{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5433349"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5433349","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Νεότερα δεδομένα στη μέτρηση και χρήση του βιοδείκτη Lp(a)","abstract":"Η Lp(a) είναι μία σύνθετη λιποπρωτεΐνη του αίματος, αποτελούμενη από ένα σφαιρίδιο LDL, του οποίου η ApoB είναι ομοιοπολικά συνδεδεμένη με την απολιποπρωτεΐνη (α) [apo(a)]. Συντίθεται στο ήπαρ και εκτός από τις πρωτεΐνες, τη χοληστερόλη, τα τριγλυκερίδια και τα φωσφολιπίδια, φέρει σάκχαρα και οξειδωμένα φωσφολιπίδια (OxPL). Το γονίδιο LPA για την apo(a) εξελίχθηκε από το γονίδιο του πλασμινογόνου, για αυτό και οι πρωτεΐνες αυτές μοιράζονται κοινά δομικά στοιχεία, όπως οι δακτύλιοι KIV και KV και μία πρωτεάση σερίνης [ανενεργή στην apo(a)]. Στην Lp(a) ο KIV απαντάται σε 10 υπότυπους. Η μεγάλη ετερογένεια που τη διακρίνει οφείλεται, κυρίως, στον γενετικά καθορισμένο διαφορετικό αριθμό αντιγράφων του υπότυπου KIV2, ενώ υπάρχουν και πολλοί μονονουκλεοτιδικοί πολυμορφισμοί. Μη γενετικοί παράγοντες έχουν μικρότερη συμβολή. Η έκφρασή της ολοκληρώνεται σε νεαρή ηλικία και παραμένει σταθερή, εκτός από την αύξηση που παρατηρείται στην εμμηνόπαυση. Καταβολίζεται κυρίως στο ήπαρ μέσω των υποδοχέων της LDL. Η συγκέντρωσή της στο πλάσμα είναι αντιστρόφως ανάλογη του αριθμού των επαναλήψεων του KIV2 δακτυλίου. Τα επίπεδά της διαφέρουν τόσο μεταξύ των εθνικοτήτων όσο και μεταξύ των φύλων. Οι Μαύροι εμφανίζουν υψηλότερες τιμές συγκριτικά με τις άλλες πληθυσμιακές ομάδες, όπως και οι γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες. Οι συνήθεις ανοσοχημικές μέθοδοι για τον προσδιορισμό της χρησιμοποιούν πολυκλωνικά αντισώματα έναντι επιτόπων του δακτυλίου KIV2, οδηγώντας σε αναλυτικά σφάλματα λόγω της ετερογένειας του αριθμού των επαναλήψεών του. Η μέτρηση της μάζας της και η έκφραση της συγκέντρωσής της σε mg/dL ενισχύει την αβεβαιότητα των μετρήσεων, διότι αντικατοπτρίζει το συνολικό μοριακό της βάρος αντί του αριθμού των σφαιριδίων στο πλάσμα. Έως ότου ολοκληρωθούν οι διαδικασίες παραγωγής ανώτερων υλικών αναφοράς για τη μετρολογική ιχνηλασιμότητα των υλικών αναφοράς των εμπορικών εταιρειών, η χρήση μονοκλωνικών αντισωμάτων έναντι μοναδικού επιτόπου και η μέτρηση της συγκέντρωσης σε nmol/L μειώνει την αβεβαιότητα. Ως παθολογικά επίπεδα θεωρούνται οι τιμές Lp(a) >50 mg/dL (> 105-125 nmol/L). Η υψηλή συγκέντρωσή της θεωρείται ανεξάρτητος αιτιολογικός παράγοντας για αθηροσκληρωτική καρδιαγγειακή νόσο και στένωση αορτικής βαλβίδας, ενώ συνδέεται και με περιφερειακή αρτηριακή νόσο και ίσως, με σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ. Η ομοιότητά της με την LDL-χοληστερόλη και το πλασμινογόνο τής προσδίδουν την παθογονικότητά της, που συνίσταται στην προ-αθηρωματική, την προ-φλεγμονώδη και την πιθανή αντι-ινοδωλυτική της δράση. Σε επίπεδο σφαιριδίων, η αθηρογονικότητα της Lp(a) είναι μεγαλύτερη από της LDL. Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος από την υψηλή Lp(a) είναι υπαρκτός ακόμα και μετά από μείωση των παραδοσιακών παραγόντων κινδύνου, όπως της LDL-χοληστερόλης. Αρκεί μία μέτρηση των επιπέδων της Lp(a) για να διαπιστωθεί αν υπάρχει κίνδυνος. Η θεραπευτική προσέγγιση περιορίζεται στην πλασμαφαίρεση και τα αντιλιπιδικά φάρμακα, όπως οι αναστολείς PCSK9i και η εζετιμίμπη. Οι στατίνες δεν προκαλούν μείωση της Lp(a). Νέα υπό ανάπτυξη φάρμακα βρίσκονται στο στάδιο των κλινικών μελετών. Πρόκειται για τέσσερα ενέσιμα και ένα από του στόματος σκεύασμα. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν συνθετικά ολιγονουκλεοτίδια που στοχεύουν το mRNA της apo(a), καταστέλλοντας τη μετάφρασή του. Είναι συζευγμένα με το σάκχαρο GalNAc3 για τη εκλεκτική πρόσληψή τους από τα ηπατοκύτταρα. Τα lepodisiran, olpasiran και zerlasiran είναι δίκλωνα short interfering RNAs, ενώ το pelacarsen είναι ένα μονόκλωνο antisense oligonucleotide. Χορηγούμενο από το στόμα, το muvalaplin, είναι ένα μικρό συνθετικό μόριο, το οποίο συνδέεται με την apo(a) εμποδίζοντας τη σύνδεσή της με την ApoB και άρα, τον σχηματισμό της Lp(a). Μέχρι στιγμής, οι μελέτες έδειξαν ότι τα νέα φάρμακα είναι καλά ανεκτά και έχουν δοσοεξαρτώμενη δράση. Με τις υψηλές δόσεις επιτεύχθηκε σημαντική μείωση της Lp(a) για μεγάλο χρονικό διάστημα. Μείωση σημειώθηκε και στην LDL, την ApoB και τα OxPL. Η εις βάθους μελέτη της παθολογικής δράσης της Lp(a), σε συνδυασμό με την πρόοδο της φαρμακευτικής προσέγγισής της, θα συμβάλλει στην πρόληψη και θεραπεία των καρδιαγγειακών νοσημάτων που προκαλεί.","abstract_html":"Η Lp(a) είναι μία σύνθετη λιποπρωτεΐνη του αίματος, αποτελούμενη από ένα σφαιρίδιο LDL, του οποίου η ApoB είναι ομοιοπολικά συνδεδεμένη με την απολιποπρωτεΐνη (α) [apo(a)]. Συντίθεται στο ήπαρ και εκτός από τις πρωτεΐνες, τη χοληστερόλη, τα τριγλυκερίδια και τα φωσφολιπίδια, φέρει σάκχαρα και οξειδωμένα φωσφολιπίδια (OxPL). Το γονίδιο LPA για την apo(a) εξελίχθηκε από το γονίδιο του πλασμινογόνου, για αυτό και οι πρωτεΐνες αυτές μοιράζονται κοινά δομικά στοιχεία, όπως οι δακτύλιοι KIV και KV και μία πρωτεάση σερίνης [ανενεργή στην apo(a)]. Στην Lp(a) ο KIV απαντάται σε 10 υπότυπους. Η μεγάλη ετερογένεια που τη διακρίνει οφείλεται, κυρίως, στον γενετικά καθορισμένο διαφορετικό αριθμό αντιγράφων του υπότυπου KIV2, ενώ υπάρχουν και πολλοί μονονουκλεοτιδικοί πολυμορφισμοί. Μη γενετικοί παράγοντες έχουν μικρότερη συμβολή. Η έκφρασή της ολοκληρώνεται σε νεαρή ηλικία και παραμένει σταθερή, εκτός από την αύξηση που παρατηρείται στην εμμηνόπαυση. Καταβολίζεται κυρίως στο ήπαρ μέσω των υποδοχέων της LDL. Η συγκέντρωσή της στο πλάσμα είναι αντιστρόφως ανάλογη του αριθμού των επαναλήψεων του KIV2 δακτυλίου. Τα επίπεδά της διαφέρουν τόσο μεταξύ των εθνικοτήτων όσο και μεταξύ των φύλων. Οι Μαύροι εμφανίζουν υψηλότερες τιμές συγκριτικά με τις άλλες πληθυσμιακές ομάδες, όπως και οι γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες. Οι συνήθεις ανοσοχημικές μέθοδοι για τον προσδιορισμό της χρησιμοποιούν πολυκλωνικά αντισώματα έναντι επιτόπων του δακτυλίου KIV2, οδηγώντας σε αναλυτικά σφάλματα λόγω της ετερογένειας του αριθμού των επαναλήψεών του. Η μέτρηση της μάζας της και η έκφραση της συγκέντρωσής της σε mg/dL ενισχύει την αβεβαιότητα των μετρήσεων, διότι αντικατοπτρίζει το συνολικό μοριακό της βάρος αντί του αριθμού των σφαιριδίων στο πλάσμα. Έως ότου ολοκληρωθούν οι διαδικασίες παραγωγής ανώτερων υλικών αναφοράς για τη μετρολογική ιχνηλασιμότητα των υλικών αναφοράς των εμπορικών εταιρειών, η χρήση μονοκλωνικών αντισωμάτων έναντι μοναδικού επιτόπου και η μέτρηση της συγκέντρωσης σε nmol/L μειώνει την αβεβαιότητα. Ως παθολογικά επίπεδα θεωρούνται οι τιμές Lp(a) &gt;50 mg/dL (&gt; 105-125 nmol/L). Η υψηλή συγκέντρωσή της θεωρείται ανεξάρτητος αιτιολογικός παράγοντας για αθηροσκληρωτική καρδιαγγειακή νόσο και στένωση αορτικής βαλβίδας, ενώ συνδέεται και με περιφερειακή αρτηριακή νόσο και ίσως, με σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ. Η ομοιότητά της με την LDL-χοληστερόλη και το πλασμινογόνο τής προσδίδουν την παθογονικότητά της, που συνίσταται στην προ-αθηρωματική, την προ-φλεγμονώδη και την πιθανή αντι-ινοδωλυτική της δράση. Σε επίπεδο σφαιριδίων, η αθηρογονικότητα της Lp(a) είναι μεγαλύτερη από της LDL. Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος από την υψηλή Lp(a) είναι υπαρκτός ακόμα και μετά από μείωση των παραδοσιακών παραγόντων κινδύνου, όπως της LDL-χοληστερόλης. Αρκεί μία μέτρηση των επιπέδων της Lp(a) για να διαπιστωθεί αν υπάρχει κίνδυνος. Η θεραπευτική προσέγγιση περιορίζεται στην πλασμαφαίρεση και τα αντιλιπιδικά φάρμακα, όπως οι αναστολείς PCSK9i και η εζετιμίμπη. Οι στατίνες δεν προκαλούν μείωση της Lp(a). Νέα υπό ανάπτυξη φάρμακα βρίσκονται στο στάδιο των κλινικών μελετών. Πρόκειται για τέσσερα ενέσιμα και ένα από του στόματος σκεύασμα. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν συνθετικά ολιγονουκλεοτίδια που στοχεύουν το mRNA της apo(a), καταστέλλοντας τη μετάφρασή του. Είναι συζευγμένα με το σάκχαρο GalNAc3 για τη εκλεκτική πρόσληψή τους από τα ηπατοκύτταρα. Τα lepodisiran, olpasiran και zerlasiran είναι δίκλωνα short interfering RNAs, ενώ το pelacarsen είναι ένα μονόκλωνο antisense oligonucleotide. Χορηγούμενο από το στόμα, το muvalaplin, είναι ένα μικρό συνθετικό μόριο, το οποίο συνδέεται με την apo(a) εμποδίζοντας τη σύνδεσή της με την ApoB και άρα, τον σχηματισμό της Lp(a). Μέχρι στιγμής, οι μελέτες έδειξαν ότι τα νέα φάρμακα είναι καλά ανεκτά και έχουν δοσοεξαρτώμενη δράση. Με τις υψηλές δόσεις επιτεύχθηκε σημαντική μείωση της Lp(a) για μεγάλο χρονικό διάστημα. Μείωση σημειώθηκε και στην LDL, την ApoB και τα OxPL. Η εις βάθους μελέτη της παθολογικής δράσης της Lp(a), σε συνδυασμό με την πρόοδο της φαρμακευτικής προσέγγισής της, θα συμβάλλει στην πρόληψη και θεραπεία των καρδιαγγειακών νοσημάτων που προκαλεί.","abstract_has_math":false,"creators":["Σταθοπούλου Ελένη","Stathopoulou Eleni"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:20:35Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5433349"],"render_values":[{"text":"uoadl:5433349","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5433349","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5433349","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5433349","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Σταθοπούλου Ελένη","Stathopoulou Eleni"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5433349","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5433349"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η Lp(a) είναι μία σύνθετη λιποπρωτεΐνη του αίματος, αποτελούμενη από ένα σφαιρίδιο LDL, του οποίου η ApoB είναι ομοιοπολικά συνδεδεμένη με την απολιποπρωτεΐνη (α) [apo(a)]. Συντίθεται στο ήπαρ και εκτός από τις πρωτεΐνες, τη χοληστερόλη, τα τριγλυκερίδια και τα φωσφολιπίδια, φέρει σάκχαρα και οξειδωμένα φωσφολιπίδια (OxPL). Το γονίδιο LPA για την apo(a) εξελίχθηκε από το γονίδιο του πλασμινογόνου, για αυτό και οι πρωτεΐνες αυτές μοιράζονται κοινά δομικά στοιχεία, όπως οι δακτύλιοι KIV και KV και μία πρωτεάση σερίνης [ανενεργή στην apo(a)]. Στην Lp(a) ο KIV απαντάται σε 10 υπότυπους. Η μεγάλη ετερογένεια που τη διακρίνει οφείλεται, κυρίως, στον γενετικά καθορισμένο διαφορετικό αριθμό αντιγράφων του υπότυπου KIV2, ενώ υπάρχουν και πολλοί μονονουκλεοτιδικοί πολυμορφισμοί. Μη γενετικοί παράγοντες έχουν μικρότερη συμβολή. Η έκφρασή της ολοκληρώνεται σε νεαρή ηλικία και παραμένει σταθερή, εκτός από την αύξηση που παρατηρείται στην εμμηνόπαυση. Καταβολίζεται κυρίως στο ήπαρ μέσω των υποδοχέων της LDL. Η συγκέντρωσή της στο πλάσμα είναι αντιστρόφως ανάλογη του αριθμού των επαναλήψεων του KIV2 δακτυλίου. Τα επίπεδά της διαφέρουν τόσο μεταξύ των εθνικοτήτων όσο και μεταξύ των φύλων. Οι Μαύροι εμφανίζουν υψηλότερες τιμές συγκριτικά με τις άλλες πληθυσμιακές ομάδες, όπως και οι γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες. Οι συνήθεις ανοσοχημικές μέθοδοι για τον προσδιορισμό της χρησιμοποιούν πολυκλωνικά αντισώματα έναντι επιτόπων του δακτυλίου KIV2, οδηγώντας σε αναλυτικά σφάλματα λόγω της ετερογένειας του αριθμού των επαναλήψεών του. Η μέτρηση της μάζας της και η έκφραση της συγκέντρωσής της σε mg/dL ενισχύει την αβεβαιότητα των μετρήσεων, διότι αντικατοπτρίζει το συνολικό μοριακό της βάρος αντί του αριθμού των σφαιριδίων στο πλάσμα. Έως ότου ολοκληρωθούν οι διαδικασίες παραγωγής ανώτερων υλικών αναφοράς για τη μετρολογική ιχνηλασιμότητα των υλικών αναφοράς των εμπορικών εταιρειών, η χρήση μονοκλωνικών αντισωμάτων έναντι μοναδικού επιτόπου και η μέτρηση της συγκέντρωσης σε nmol/L μειώνει την αβεβαιότητα. Ως παθολογικά επίπεδα θεωρούνται οι τιμές Lp(a) >50 mg/dL (> 105-125 nmol/L). Η υψηλή συγκέντρωσή της θεωρείται ανεξάρτητος αιτιολογικός παράγοντας για αθηροσκληρωτική καρδιαγγειακή νόσο και στένωση αορτικής βαλβίδας, ενώ συνδέεται και με περιφερειακή αρτηριακή νόσο και ίσως, με σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ. Η ομοιότητά της με την LDL-χοληστερόλη και το πλασμινογόνο τής προσδίδουν την παθογονικότητά της, που συνίσταται στην προ-αθηρωματική, την προ-φλεγμονώδη και την πιθανή αντι-ινοδωλυτική της δράση. Σε επίπεδο σφαιριδίων, η αθηρογονικότητα της Lp(a) είναι μεγαλύτερη από της LDL. Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος από την υψηλή Lp(a) είναι υπαρκτός ακόμα και μετά από μείωση των παραδοσιακών παραγόντων κινδύνου, όπως της LDL-χοληστερόλης. Αρκεί μία μέτρηση των επιπέδων της Lp(a) για να διαπιστωθεί αν υπάρχει κίνδυνος. Η θεραπευτική προσέγγιση περιορίζεται στην πλασμαφαίρεση και τα αντιλιπιδικά φάρμακα, όπως οι αναστολείς PCSK9i και η εζετιμίμπη. Οι στατίνες δεν προκαλούν μείωση της Lp(a). Νέα υπό ανάπτυξη φάρμακα βρίσκονται στο στάδιο των κλινικών μελετών. Πρόκειται για τέσσερα ενέσιμα και ένα από του στόματος σκεύασμα. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν συνθετικά ολιγονουκλεοτίδια που στοχεύουν το mRNA της apo(a), καταστέλλοντας τη μετάφρασή του. Είναι συζευγμένα με το σάκχαρο GalNAc3 για τη εκλεκτική πρόσληψή τους από τα ηπατοκύτταρα. Τα lepodisiran, olpasiran και zerlasiran είναι δίκλωνα short interfering RNAs, ενώ το pelacarsen είναι ένα μονόκλωνο antisense oligonucleotide. Χορηγούμενο από το στόμα, το muvalaplin, είναι ένα μικρό συνθετικό μόριο, το οποίο συνδέεται με την apo(a) εμποδίζοντας τη σύνδεσή της με την ApoB και άρα, τον σχηματισμό της Lp(a). Μέχρι στιγμής, οι μελέτες έδειξαν ότι τα νέα φάρμακα είναι καλά ανεκτά και έχουν δοσοεξαρτώμενη δράση. Με τις υψηλές δόσεις επιτεύχθηκε σημαντική μείωση της Lp(a) για μεγάλο χρονικό διάστημα. Μείωση σημειώθηκε και στην LDL, την ApoB και τα OxPL. Η εις βάθους μελέτη της παθολογικής δράσης της Lp(a), σε συνδυασμό με την πρόοδο της φαρμακευτικής προσέγγισής της, θα συμβάλλει στην πρόληψη και θεραπεία των καρδιαγγειακών νοσημάτων που προκαλεί.","Lp(a) is a complex lipoprotein in blood, comprising of an LDL particle, the ApoB of which is covalently bound to the apolipoprotein a [apo(a)]. Its synthesis takes place in liver. Besides proteins, cholesterol, triglycerides and phospholipids, it contains carbohydrates and oxidized phospholipids (OxPL). The LPA gene coding for apo(a) has evolved from the plasminogen gene, thereby, accounting for common structural parts both proteins share, such as kringles KIV and KV and a serine protease [inactive in apo(a)]. Lp(a) presents 10 subtypes of KIV. Its great heterogeneity is, mainly, due to the genetically determined different number of subtype KIV2 repeats, though there also exists a great number of single nucleotide polymorphisms. Non-genetic factors play a moderate role. Lp(a) is fully expressed at early age and its levels remain stable throughout life, except for the increase observed at menopause. It is catabolized mainly in the liver through the LDL receptors. Its plasma concentration is conversely relative to the number of KIV2 repeats. Its levels differ among ethnic groups and between sexes. Individuals of black origin have higher concentrations compared to the other groups, as do women relative to men. The common immunoassay methods for its measurement use polyclonal antibodies against epitopes of the KIV2 kringle, leading to analytical errors, due to the heterogeneity of the number of its repeats. Measuring the mass of Lp(a), as well as, expressing its concentration in mg/dL augments the uncertainty of measurements, as it reflects the total molecular weight instead of the number of circulating particles. Until the production of higher order reference materials for the calibration of the reference materials of commercial companies, the use of monoclonal antibodies against a single unique epitope, as well as the measurement of concentration in nmol/L, reduces the uncertainty. Lp(a) levels of >50 mg/dL (>105-125 nmol/L) are considered pathological. Elevated Lp(a) is an independent causal risk factor for atherosclerotic cardiovascular disease and aortic valve stenosis, while it is also associated with peripheral aortic disease and, perhaps, diabetes mellitus type II. Its resemblance to LDL-cholesterol and plasminogen accounts for its pathogenicity, which comprises of its pro-atherogenic, pro-inflammatory and probable anti-fibrinolytic effects. As per particle, atherogenicity of Lp(a) is greater than that of LDL. Cardiac risk due to high Lp(a) exists even after lowering traditional risk factors such as LDL-cholesterol. A single measurement of Lp(a) levels is enough to identify the risk. Therapeutic approaches are restricted to apheresis and lipid-lowering medicine, as are PCSK9 inhibitors and ezetimibe. Statins do not cause Lp(a) lowering. Novel drugs are being studied at clinical trials, namely four injected and one oral drug. The first category consists of synthetic oligonucleotides targeting apo(a) mRNA, inhibiting its translation. They are conjugated to GalNAc3 carbohydrate, ensuring its eclectic uptake by hepatocytes. Lepodisiran, olpasiran and zerlasiran are double-stranded short interfering RNAs, while pelacarsen is a single-stranded antisense oligonucleotide. Administered per os, muvalaplin is a small synthetic molecule which interacts with apo(a), inhibiting its bond formation with ApoB and therefore, the assembly of Lp(a). To date, the trials have demonstrated good tolerability and dose-dependent action of novel drugs. Higher doses achieved substantial, as well as, long-duration reductions of Lp(a). LDL, ApoB and OxPL were also reduced. A comprehensive investigation of the pathologic effect of Lp(a), coupled with the advances of its pharmaceutical approaches, will contribute to the prevention and therapy of the cardiovascular diseases it causes."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Νεότερα δεδομένα στη μέτρηση και χρήση του βιοδείκτη Lp(a)"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Σταθοπούλου Ελένη","Stathopoulou Eleni"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Η Lp(a) είναι μία σύνθετη λιποπρωτεΐνη του αίματος, αποτελούμενη από ένα σφαιρίδιο LDL, του οποίου η ApoB είναι ομοιοπολικά συνδεδεμένη με την απολιποπρωτεΐνη (α) [apo(a)]. Συντίθεται στο ήπαρ και εκτός από τις πρωτεΐνες, τη χοληστερόλη, τα τριγλυκερίδια και τα φωσφολιπίδια, φέρει σάκχαρα και οξειδωμένα φωσφολιπίδια (OxPL). Το γονίδιο LPA για την apo(a) εξελίχθηκε από το γονίδιο του πλασμινογόνου, για αυτό και οι πρωτεΐνες αυτές μοιράζονται κοινά δομικά στοιχεία, όπως οι δακτύλιοι KIV και KV και μία πρωτεάση σερίνης [ανενεργή στην apo(a)]. Στην Lp(a) ο KIV απαντάται σε 10 υπότυπους. Η μεγάλη ετερογένεια που τη διακρίνει οφείλεται, κυρίως, στον γενετικά καθορισμένο διαφορετικό αριθμό αντιγράφων του υπότυπου KIV2, ενώ υπάρχουν και πολλοί μονονουκλεοτιδικοί πολυμορφισμοί. Μη γενετικοί παράγοντες έχουν μικρότερη συμβολή. Η έκφρασή της ολοκληρώνεται σε νεαρή ηλικία και παραμένει σταθερή, εκτός από την αύξηση που παρατηρείται στην εμμηνόπαυση. Καταβολίζεται κυρίως στο ήπαρ μέσω των υποδοχέων της LDL. Η συγκέντρωσή της στο πλάσμα είναι αντιστρόφως ανάλογη του αριθμού των επαναλήψεων του KIV2 δακτυλίου. Τα επίπεδά της διαφέρουν τόσο μεταξύ των εθνικοτήτων όσο και μεταξύ των φύλων. Οι Μαύροι εμφανίζουν υψηλότερες τιμές συγκριτικά με τις άλλες πληθυσμιακές ομάδες, όπως και οι γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες. Οι συνήθεις ανοσοχημικές μέθοδοι για τον προσδιορισμό της χρησιμοποιούν πολυκλωνικά αντισώματα έναντι επιτόπων του δακτυλίου KIV2, οδηγώντας σε αναλυτικά σφάλματα λόγω της ετερογένειας του αριθμού των επαναλήψεών του. Η μέτρηση της μάζας της και η έκφραση της συγκέντρωσής της σε mg/dL ενισχύει την αβεβαιότητα των μετρήσεων, διότι αντικατοπτρίζει το συνολικό μοριακό της βάρος αντί του αριθμού των σφαιριδίων στο πλάσμα. Έως ότου ολοκληρωθούν οι διαδικασίες παραγωγής ανώτερων υλικών αναφοράς για τη μετρολογική ιχνηλασιμότητα των υλικών αναφοράς των εμπορικών εταιρειών, η χρήση μονοκλωνικών αντισωμάτων έναντι μοναδικού επιτόπου και η μέτρηση της συγκέντρωσης σε nmol/L μειώνει την αβεβαιότητα. Ως παθολογικά επίπεδα θεωρούνται οι τιμές Lp(a) >50 mg/dL (> 105-125 nmol/L). Η υψηλή συγκέντρωσή της θεωρείται ανεξάρτητος αιτιολογικός παράγοντας για αθηροσκληρωτική καρδιαγγειακή νόσο και στένωση αορτικής βαλβίδας, ενώ συνδέεται και με περιφερειακή αρτηριακή νόσο και ίσως, με σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ. Η ομοιότητά της με την LDL-χοληστερόλη και το πλασμινογόνο τής προσδίδουν την παθογονικότητά της, που συνίσταται στην προ-αθηρωματική, την προ-φλεγμονώδη και την πιθανή αντι-ινοδωλυτική της δράση. Σε επίπεδο σφαιριδίων, η αθηρογονικότητα της Lp(a) είναι μεγαλύτερη από της LDL. Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος από την υψηλή Lp(a) είναι υπαρκτός ακόμα και μετά από μείωση των παραδοσιακών παραγόντων κινδύνου, όπως της LDL-χοληστερόλης. Αρκεί μία μέτρηση των επιπέδων της Lp(a) για να διαπιστωθεί αν υπάρχει κίνδυνος. Η θεραπευτική προσέγγιση περιορίζεται στην πλασμαφαίρεση και τα αντιλιπιδικά φάρμακα, όπως οι αναστολείς PCSK9i και η εζετιμίμπη. Οι στατίνες δεν προκαλούν μείωση της Lp(a). Νέα υπό ανάπτυξη φάρμακα βρίσκονται στο στάδιο των κλινικών μελετών. Πρόκειται για τέσσερα ενέσιμα και ένα από του στόματος σκεύασμα. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν συνθετικά ολιγονουκλεοτίδια που στοχεύουν το mRNA της apo(a), καταστέλλοντας τη μετάφρασή του. Είναι συζευγμένα με το σάκχαρο GalNAc3 για τη εκλεκτική πρόσληψή τους από τα ηπατοκύτταρα. Τα lepodisiran, olpasiran και zerlasiran είναι δίκλωνα short interfering RNAs, ενώ το pelacarsen είναι ένα μονόκλωνο antisense oligonucleotide. Χορηγούμενο από το στόμα, το muvalaplin, είναι ένα μικρό συνθετικό μόριο, το οποίο συνδέεται με την apo(a) εμποδίζοντας τη σύνδεσή της με την ApoB και άρα, τον σχηματισμό της Lp(a). Μέχρι στιγμής, οι μελέτες έδειξαν ότι τα νέα φάρμακα είναι καλά ανεκτά και έχουν δοσοεξαρτώμενη δράση. Με τις υψηλές δόσεις επιτεύχθηκε σημαντική μείωση της Lp(a) για μεγάλο χρονικό διάστημα. Μείωση σημειώθηκε και στην LDL, την ApoB και τα OxPL. Η εις βάθους μελέτη της παθολογικής δράσης της Lp(a), σε συνδυασμό με την πρόοδο της φαρμακευτικής προσέγγισής της, θα συμβάλλει στην πρόληψη και θεραπεία των καρδιαγγειακών νοσημάτων που προκαλεί.","Lp(a) is a complex lipoprotein in blood, comprising of an LDL particle, the ApoB of which is covalently bound to the apolipoprotein a [apo(a)]. Its synthesis takes place in liver. Besides proteins, cholesterol, triglycerides and phospholipids, it contains carbohydrates and oxidized phospholipids (OxPL). The LPA gene coding for apo(a) has evolved from the plasminogen gene, thereby, accounting for common structural parts both proteins share, such as kringles KIV and KV and a serine protease [inactive in apo(a)]. Lp(a) presents 10 subtypes of KIV. Its great heterogeneity is, mainly, due to the genetically determined different number of subtype KIV2 repeats, though there also exists a great number of single nucleotide polymorphisms. Non-genetic factors play a moderate role. Lp(a) is fully expressed at early age and its levels remain stable throughout life, except for the increase observed at menopause. It is catabolized mainly in the liver through the LDL receptors. Its plasma concentration is conversely relative to the number of KIV2 repeats. Its levels differ among ethnic groups and between sexes. Individuals of black origin have higher concentrations compared to the other groups, as do women relative to men. The common immunoassay methods for its measurement use polyclonal antibodies against epitopes of the KIV2 kringle, leading to analytical errors, due to the heterogeneity of the number of its repeats. Measuring the mass of Lp(a), as well as, expressing its concentration in mg/dL augments the uncertainty of measurements, as it reflects the total molecular weight instead of the number of circulating particles. Until the production of higher order reference materials for the calibration of the reference materials of commercial companies, the use of monoclonal antibodies against a single unique epitope, as well as the measurement of concentration in nmol/L, reduces the uncertainty. Lp(a) levels of >50 mg/dL (>105-125 nmol/L) are considered pathological. Elevated Lp(a) is an independent causal risk factor for atherosclerotic cardiovascular disease and aortic valve stenosis, while it is also associated with peripheral aortic disease and, perhaps, diabetes mellitus type II. Its resemblance to LDL-cholesterol and plasminogen accounts for its pathogenicity, which comprises of its pro-atherogenic, pro-inflammatory and probable anti-fibrinolytic effects. As per particle, atherogenicity of Lp(a) is greater than that of LDL. Cardiac risk due to high Lp(a) exists even after lowering traditional risk factors such as LDL-cholesterol. A single measurement of Lp(a) levels is enough to identify the risk. Therapeutic approaches are restricted to apheresis and lipid-lowering medicine, as are PCSK9 inhibitors and ezetimibe. Statins do not cause Lp(a) lowering. Novel drugs are being studied at clinical trials, namely four injected and one oral drug. The first category consists of synthetic oligonucleotides targeting apo(a) mRNA, inhibiting its translation. They are conjugated to GalNAc3 carbohydrate, ensuring its eclectic uptake by hepatocytes. Lepodisiran, olpasiran and zerlasiran are double-stranded short interfering RNAs, while pelacarsen is a single-stranded antisense oligonucleotide. Administered per os, muvalaplin is a small synthetic molecule which interacts with apo(a), inhibiting its bond formation with ApoB and therefore, the assembly of Lp(a). To date, the trials have demonstrated good tolerability and dose-dependent action of novel drugs. Higher doses achieved substantial, as well as, long-duration reductions of Lp(a). LDL, ApoB and OxPL were also reduced. A comprehensive investigation of the pathologic effect of Lp(a), coupled with the advances of its pharmaceutical approaches, will contribute to the prevention and therapy of the cardiovascular diseases it causes."],"dc:identifier":["uoadl:5433349","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5433349"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Νεότερα δεδομένα στη μέτρηση και χρήση του βιοδείκτη Lp(a)"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:20:35Z"}