{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5432831"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5432831","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Τα επαναστατικά κινήματα στην ύστερη βυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδο, μέσα από γραπτές μαρτυρίες και κείμενα της εποχής. Ποια πολιτισμικά στοιχεία δεν υποδουλώθηκαν","abstract":"Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά τα επαναστατικά κινήματα και τις εξεγέρσεις της ύστερης βυζαντινής και μεταβυζαντινής περιόδου εστιάζοντας στις αντιδράσεις των πληθυσμών απέναντι στην τουρκική και, κατ’ επέκταση, στη λατινική κυριαρχία, καθώς και στη σχέση μεταξύ πολιτικής υποταγής, κοινωνικής αντίδρασης και πολιτισμικής ανθεκτικότητας. Αφετηρία της μελέτης αποτελεί η διαπίστωση ότι οι εξεγέρσεις και τα κινήματα αντίστασης κατά της ξένης κυριαρχίας δεν εμφανίζονται για πρώτη φορά κατά τη μεταβυζαντινή περίοδο, αλλά έχουν τις απαρχές τους ήδη στους τελευταίους αιώνες του Βυζαντίου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα τελευταία χρόνια πριν από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης και στην περίοδο που ακολούθησε, κατά την οποία οι πληθυσμοί των πρώην βυζαντινών εδαφών εκδήλωσαν ποικίλες μορφές αντίστασης απέναντι στην τουρκική και λατινική κυριαρχία. Η κατάλυση της βυζαντινής πολιτικής εξουσίας και η υποδούλωση των χριστιανικών πληθυσμών στην οθωμανική αυτοκρατορία δεν οδήγησαν σε πολιτισμική απορρόφηση, αλλά σε σύνθετες διαδικασίες συνέχειας, προσαρμογής και μετασχηματισμού. Στο πλαίσιο αυτό, αναλύεται η λειτουργία των κινημάτων, όχι μόνο ως εκδηλώσεων πολιτικής αντίστασης αλλά και ως εκφράσεων συλλογικών ταυτοτήτων που συγκροτούνται μέσα από τη διατήρηση πολιτισμικών στοιχείων. Κεντρική θέση κατέχουν η ορθόδοξη εκκλησιαστική παράδοση ως φορέας θεσμικής και ιδεολογικής συνοχής, η διαχρονική παρουσία της ελληνικής γλώσσας ως φορέας έκφρασης και μνήμης, καθώς και η παιδεία ως φορέας πνευματικής και πολιτισμικής συνέχειας μέσω της διατήρησης και αναπαραγωγής της λόγιας παράδοσης και των γραμματειακών αξιών. Παράλληλα, εξετάζεται ο ρόλος των κοινοτικών δομών και της τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς και η σημασία της προφορικής παράδοσης και των λαϊκών πρακτικών στη διατήρηση της συλλογικής ταυτότητας. Στόχος της εργασίας είναι να αναδειχθεί ότι ο ελληνικός κόσμος δεν υποδουλώθηκε πολιτισμικά, παρά την απώλεια της κρατικής του υπόστασης, καθώς τα επαναστατικά φαινόμενα των εξεταζόμενων περιόδων εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πολιτισμικής ανθεκτικότητας, εντός του οποίου η υποταγή δεν συνιστά παθητική αποδοχή, αλλά δυναμική διαδικασία διαπραγμάτευσης ταυτότητας. Μέσα από αυτήν την οπτική, αναδεικνύεται η σημασία των μηχανισμών πολιτισμικής αντίστασης που διασφάλισαν τη διατήρηση της συλλογικής ταυτότητας, η πολυπλοκότητα των αντιστάσεων και η συμβολή τους στη διαμόρφωση των προϋποθέσεων για τη μετάβαση προς τις νεότερες μορφές συλλογικής και εθνικής συγκρότησης. Ως στυλοβάτες του υπόδουλου Γένους προβάλλονται, μέσα από τις γραπτές πηγές της εποχής, η διατήρηση της μνήμης (παραδόσεις, ιστορική συνείδηση), η γλώσσα, η παιδεία, η θρησκευτική ζωή (κοινές εμπειρίες, μυστήρια) και η ιδεολογική παραγωγή (λόγιοι, Διαφωτισμός). Βάσει αυτών, οι άνθρωποι δεν έχασαν την ταυτότητά τους, την ικανότητα για σκέψη, για οργάνωση και αντίσταση, αλλά συσπειρώθηκαν εκ νέου θέτοντας σταδιακά τις βάσεις για την Εθνεγερσία του ’21. Οι μορφές πολιτικής αντίστασης, που εκφράστηκαν πριν από την Άλωση, συνδυαστικά με τη διατήρηση της γλώσσας, της παιδείας, της θρησκευτικής παράδοσης και της ιστορικής μνήμης, διαμόρφωσαν τις προϋποθέσεις της νεότερης εθνικής συγκρότησης, της πολιτισμικής, παιδευτικής και ιδεολογικής ωρίμασης.","abstract_html":"Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά τα επαναστατικά κινήματα και τις εξεγέρσεις της ύστερης βυζαντινής και μεταβυζαντινής περιόδου εστιάζοντας στις αντιδράσεις των πληθυσμών απέναντι στην τουρκική και, κατ’ επέκταση, στη λατινική κυριαρχία, καθώς και στη σχέση μεταξύ πολιτικής υποταγής, κοινωνικής αντίδρασης και πολιτισμικής ανθεκτικότητας. Αφετηρία της μελέτης αποτελεί η διαπίστωση ότι οι εξεγέρσεις και τα κινήματα αντίστασης κατά της ξένης κυριαρχίας δεν εμφανίζονται για πρώτη φορά κατά τη μεταβυζαντινή περίοδο, αλλά έχουν τις απαρχές τους ήδη στους τελευταίους αιώνες του Βυζαντίου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα τελευταία χρόνια πριν από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης και στην περίοδο που ακολούθησε, κατά την οποία οι πληθυσμοί των πρώην βυζαντινών εδαφών εκδήλωσαν ποικίλες μορφές αντίστασης απέναντι στην τουρκική και λατινική κυριαρχία. Η κατάλυση της βυζαντινής πολιτικής εξουσίας και η υποδούλωση των χριστιανικών πληθυσμών στην οθωμανική αυτοκρατορία δεν οδήγησαν σε πολιτισμική απορρόφηση, αλλά σε σύνθετες διαδικασίες συνέχειας, προσαρμογής και μετασχηματισμού. Στο πλαίσιο αυτό, αναλύεται η λειτουργία των κινημάτων, όχι μόνο ως εκδηλώσεων πολιτικής αντίστασης αλλά και ως εκφράσεων συλλογικών ταυτοτήτων που συγκροτούνται μέσα από τη διατήρηση πολιτισμικών στοιχείων. Κεντρική θέση κατέχουν η ορθόδοξη εκκλησιαστική παράδοση ως φορέας θεσμικής και ιδεολογικής συνοχής, η διαχρονική παρουσία της ελληνικής γλώσσας ως φορέας έκφρασης και μνήμης, καθώς και η παιδεία ως φορέας πνευματικής και πολιτισμικής συνέχειας μέσω της διατήρησης και αναπαραγωγής της λόγιας παράδοσης και των γραμματειακών αξιών. Παράλληλα, εξετάζεται ο ρόλος των κοινοτικών δομών και της τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς και η σημασία της προφορικής παράδοσης και των λαϊκών πρακτικών στη διατήρηση της συλλογικής ταυτότητας. Στόχος της εργασίας είναι να αναδειχθεί ότι ο ελληνικός κόσμος δεν υποδουλώθηκε πολιτισμικά, παρά την απώλεια της κρατικής του υπόστασης, καθώς τα επαναστατικά φαινόμενα των εξεταζόμενων περιόδων εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πολιτισμικής ανθεκτικότητας, εντός του οποίου η υποταγή δεν συνιστά παθητική αποδοχή, αλλά δυναμική διαδικασία διαπραγμάτευσης ταυτότητας. Μέσα από αυτήν την οπτική, αναδεικνύεται η σημασία των μηχανισμών πολιτισμικής αντίστασης που διασφάλισαν τη διατήρηση της συλλογικής ταυτότητας, η πολυπλοκότητα των αντιστάσεων και η συμβολή τους στη διαμόρφωση των προϋποθέσεων για τη μετάβαση προς τις νεότερες μορφές συλλογικής και εθνικής συγκρότησης. Ως στυλοβάτες του υπόδουλου Γένους προβάλλονται, μέσα από τις γραπτές πηγές της εποχής, η διατήρηση της μνήμης (παραδόσεις, ιστορική συνείδηση), η γλώσσα, η παιδεία, η θρησκευτική ζωή (κοινές εμπειρίες, μυστήρια) και η ιδεολογική παραγωγή (λόγιοι, Διαφωτισμός). Βάσει αυτών, οι άνθρωποι δεν έχασαν την ταυτότητά τους, την ικανότητα για σκέψη, για οργάνωση και αντίσταση, αλλά συσπειρώθηκαν εκ νέου θέτοντας σταδιακά τις βάσεις για την Εθνεγερσία του ’21. Οι μορφές πολιτικής αντίστασης, που εκφράστηκαν πριν από την Άλωση, συνδυαστικά με τη διατήρηση της γλώσσας, της παιδείας, της θρησκευτικής παράδοσης και της ιστορικής μνήμης, διαμόρφωσαν τις προϋποθέσεις της νεότερης εθνικής συγκρότησης, της πολιτισμικής, παιδευτικής και ιδεολογικής ωρίμασης.","abstract_has_math":false,"creators":["Λευκαδίτη Μαρία","Lefkaditi Maria"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:20:35Z","subjects":["Ιστορία","History"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5432831"],"render_values":[{"text":"uoadl:5432831","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5432831","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5432831","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5432831","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Λευκαδίτη Μαρία","Lefkaditi Maria"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Ιστορία","History"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5432831","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5432831"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά τα επαναστατικά κινήματα και τις εξεγέρσεις της ύστερης βυζαντινής και μεταβυζαντινής περιόδου εστιάζοντας στις αντιδράσεις των πληθυσμών απέναντι στην τουρκική και, κατ’ επέκταση, στη λατινική κυριαρχία, καθώς και στη σχέση μεταξύ πολιτικής υποταγής, κοινωνικής αντίδρασης και πολιτισμικής ανθεκτικότητας. Αφετηρία της μελέτης αποτελεί η διαπίστωση ότι οι εξεγέρσεις και τα κινήματα αντίστασης κατά της ξένης κυριαρχίας δεν εμφανίζονται για πρώτη φορά κατά τη μεταβυζαντινή περίοδο, αλλά έχουν τις απαρχές τους ήδη στους τελευταίους αιώνες του Βυζαντίου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα τελευταία χρόνια πριν από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης και στην περίοδο που ακολούθησε, κατά την οποία οι πληθυσμοί των πρώην βυζαντινών εδαφών εκδήλωσαν ποικίλες μορφές αντίστασης απέναντι στην τουρκική και λατινική κυριαρχία. Η κατάλυση της βυζαντινής πολιτικής εξουσίας και η υποδούλωση των χριστιανικών πληθυσμών στην οθωμανική αυτοκρατορία δεν οδήγησαν σε πολιτισμική απορρόφηση, αλλά σε σύνθετες διαδικασίες συνέχειας, προσαρμογής και μετασχηματισμού. Στο πλαίσιο αυτό, αναλύεται η λειτουργία των κινημάτων, όχι μόνο ως εκδηλώσεων πολιτικής αντίστασης αλλά και ως εκφράσεων συλλογικών ταυτοτήτων που συγκροτούνται μέσα από τη διατήρηση πολιτισμικών στοιχείων. Κεντρική θέση κατέχουν η ορθόδοξη εκκλησιαστική παράδοση ως φορέας θεσμικής και ιδεολογικής συνοχής, η διαχρονική παρουσία της ελληνικής γλώσσας ως φορέας έκφρασης και μνήμης, καθώς και η παιδεία ως φορέας πνευματικής και πολιτισμικής συνέχειας μέσω της διατήρησης και αναπαραγωγής της λόγιας παράδοσης και των γραμματειακών αξιών. Παράλληλα, εξετάζεται ο ρόλος των κοινοτικών δομών και της τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς και η σημασία της προφορικής παράδοσης και των λαϊκών πρακτικών στη διατήρηση της συλλογικής ταυτότητας. Στόχος της εργασίας είναι να αναδειχθεί ότι ο ελληνικός κόσμος δεν υποδουλώθηκε πολιτισμικά, παρά την απώλεια της κρατικής του υπόστασης, καθώς τα επαναστατικά φαινόμενα των εξεταζόμενων περιόδων εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πολιτισμικής ανθεκτικότητας, εντός του οποίου η υποταγή δεν συνιστά παθητική αποδοχή, αλλά δυναμική διαδικασία διαπραγμάτευσης ταυτότητας. Μέσα από αυτήν την οπτική, αναδεικνύεται η σημασία των μηχανισμών πολιτισμικής αντίστασης που διασφάλισαν τη διατήρηση της συλλογικής ταυτότητας, η πολυπλοκότητα των αντιστάσεων και η συμβολή τους στη διαμόρφωση των προϋποθέσεων για τη μετάβαση προς τις νεότερες μορφές συλλογικής και εθνικής συγκρότησης. Ως στυλοβάτες του υπόδουλου Γένους προβάλλονται, μέσα από τις γραπτές πηγές της εποχής, η διατήρηση της μνήμης (παραδόσεις, ιστορική συνείδηση), η γλώσσα, η παιδεία, η θρησκευτική ζωή (κοινές εμπειρίες, μυστήρια) και η ιδεολογική παραγωγή (λόγιοι, Διαφωτισμός). Βάσει αυτών, οι άνθρωποι δεν έχασαν την ταυτότητά τους, την ικανότητα για σκέψη, για οργάνωση και αντίσταση, αλλά συσπειρώθηκαν εκ νέου θέτοντας σταδιακά τις βάσεις για την Εθνεγερσία του ’21. Οι μορφές πολιτικής αντίστασης, που εκφράστηκαν πριν από την Άλωση, συνδυαστικά με τη διατήρηση της γλώσσας, της παιδείας, της θρησκευτικής παράδοσης και της ιστορικής μνήμης, διαμόρφωσαν τις προϋποθέσεις της νεότερης εθνικής συγκρότησης, της πολιτισμικής, παιδευτικής και ιδεολογικής ωρίμασης.","This thesis examines the revolutionary movements and uprisings of the late Byzantine and post-Byzantine periods, focusing on the responses of populations to Turkish and, by extension, Latin rule, as well as on the relationship between political subjugation, social reaction, and cultural resilience. The study begins from the observation that uprisings and resistance movements against foreign rule did not first emerge during the post-Byzantine period, but had their origins already in the final centuries of the Byzantine Empire. Particular emphasis is placed on the final years preceding the Fall of Constantinople and on the period that followed, during which the populations of the former Byzantine territories expressed various forms of resistance to Turkish and Latin rule. The collapse of Byzantine political authority and the subjugation of Christian populations under the Ottoman Empire did not result in cultural assimilation, but rather gave rise to complex processes of continuity, adaptation, and transformation. Within this framework, the study examines the function of these movements not only as manifestations of political resistance, but also as expressions of collective identities formed through the preservation of cultural elements. Particular importance is attributed to the Orthodox ecclesiastical tradition as a bearer of institutional and ideological cohesion, to the enduring presence of the Greek language as a vehicle of expression and collective memory, and to education as a vehicle of intellectual and cultural continuity through the preservation and reproduction of the learned tradition and literary values. At the same time, the role of communal structures and local self-government is examined, together with the significance of oral tradition and popular practices in preserving collective identity. The aim of the study is to demonstrate that the Greek world did not undergo cultural subjugation despite the loss of its political sovereignty, as the revolutionary phenomena of the periods under examination formed part of a broader framework of cultural resilience, within which subjugation did not constitute passive acceptance but rather a dynamic process of negotiating identity. From this perspective, the thesis highlights the significance of the mechanisms of cultural resistance that safeguarded the preservation of collective identity, the complexity of forms of resistance, and their contribution to the formation of the conditions that enabled the transition toward modern forms of collective and national formation. As pillars of the subjugated Greek nation, the written sources of the period highlight the preservation of memory (traditions and historical consciousness), language, education, religious life (through shared experiences and the sacraments), and ideological production (through scholars and the Enlightenment). On this basis, the Greek populations did not lose their identity or their capacity for intellectual reflection, organization, and resistance; rather, they regrouped and gradually laid the foundations for the Greek War of Independence of 1821. The forms of political resistance expressed before the Fall of Constantinople, combined with the preservation of language, education, religious tradition, and historical memory, contributed to the formation of the conditions for modern national identity, as well as to cultural, educational, and ideological maturation."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Τα επαναστατικά κινήματα στην ύστερη βυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδο, μέσα από γραπτές μαρτυρίες και κείμενα της εποχής. Ποια πολιτισμικά στοιχεία δεν υποδουλώθηκαν"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Λευκαδίτη Μαρία","Lefkaditi Maria"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά τα επαναστατικά κινήματα και τις εξεγέρσεις της ύστερης βυζαντινής και μεταβυζαντινής περιόδου εστιάζοντας στις αντιδράσεις των πληθυσμών απέναντι στην τουρκική και, κατ’ επέκταση, στη λατινική κυριαρχία, καθώς και στη σχέση μεταξύ πολιτικής υποταγής, κοινωνικής αντίδρασης και πολιτισμικής ανθεκτικότητας. Αφετηρία της μελέτης αποτελεί η διαπίστωση ότι οι εξεγέρσεις και τα κινήματα αντίστασης κατά της ξένης κυριαρχίας δεν εμφανίζονται για πρώτη φορά κατά τη μεταβυζαντινή περίοδο, αλλά έχουν τις απαρχές τους ήδη στους τελευταίους αιώνες του Βυζαντίου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα τελευταία χρόνια πριν από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης και στην περίοδο που ακολούθησε, κατά την οποία οι πληθυσμοί των πρώην βυζαντινών εδαφών εκδήλωσαν ποικίλες μορφές αντίστασης απέναντι στην τουρκική και λατινική κυριαρχία. Η κατάλυση της βυζαντινής πολιτικής εξουσίας και η υποδούλωση των χριστιανικών πληθυσμών στην οθωμανική αυτοκρατορία δεν οδήγησαν σε πολιτισμική απορρόφηση, αλλά σε σύνθετες διαδικασίες συνέχειας, προσαρμογής και μετασχηματισμού. Στο πλαίσιο αυτό, αναλύεται η λειτουργία των κινημάτων, όχι μόνο ως εκδηλώσεων πολιτικής αντίστασης αλλά και ως εκφράσεων συλλογικών ταυτοτήτων που συγκροτούνται μέσα από τη διατήρηση πολιτισμικών στοιχείων. Κεντρική θέση κατέχουν η ορθόδοξη εκκλησιαστική παράδοση ως φορέας θεσμικής και ιδεολογικής συνοχής, η διαχρονική παρουσία της ελληνικής γλώσσας ως φορέας έκφρασης και μνήμης, καθώς και η παιδεία ως φορέας πνευματικής και πολιτισμικής συνέχειας μέσω της διατήρησης και αναπαραγωγής της λόγιας παράδοσης και των γραμματειακών αξιών. Παράλληλα, εξετάζεται ο ρόλος των κοινοτικών δομών και της τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς και η σημασία της προφορικής παράδοσης και των λαϊκών πρακτικών στη διατήρηση της συλλογικής ταυτότητας. Στόχος της εργασίας είναι να αναδειχθεί ότι ο ελληνικός κόσμος δεν υποδουλώθηκε πολιτισμικά, παρά την απώλεια της κρατικής του υπόστασης, καθώς τα επαναστατικά φαινόμενα των εξεταζόμενων περιόδων εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πολιτισμικής ανθεκτικότητας, εντός του οποίου η υποταγή δεν συνιστά παθητική αποδοχή, αλλά δυναμική διαδικασία διαπραγμάτευσης ταυτότητας. Μέσα από αυτήν την οπτική, αναδεικνύεται η σημασία των μηχανισμών πολιτισμικής αντίστασης που διασφάλισαν τη διατήρηση της συλλογικής ταυτότητας, η πολυπλοκότητα των αντιστάσεων και η συμβολή τους στη διαμόρφωση των προϋποθέσεων για τη μετάβαση προς τις νεότερες μορφές συλλογικής και εθνικής συγκρότησης. Ως στυλοβάτες του υπόδουλου Γένους προβάλλονται, μέσα από τις γραπτές πηγές της εποχής, η διατήρηση της μνήμης (παραδόσεις, ιστορική συνείδηση), η γλώσσα, η παιδεία, η θρησκευτική ζωή (κοινές εμπειρίες, μυστήρια) και η ιδεολογική παραγωγή (λόγιοι, Διαφωτισμός). Βάσει αυτών, οι άνθρωποι δεν έχασαν την ταυτότητά τους, την ικανότητα για σκέψη, για οργάνωση και αντίσταση, αλλά συσπειρώθηκαν εκ νέου θέτοντας σταδιακά τις βάσεις για την Εθνεγερσία του ’21. Οι μορφές πολιτικής αντίστασης, που εκφράστηκαν πριν από την Άλωση, συνδυαστικά με τη διατήρηση της γλώσσας, της παιδείας, της θρησκευτικής παράδοσης και της ιστορικής μνήμης, διαμόρφωσαν τις προϋποθέσεις της νεότερης εθνικής συγκρότησης, της πολιτισμικής, παιδευτικής και ιδεολογικής ωρίμασης.","This thesis examines the revolutionary movements and uprisings of the late Byzantine and post-Byzantine periods, focusing on the responses of populations to Turkish and, by extension, Latin rule, as well as on the relationship between political subjugation, social reaction, and cultural resilience. The study begins from the observation that uprisings and resistance movements against foreign rule did not first emerge during the post-Byzantine period, but had their origins already in the final centuries of the Byzantine Empire. Particular emphasis is placed on the final years preceding the Fall of Constantinople and on the period that followed, during which the populations of the former Byzantine territories expressed various forms of resistance to Turkish and Latin rule. The collapse of Byzantine political authority and the subjugation of Christian populations under the Ottoman Empire did not result in cultural assimilation, but rather gave rise to complex processes of continuity, adaptation, and transformation. Within this framework, the study examines the function of these movements not only as manifestations of political resistance, but also as expressions of collective identities formed through the preservation of cultural elements. Particular importance is attributed to the Orthodox ecclesiastical tradition as a bearer of institutional and ideological cohesion, to the enduring presence of the Greek language as a vehicle of expression and collective memory, and to education as a vehicle of intellectual and cultural continuity through the preservation and reproduction of the learned tradition and literary values. At the same time, the role of communal structures and local self-government is examined, together with the significance of oral tradition and popular practices in preserving collective identity. The aim of the study is to demonstrate that the Greek world did not undergo cultural subjugation despite the loss of its political sovereignty, as the revolutionary phenomena of the periods under examination formed part of a broader framework of cultural resilience, within which subjugation did not constitute passive acceptance but rather a dynamic process of negotiating identity. From this perspective, the thesis highlights the significance of the mechanisms of cultural resistance that safeguarded the preservation of collective identity, the complexity of forms of resistance, and their contribution to the formation of the conditions that enabled the transition toward modern forms of collective and national formation. As pillars of the subjugated Greek nation, the written sources of the period highlight the preservation of memory (traditions and historical consciousness), language, education, religious life (through shared experiences and the sacraments), and ideological production (through scholars and the Enlightenment). On this basis, the Greek populations did not lose their identity or their capacity for intellectual reflection, organization, and resistance; rather, they regrouped and gradually laid the foundations for the Greek War of Independence of 1821. The forms of political resistance expressed before the Fall of Constantinople, combined with the preservation of language, education, religious tradition, and historical memory, contributed to the formation of the conditions for modern national identity, as well as to cultural, educational, and ideological maturation."],"dc:identifier":["uoadl:5432831","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5432831"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Ιστορία","History"],"dc:title":["Τα επαναστατικά κινήματα στην ύστερη βυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδο, μέσα από γραπτές μαρτυρίες και κείμενα της εποχής. Ποια πολιτισμικά στοιχεία δεν υποδουλώθηκαν"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:20:35Z"}