης, μηχανισμών εξάρτησης και στρατηγικών εκσυγχρονισμού που έχουν σχεδιαστεί για να διατηρούν την επιστημονική αυστηρότητα, υποστηρίζοντας παράλληλα την καινοτομία. Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα δεδομένα, το μέλλον της κλινικής ανάπτυξης θα δίνει ολοένα και μεγαλύτερη έμφαση στην εξατομικευμένη ιατρική, στην έρευνα για σπάνιες ασθένειες, στις θεραπείες με γνώμονα βιοδείκτες και στον σχεδιασμό κλινικών δοκιμών με επίκεντρο τον ασθενή. Σε αυτή την κατεύθυνση, τα προσαρμοστικά κανονιστικά πλαίσια, η διεθνής συνεργασία, η υπεύθυνη υιοθέτηση της τεχνολογίας και οι ισχυρότερες συνεργασίες μεταξύ των φορέων της φαρμακευτικής τεχνολογίας και της υγειονομικής περίθαλψης είναι καίριας σημασίας στην επανάσταση των διαδικασιών ανάπτυξης φαρμάκων. Τελικά, το μέλλον των κλινικών δοκιμών εξαρτάται από την εξισορρόπηση της καινοτομίας με την ηθική ακεραιότητα, την αξιοπιστία των δεδομένων και την ισότιμη πρόσβαση των ασθενών σε ασφαλείς και αποτελεσματικές θεραπείες.","Clinical trials (CTs) consist an integral part of evidence-based medicine, providing the ground basis for evaluation of safety, efficacy, and quality of new therapeutic interventions. Conducted under structured, multi-phase research processes, CTs are governed by ethical regulations including respect for persons, beneficence, and justice, ensuring participant protection through informed consent, data privacy safeguards, and adherence to Good Clinical Practice standards. This study presents a comprehensive scoping review of peer-reviewed literature and an analysis of contemporary regulatory frameworks issued by major international authorities, including the FDA, EMA, ICH, and MHRA, to examine the evolution of clinical trial methodologies and regulatory requirements. The review focuses on emerging trial designs, including adaptive designs, master protocols, and decentralized clinical trials, alongside the constant increase of AI integration and RWD utilization in clinical research. These advancements aim to improve trial efficiency, enhance patient recruitment and retention, support biomarker-driven research, and accelerate drug development. Despite the progress, significant challenges remain. The globalization of clinical research has intensified the need for demographic diversity, regulatory harmonization, and secure cross-border data management. Novel methodologies introduce additional concerns regarding data ownership, privacy protection, remote monitoring, validation of digital endpoints, and the regulatory oversight of AI-driven outcomes. Regulatory agencies are responding through collaborative initiatives, harmonization efforts, reliance mechanisms, and modernization strategies designed to maintain scientific rigor while supporting innovation. All considered, the future of clinical development will increasingly emphasize towards personalized medicine, rare disease research, biomarker-guided therapies, and patient-centered trial design. At this direction, adaptive regulatory frameworks, international collaboration, responsible technology adoption, and stronger partnerships between pharmaceutical, technological, and healthcare stakeholders are vital elements for revolutionizing the drug development pipeline. Ultimately, the successful modernization of CTs, depends on balancing innovation with ethical integrity, data reliability, and equitable patient access to safe and effective treatments."],"dc:identifier":["uoadl:5432642","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5432642"],"dc:language":["English"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Κλινικές μελέτες ως αναπόσπαστο κομμάτι στην ανάπτυξη φαρμάκων: Τρέχουσες εξελίξεις και οδηγίες / Clinical trials as an integral part of drug development: New advancements and regulations"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:20:33Z"}