{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5433461"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5433461","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Objective sleep quality and quantity and cognitive function: exploring associations and mediating mechanisms","abstract":"Εισαγωγή: Οι διαταραχές ύπνου είναι συχνές καθώς μεγαλώνουμε και έχουν συνδεθεί με κακή γνωστική λειτουργία και αυξημένη γνωστική εξασθένηση. Στόχος: Στόχος μας ήταν να εξετάσουμε τις συγχρονικές και διαχρονικές συσχετίσεις μεταξύ των αντικειμενικών μετρήσεων ύπνου και της γνωστικής λειτουργίας σε μεσήλικες και ηλικιωμένους ενήλικες, συμπεριλαμβανομένων των γνωστικά υγιών (CH) ατόμων και εκείνων με Ήπια Γνωστική Διαταραχή (MCI). Μέθοδοι: Οι συμμετέχοντες στη μελέτη Aiginition Longitudinal Biomarker Investigation Of Neurodegeneration (ALBION) (ηλικία > 40) υποβλήθηκαν σε επταήμερη ακτιγραφία καρπού (Actiwatch 2). Οι εκθέσεις στον ύπνο περιελάμβαναν τη διάρκεια του ύπνου, την αποδοτικότητα, τη μεταβλητότητα του ύπνου, την καθυστέρηση έναρξης ύπνου, την αφύπνιση μετά την έναρξη ύπνου και τον αριθμό των αφυπνίσεων. Χορηγήθηκε μια νευροψυχολογική συστοιχία που εξέταζε τη μνήμη, την εκτελεστική λειτουργία, την οπτικοχωρική ικανότητα, τη γλώσσα, την ταχύτητα προσοχής και μια συνολική γνωστική βαθμολογία. Οι συγχρονικές συσχετίσεις ελέγχθηκαν χρησιμοποιώντας γενικευμένα γραμμικά μοντέλα (προσαρμοσμένα για ηλικία, φύλο, εκπαίδευση). Εφαρμόστηκαν μοντέλα πολυμεταβλητής λογιστικής παλινδρόμησης για την αξιολόγηση της ανεξάρτητης συσχέτισης των υπό μελέτη παραγόντων με την πιθανότητα εμφάνισης MCI (προσαρμοσμένα για ηλικία, φύλο, εκπαίδευση). Οι διαχρονικές συσχετίσεις με τις γνωστικές τροχιές εξετάστηκαν με γραμμικά μοντέλα μεικτών επιδράσεων. Αποτελέσματα: Συνολικά στις συγχρονικές αναλύσεις το μέγεθος του δείγματος αποτελούταν από N = 184 άτομα, μέσης ηλικίας 65 έτη όπου το 65% ήταν γυναίκες. Η μέση διάρκεια ύπνου ήταν 7.2 ώρες και η μέση αποτελεσματικότητα ύπνου ήταν 80%. Συγχρονικά, οι περισσότερες νυχτερινές αφυπνίσεις συσχετίστηκαν με κακή μνήμη και προσοχής – ταχύτητας επεξεργασίας, ενώ η υψηλότερη αποδοτικότητα ύπνου συσχετίστηκε με χαμηλότερες πιθανότητες παρουσίας Ήπιας Γνωστικής Διαταραχής (MCI). Σε διάρκεια παρακολούθησης 1.5 έτους (n = 93), η υψηλότερη αρχική αποδοτικότητα ύπνου συσχετίστηκε με καλύτερη απόδοση μνήμης και γλώσσας, ενώ ο μεγαλύτερος χρόνος εγρήγορσης μετά την έναρξη του ύπνου, οι περισσότερες αφυπνίσεις και η μεγαλύτερη καθυστέρηση έναρξης ύπνου έδειξαν οριακές συσχετίσεις με λιγότερο ευνοϊκές γνωστικές τροχιές, αν και αυτές οι συσχετίσεις δεν παρέμειναν στατιστικά σημαντικές μετά τη διόρθωση FDR. Οι χρονικά μεταβαλλόμενες αναλύσεις έδειξαν ότι η μεταβλητότητα του ύπνου εμφανίζει ισχυρές μη γραμμικές συσχετίσεις με ασθενέστερες τροχιές μνήμης κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης και παρέμεινε σημαντική μετά την προσαρμογή FDR. Σημαντική μέση αλλαγή παρουσιάστηκε στις αφυπνίσεις και τη μεταβλητότητα, όπου φάνηκε να εντείνεται σε μεταγενέστερες φάσεις παρακολούθησης. Η συσχέτιση μεταξύ των χαρακτηριστικών του ύπνου και της γνωστικής εξασθένησης ποίκιλε κατά τη διάρκεια του χρόνου παρακολούθησης, με ισχυρότερες δυσμενείς αλλαγές να παρατηρούνται κατά τη διάρκεια των μεταγενέστερων φάσεων παρακολούθησης. Συζήτηση: Οι αντικειμενικοί δείκτες συνέχειας του ύπνου, ιδίως η μεταβλητότητα του ύπνου, σχετίζονταν με τη μεγαλύτερη συνέπεια με επιμέρους νοητικές/γνωστικές εκβάσεις, με τις ισχυρότερες ενδείξεις να αφορούν τη μνήμη στην πάροδο του χρόνου. Ο κατακερματισμός του ύπνου και τα ακανόνιστα πρότυπα ύπνου μπορεί να αποτελούν δυνητικά τροποποιήσιμους στόχους για μελλοντικές στρατηγικές που αποσκοπούν στη διατήρηση της γνωστικής υγείας κατά τη γήρανση.","abstract_html":"Εισαγωγή: Οι διαταραχές ύπνου είναι συχνές καθώς μεγαλώνουμε και έχουν συνδεθεί με κακή γνωστική λειτουργία και αυξημένη γνωστική εξασθένηση. Στόχος: Στόχος μας ήταν να εξετάσουμε τις συγχρονικές και διαχρονικές συσχετίσεις μεταξύ των αντικειμενικών μετρήσεων ύπνου και της γνωστικής λειτουργίας σε μεσήλικες και ηλικιωμένους ενήλικες, συμπεριλαμβανομένων των γνωστικά υγιών (CH) ατόμων και εκείνων με Ήπια Γνωστική Διαταραχή (MCI). Μέθοδοι: Οι συμμετέχοντες στη μελέτη Aiginition Longitudinal Biomarker Investigation Of Neurodegeneration (ALBION) (ηλικία &gt; 40) υποβλήθηκαν σε επταήμερη ακτιγραφία καρπού (Actiwatch 2). Οι εκθέσεις στον ύπνο περιελάμβαναν τη διάρκεια του ύπνου, την αποδοτικότητα, τη μεταβλητότητα του ύπνου, την καθυστέρηση έναρξης ύπνου, την αφύπνιση μετά την έναρξη ύπνου και τον αριθμό των αφυπνίσεων. Χορηγήθηκε μια νευροψυχολογική συστοιχία που εξέταζε τη μνήμη, την εκτελεστική λειτουργία, την οπτικοχωρική ικανότητα, τη γλώσσα, την ταχύτητα προσοχής και μια συνολική γνωστική βαθμολογία. Οι συγχρονικές συσχετίσεις ελέγχθηκαν χρησιμοποιώντας γενικευμένα γραμμικά μοντέλα (προσαρμοσμένα για ηλικία, φύλο, εκπαίδευση). Εφαρμόστηκαν μοντέλα πολυμεταβλητής λογιστικής παλινδρόμησης για την αξιολόγηση της ανεξάρτητης συσχέτισης των υπό μελέτη παραγόντων με την πιθανότητα εμφάνισης MCI (προσαρμοσμένα για ηλικία, φύλο, εκπαίδευση). Οι διαχρονικές συσχετίσεις με τις γνωστικές τροχιές εξετάστηκαν με γραμμικά μοντέλα μεικτών επιδράσεων. Αποτελέσματα: Συνολικά στις συγχρονικές αναλύσεις το μέγεθος του δείγματος αποτελούταν από N = 184 άτομα, μέσης ηλικίας 65 έτη όπου το 65% ήταν γυναίκες. Η μέση διάρκεια ύπνου ήταν 7.2 ώρες και η μέση αποτελεσματικότητα ύπνου ήταν 80%. Συγχρονικά, οι περισσότερες νυχτερινές αφυπνίσεις συσχετίστηκαν με κακή μνήμη και προσοχής – ταχύτητας επεξεργασίας, ενώ η υψηλότερη αποδοτικότητα ύπνου συσχετίστηκε με χαμηλότερες πιθανότητες παρουσίας Ήπιας Γνωστικής Διαταραχής (MCI). Σε διάρκεια παρακολούθησης 1.5 έτους (n = 93), η υψηλότερη αρχική αποδοτικότητα ύπνου συσχετίστηκε με καλύτερη απόδοση μνήμης και γλώσσας, ενώ ο μεγαλύτερος χρόνος εγρήγορσης μετά την έναρξη του ύπνου, οι περισσότερες αφυπνίσεις και η μεγαλύτερη καθυστέρηση έναρξης ύπνου έδειξαν οριακές συσχετίσεις με λιγότερο ευνοϊκές γνωστικές τροχιές, αν και αυτές οι συσχετίσεις δεν παρέμειναν στατιστικά σημαντικές μετά τη διόρθωση FDR. Οι χρονικά μεταβαλλόμενες αναλύσεις έδειξαν ότι η μεταβλητότητα του ύπνου εμφανίζει ισχυρές μη γραμμικές συσχετίσεις με ασθενέστερες τροχιές μνήμης κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης και παρέμεινε σημαντική μετά την προσαρμογή FDR. Σημαντική μέση αλλαγή παρουσιάστηκε στις αφυπνίσεις και τη μεταβλητότητα, όπου φάνηκε να εντείνεται σε μεταγενέστερες φάσεις παρακολούθησης. Η συσχέτιση μεταξύ των χαρακτηριστικών του ύπνου και της γνωστικής εξασθένησης ποίκιλε κατά τη διάρκεια του χρόνου παρακολούθησης, με ισχυρότερες δυσμενείς αλλαγές να παρατηρούνται κατά τη διάρκεια των μεταγενέστερων φάσεων παρακολούθησης. Συζήτηση: Οι αντικειμενικοί δείκτες συνέχειας του ύπνου, ιδίως η μεταβλητότητα του ύπνου, σχετίζονταν με τη μεγαλύτερη συνέπεια με επιμέρους νοητικές/γνωστικές εκβάσεις, με τις ισχυρότερες ενδείξεις να αφορούν τη μνήμη στην πάροδο του χρόνου. Ο κατακερματισμός του ύπνου και τα ακανόνιστα πρότυπα ύπνου μπορεί να αποτελούν δυνητικά τροποποιήσιμους στόχους για μελλοντικές στρατηγικές που αποσκοπούν στη διατήρηση της γνωστικής υγείας κατά τη γήρανση.","abstract_has_math":false,"creators":["Μαργώνη Άρτεμις","Margoni Artemis"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:20:35Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5433461"],"render_values":[{"text":"uoadl:5433461","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5433461","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5433461","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5433461","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Μαργώνη Άρτεμις","Margoni Artemis"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5433461","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5433461"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Εισαγωγή: Οι διαταραχές ύπνου είναι συχνές καθώς μεγαλώνουμε και έχουν συνδεθεί με κακή γνωστική λειτουργία και αυξημένη γνωστική εξασθένηση. Στόχος: Στόχος μας ήταν να εξετάσουμε τις συγχρονικές και διαχρονικές συσχετίσεις μεταξύ των αντικειμενικών μετρήσεων ύπνου και της γνωστικής λειτουργίας σε μεσήλικες και ηλικιωμένους ενήλικες, συμπεριλαμβανομένων των γνωστικά υγιών (CH) ατόμων και εκείνων με Ήπια Γνωστική Διαταραχή (MCI). Μέθοδοι: Οι συμμετέχοντες στη μελέτη Aiginition Longitudinal Biomarker Investigation Of Neurodegeneration (ALBION) (ηλικία > 40) υποβλήθηκαν σε επταήμερη ακτιγραφία καρπού (Actiwatch 2). Οι εκθέσεις στον ύπνο περιελάμβαναν τη διάρκεια του ύπνου, την αποδοτικότητα, τη μεταβλητότητα του ύπνου, την καθυστέρηση έναρξης ύπνου, την αφύπνιση μετά την έναρξη ύπνου και τον αριθμό των αφυπνίσεων. Χορηγήθηκε μια νευροψυχολογική συστοιχία που εξέταζε τη μνήμη, την εκτελεστική λειτουργία, την οπτικοχωρική ικανότητα, τη γλώσσα, την ταχύτητα προσοχής και μια συνολική γνωστική βαθμολογία. Οι συγχρονικές συσχετίσεις ελέγχθηκαν χρησιμοποιώντας γενικευμένα γραμμικά μοντέλα (προσαρμοσμένα για ηλικία, φύλο, εκπαίδευση). Εφαρμόστηκαν μοντέλα πολυμεταβλητής λογιστικής παλινδρόμησης για την αξιολόγηση της ανεξάρτητης συσχέτισης των υπό μελέτη παραγόντων με την πιθανότητα εμφάνισης MCI (προσαρμοσμένα για ηλικία, φύλο, εκπαίδευση). Οι διαχρονικές συσχετίσεις με τις γνωστικές τροχιές εξετάστηκαν με γραμμικά μοντέλα μεικτών επιδράσεων. Αποτελέσματα: Συνολικά στις συγχρονικές αναλύσεις το μέγεθος του δείγματος αποτελούταν από N = 184 άτομα, μέσης ηλικίας 65 έτη όπου το 65% ήταν γυναίκες. Η μέση διάρκεια ύπνου ήταν 7.2 ώρες και η μέση αποτελεσματικότητα ύπνου ήταν 80%. Συγχρονικά, οι περισσότερες νυχτερινές αφυπνίσεις συσχετίστηκαν με κακή μνήμη και προσοχής – ταχύτητας επεξεργασίας, ενώ η υψηλότερη αποδοτικότητα ύπνου συσχετίστηκε με χαμηλότερες πιθανότητες παρουσίας Ήπιας Γνωστικής Διαταραχής (MCI). Σε διάρκεια παρακολούθησης 1.5 έτους (n = 93), η υψηλότερη αρχική αποδοτικότητα ύπνου συσχετίστηκε με καλύτερη απόδοση μνήμης και γλώσσας, ενώ ο μεγαλύτερος χρόνος εγρήγορσης μετά την έναρξη του ύπνου, οι περισσότερες αφυπνίσεις και η μεγαλύτερη καθυστέρηση έναρξης ύπνου έδειξαν οριακές συσχετίσεις με λιγότερο ευνοϊκές γνωστικές τροχιές, αν και αυτές οι συσχετίσεις δεν παρέμειναν στατιστικά σημαντικές μετά τη διόρθωση FDR. Οι χρονικά μεταβαλλόμενες αναλύσεις έδειξαν ότι η μεταβλητότητα του ύπνου εμφανίζει ισχυρές μη γραμμικές συσχετίσεις με ασθενέστερες τροχιές μνήμης κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης και παρέμεινε σημαντική μετά την προσαρμογή FDR. Σημαντική μέση αλλαγή παρουσιάστηκε στις αφυπνίσεις και τη μεταβλητότητα, όπου φάνηκε να εντείνεται σε μεταγενέστερες φάσεις παρακολούθησης. Η συσχέτιση μεταξύ των χαρακτηριστικών του ύπνου και της γνωστικής εξασθένησης ποίκιλε κατά τη διάρκεια του χρόνου παρακολούθησης, με ισχυρότερες δυσμενείς αλλαγές να παρατηρούνται κατά τη διάρκεια των μεταγενέστερων φάσεων παρακολούθησης. Συζήτηση: Οι αντικειμενικοί δείκτες συνέχειας του ύπνου, ιδίως η μεταβλητότητα του ύπνου, σχετίζονταν με τη μεγαλύτερη συνέπεια με επιμέρους νοητικές/γνωστικές εκβάσεις, με τις ισχυρότερες ενδείξεις να αφορούν τη μνήμη στην πάροδο του χρόνου. Ο κατακερματισμός του ύπνου και τα ακανόνιστα πρότυπα ύπνου μπορεί να αποτελούν δυνητικά τροποποιήσιμους στόχους για μελλοντικές στρατηγικές που αποσκοπούν στη διατήρηση της γνωστικής υγείας κατά τη γήρανση.","Introduction: Sleep disturbances are common as we age and have been linked to poor cognition and increased cognitive decline. Objective: We aimed to examine cross-sectional and longitudinal associations between objective sleep measures and cognition in middle-aged and older adults, including cognitively healthy (CH) individuals and those with mild cognitive impairment (MCI). Methods: Participants from the Aiginition Longitudinal Biomarker Investigation Of Neurodegeneration (ALBION) study (age > 40) underwent 7-day wrist actigraphy (Actiwatch 2). Sleep exposures included sleep duration, sleep efficiency, sleep variability, sleep onset latency, wake after sleep onset (WASO), and number of awakenings. A neuropsychological battery was administered, assessing memory, executive function, visuospatial ability, language, attention speed, and a global composite score. Cross-sectional associations were evaluated using generalized linear models (adjusted for age, sex, and education). Multivariable logistic regression models were applied to assess the independent association between sleep measures and the likelihood of MCI (adjusted for age, sex, and education). Longitudinal associations with cognitive trajectories were examined using linear mixed-effects models. Results: Overall, the sample size for the cross-sectional analyses comprised N = 184 individuals, with a mean age of 65 years, of whom 65% were women. Mean sleep duration was 7.2 hours and mean sleep efficiency was 80%. Cross-sectionally, more nightly awakenings were associated with poor memory and attention speed, whereas higher sleep efficiency was associated with lower odds of Mild Cognitive Impairment (MCI). Over a 1.5-year follow-up period (n = 93), higher baseline sleep efficiency was associated with better memory and language performance. Conversely, longer wake after sleep onset (WASO), more awakenings, and longer sleep onset latency showed marginal associations with less favorable cognitive trajectories, although these associations did not remain statistically significant after FDR correction. Time-varying analyses revealed that sleep variability exhibited robust non-linear associations with poorer memory trajectories over follow-up, and remained significant after FDR adjustment. Significant mean changes were observed in awakenings and sleep variability, which appeared to intensify during later follow-up phases. The association between sleep characteristics and cognitive decline varied across follow-up time, with stronger adverse changes observed during later follow-up phases. Discussion: Objective indicators of sleep continuity, especially sleep variability, were most consistently related to domain-specific cognitive outcomes, with the strongest evidence observed for memory over time. Sleep fragmentation and irregular sleep patterns may represent potentially modifiable targets for future strategies aimed at preserving cognitive health during aging."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Objective sleep quality and quantity and cognitive function: exploring associations and mediating mechanisms"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Μαργώνη Άρτεμις","Margoni Artemis"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Εισαγωγή: Οι διαταραχές ύπνου είναι συχνές καθώς μεγαλώνουμε και έχουν συνδεθεί με κακή γνωστική λειτουργία και αυξημένη γνωστική εξασθένηση. Στόχος: Στόχος μας ήταν να εξετάσουμε τις συγχρονικές και διαχρονικές συσχετίσεις μεταξύ των αντικειμενικών μετρήσεων ύπνου και της γνωστικής λειτουργίας σε μεσήλικες και ηλικιωμένους ενήλικες, συμπεριλαμβανομένων των γνωστικά υγιών (CH) ατόμων και εκείνων με Ήπια Γνωστική Διαταραχή (MCI). Μέθοδοι: Οι συμμετέχοντες στη μελέτη Aiginition Longitudinal Biomarker Investigation Of Neurodegeneration (ALBION) (ηλικία > 40) υποβλήθηκαν σε επταήμερη ακτιγραφία καρπού (Actiwatch 2). Οι εκθέσεις στον ύπνο περιελάμβαναν τη διάρκεια του ύπνου, την αποδοτικότητα, τη μεταβλητότητα του ύπνου, την καθυστέρηση έναρξης ύπνου, την αφύπνιση μετά την έναρξη ύπνου και τον αριθμό των αφυπνίσεων. Χορηγήθηκε μια νευροψυχολογική συστοιχία που εξέταζε τη μνήμη, την εκτελεστική λειτουργία, την οπτικοχωρική ικανότητα, τη γλώσσα, την ταχύτητα προσοχής και μια συνολική γνωστική βαθμολογία. Οι συγχρονικές συσχετίσεις ελέγχθηκαν χρησιμοποιώντας γενικευμένα γραμμικά μοντέλα (προσαρμοσμένα για ηλικία, φύλο, εκπαίδευση). Εφαρμόστηκαν μοντέλα πολυμεταβλητής λογιστικής παλινδρόμησης για την αξιολόγηση της ανεξάρτητης συσχέτισης των υπό μελέτη παραγόντων με την πιθανότητα εμφάνισης MCI (προσαρμοσμένα για ηλικία, φύλο, εκπαίδευση). Οι διαχρονικές συσχετίσεις με τις γνωστικές τροχιές εξετάστηκαν με γραμμικά μοντέλα μεικτών επιδράσεων. Αποτελέσματα: Συνολικά στις συγχρονικές αναλύσεις το μέγεθος του δείγματος αποτελούταν από N = 184 άτομα, μέσης ηλικίας 65 έτη όπου το 65% ήταν γυναίκες. Η μέση διάρκεια ύπνου ήταν 7.2 ώρες και η μέση αποτελεσματικότητα ύπνου ήταν 80%. Συγχρονικά, οι περισσότερες νυχτερινές αφυπνίσεις συσχετίστηκαν με κακή μνήμη και προσοχής – ταχύτητας επεξεργασίας, ενώ η υψηλότερη αποδοτικότητα ύπνου συσχετίστηκε με χαμηλότερες πιθανότητες παρουσίας Ήπιας Γνωστικής Διαταραχής (MCI). Σε διάρκεια παρακολούθησης 1.5 έτους (n = 93), η υψηλότερη αρχική αποδοτικότητα ύπνου συσχετίστηκε με καλύτερη απόδοση μνήμης και γλώσσας, ενώ ο μεγαλύτερος χρόνος εγρήγορσης μετά την έναρξη του ύπνου, οι περισσότερες αφυπνίσεις και η μεγαλύτερη καθυστέρηση έναρξης ύπνου έδειξαν οριακές συσχετίσεις με λιγότερο ευνοϊκές γνωστικές τροχιές, αν και αυτές οι συσχετίσεις δεν παρέμειναν στατιστικά σημαντικές μετά τη διόρθωση FDR. Οι χρονικά μεταβαλλόμενες αναλύσεις έδειξαν ότι η μεταβλητότητα του ύπνου εμφανίζει ισχυρές μη γραμμικές συσχετίσεις με ασθενέστερες τροχιές μνήμης κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης και παρέμεινε σημαντική μετά την προσαρμογή FDR. Σημαντική μέση αλλαγή παρουσιάστηκε στις αφυπνίσεις και τη μεταβλητότητα, όπου φάνηκε να εντείνεται σε μεταγενέστερες φάσεις παρακολούθησης. Η συσχέτιση μεταξύ των χαρακτηριστικών του ύπνου και της γνωστικής εξασθένησης ποίκιλε κατά τη διάρκεια του χρόνου παρακολούθησης, με ισχυρότερες δυσμενείς αλλαγές να παρατηρούνται κατά τη διάρκεια των μεταγενέστερων φάσεων παρακολούθησης. Συζήτηση: Οι αντικειμενικοί δείκτες συνέχειας του ύπνου, ιδίως η μεταβλητότητα του ύπνου, σχετίζονταν με τη μεγαλύτερη συνέπεια με επιμέρους νοητικές/γνωστικές εκβάσεις, με τις ισχυρότερες ενδείξεις να αφορούν τη μνήμη στην πάροδο του χρόνου. Ο κατακερματισμός του ύπνου και τα ακανόνιστα πρότυπα ύπνου μπορεί να αποτελούν δυνητικά τροποποιήσιμους στόχους για μελλοντικές στρατηγικές που αποσκοπούν στη διατήρηση της γνωστικής υγείας κατά τη γήρανση.","Introduction: Sleep disturbances are common as we age and have been linked to poor cognition and increased cognitive decline. Objective: We aimed to examine cross-sectional and longitudinal associations between objective sleep measures and cognition in middle-aged and older adults, including cognitively healthy (CH) individuals and those with mild cognitive impairment (MCI). Methods: Participants from the Aiginition Longitudinal Biomarker Investigation Of Neurodegeneration (ALBION) study (age > 40) underwent 7-day wrist actigraphy (Actiwatch 2). Sleep exposures included sleep duration, sleep efficiency, sleep variability, sleep onset latency, wake after sleep onset (WASO), and number of awakenings. A neuropsychological battery was administered, assessing memory, executive function, visuospatial ability, language, attention speed, and a global composite score. Cross-sectional associations were evaluated using generalized linear models (adjusted for age, sex, and education). Multivariable logistic regression models were applied to assess the independent association between sleep measures and the likelihood of MCI (adjusted for age, sex, and education). Longitudinal associations with cognitive trajectories were examined using linear mixed-effects models. Results: Overall, the sample size for the cross-sectional analyses comprised N = 184 individuals, with a mean age of 65 years, of whom 65% were women. Mean sleep duration was 7.2 hours and mean sleep efficiency was 80%. Cross-sectionally, more nightly awakenings were associated with poor memory and attention speed, whereas higher sleep efficiency was associated with lower odds of Mild Cognitive Impairment (MCI). Over a 1.5-year follow-up period (n = 93), higher baseline sleep efficiency was associated with better memory and language performance. Conversely, longer wake after sleep onset (WASO), more awakenings, and longer sleep onset latency showed marginal associations with less favorable cognitive trajectories, although these associations did not remain statistically significant after FDR correction. Time-varying analyses revealed that sleep variability exhibited robust non-linear associations with poorer memory trajectories over follow-up, and remained significant after FDR adjustment. Significant mean changes were observed in awakenings and sleep variability, which appeared to intensify during later follow-up phases. The association between sleep characteristics and cognitive decline varied across follow-up time, with stronger adverse changes observed during later follow-up phases. Discussion: Objective indicators of sleep continuity, especially sleep variability, were most consistently related to domain-specific cognitive outcomes, with the strongest evidence observed for memory over time. Sleep fragmentation and irregular sleep patterns may represent potentially modifiable targets for future strategies aimed at preserving cognitive health during aging."],"dc:identifier":["uoadl:5433461","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5433461"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Objective sleep quality and quantity and cognitive function: exploring associations and mediating mechanisms"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:20:35Z"}