{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5452060"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5452060","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"«Κατασκευή και βελτιστοποίηση νέου τύπου χαρτών DBS (Dried Blood Spots) και εφαρμογή τους σε ανάλυση παρακεταμόλης με LC-MS/MS»","abstract":"Την τελευταία δεκαετία οι ξηραμένες κηλίδες αίματος (Dried Blood Spots/DBS) έχουν αναδειχθεί ως μια υποσχόμενη τεχνική δειγματοληψίας που δύναται να αντικαταστήσει, μέχρι κάποιο βαθμό, τα παραδοσιακά υγρά βιολογικά δείγματα. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας ήταν η κατασκευή και βελτιστοποίηση ενός νέου τύπου χαρτιών ξηρών κηλίδων αίματος, με στόχο την εξάλειψη της ανομοιογένειας της κηλίδας αίματος, καθώς και η εφαρμογή των νέων υποστρωμάτων στην ανάπτυξη και επικύρωση μεθόδου υγρής χρωματογραφίας συζευγμένης με διαδοχική φασματομετρία μαζών (LC-MS/MS) για τον ποσοτικό προσδιορισμό της παρακεταμόλης. Για την κατασκευή των νέων DBS σχεδιάστηκαν υδρόφοβα γεωμετρικά μοτίβα πάνω σε διηθητικό χαρτί κυτταρίνης, με τη χρήση x-y plotter και υδρόφοβου μαρκαδόρου. Οι νέες διατάξεις αξιολογήθηκαν ως προς τη στεγανότητα του υδρόφοβου φραγμού, την επαναληψιμότητα κατασκευής και την ομοιογένεια της κηλίδας αίματος, μέσω ψηφιακής επεξεργασίας εικόνας και στατιστικής ανάλυσης One-Way ANOVA, σε σύγκριση με κλασικά DBS. Στη συνέχεια, αναπτύχθηκε και επικυρώθηκε, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του EMA, μέθοδος LC-MS/MS για τον προσδιορισμό παρακεταμόλης στα νέα υποστρώματα, με χρήση ως εσωτερικού προτύπου του κατιόντος τριφαινυλμεθυλφωσφονίου (TPMP). Η σύγκριση ομοιογένειας ανάμεσα στα δύο είδη DBS ανέδειξε ότι, ενώ στα κλασικά DBS εντοπίστηκε στατιστικά σημαντική ανομοιογένεια στην κατανομή του αναλύτη εντός της κηλίδας (p=0,001<0,05), στα νέα DBS δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των εξεταζόμενων ζωνών (p=0,051>0,05), επιβεβαιώνοντας την εξάλειψη του χρωματογραφικού φαινομένου. Η αναπτυχθείσα μέθοδος LC-MS/MS χαρακτηρίστηκε από ικανοποιητική γραμμικότητα (r = 0,996) στο εύρος 10-100 ng/mL, επαρκή εκλεκτικότητα, περιορισμένη μόλυνση εκ μεταφοράς, καθώς και αποδεκτή ακρίβεια (%RE έως 14,9%) και πιστότητα (%RSD έως 10,7%) τόσο εντός όσο και μεταξύ αναλυτικών προσδιορισμών. Επιπλέον, η μέθοδος παρουσίασε αποδεκτή επίδραση μητρικού υλικού, σταθερή και επαναλήψιμη ανάκτηση, καθώς και σταθερότητα του αναλύτη σε όλα τα εξεταζόμενα χρονικά διαστήματα και τις συνθήκες φύλαξης που μελετήθηκαν. Η παρούσα εργασία δεν εξέτασε το φαινόμενο του αιματοκρίτη, το οποίο αποτελεί σημαντική κατεύθυνση για μελλοντική διερεύνηση. Συνολικά, τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι τα νέα DBS αποτελούν μια αξιόπιστη και απλή στην κατασκευή εναλλακτική λύση για τη βελτίωση της ομοιογένειας της δειγματοληψίας αίματος, ενώ η αναπτυχθείσα μέθοδος LC-MS/MS πληροί τα κριτήρια επικύρωσης του EMA για τον ποσοτικό προσδιορισμό της παρακεταμόλης σε ξηρές κηλίδες αίματος.","abstract_html":"Την τελευταία δεκαετία οι ξηραμένες κηλίδες αίματος (Dried Blood Spots/DBS) έχουν αναδειχθεί ως μια υποσχόμενη τεχνική δειγματοληψίας που δύναται να αντικαταστήσει, μέχρι κάποιο βαθμό, τα παραδοσιακά υγρά βιολογικά δείγματα. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας ήταν η κατασκευή και βελτιστοποίηση ενός νέου τύπου χαρτιών ξηρών κηλίδων αίματος, με στόχο την εξάλειψη της ανομοιογένειας της κηλίδας αίματος, καθώς και η εφαρμογή των νέων υποστρωμάτων στην ανάπτυξη και επικύρωση μεθόδου υγρής χρωματογραφίας συζευγμένης με διαδοχική φασματομετρία μαζών (LC-MS/MS) για τον ποσοτικό προσδιορισμό της παρακεταμόλης. Για την κατασκευή των νέων DBS σχεδιάστηκαν υδρόφοβα γεωμετρικά μοτίβα πάνω σε διηθητικό χαρτί κυτταρίνης, με τη χρήση x-y plotter και υδρόφοβου μαρκαδόρου. Οι νέες διατάξεις αξιολογήθηκαν ως προς τη στεγανότητα του υδρόφοβου φραγμού, την επαναληψιμότητα κατασκευής και την ομοιογένεια της κηλίδας αίματος, μέσω ψηφιακής επεξεργασίας εικόνας και στατιστικής ανάλυσης One-Way ANOVA, σε σύγκριση με κλασικά DBS. Στη συνέχεια, αναπτύχθηκε και επικυρώθηκε, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του EMA, μέθοδος LC-MS/MS για τον προσδιορισμό παρακεταμόλης στα νέα υποστρώματα, με χρήση ως εσωτερικού προτύπου του κατιόντος τριφαινυλμεθυλφωσφονίου (TPMP). Η σύγκριση ομοιογένειας ανάμεσα στα δύο είδη DBS ανέδειξε ότι, ενώ στα κλασικά DBS εντοπίστηκε στατιστικά σημαντική ανομοιογένεια στην κατανομή του αναλύτη εντός της κηλίδας (p=0,001&lt;0,05), στα νέα DBS δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των εξεταζόμενων ζωνών (p=0,051&gt;0,05), επιβεβαιώνοντας την εξάλειψη του χρωματογραφικού φαινομένου. Η αναπτυχθείσα μέθοδος LC-MS/MS χαρακτηρίστηκε από ικανοποιητική γραμμικότητα (r = 0,996) στο εύρος 10-100 ng/mL, επαρκή εκλεκτικότητα, περιορισμένη μόλυνση εκ μεταφοράς, καθώς και αποδεκτή ακρίβεια (%RE έως 14,9%) και πιστότητα (%RSD έως 10,7%) τόσο εντός όσο και μεταξύ αναλυτικών προσδιορισμών. Επιπλέον, η μέθοδος παρουσίασε αποδεκτή επίδραση μητρικού υλικού, σταθερή και επαναλήψιμη ανάκτηση, καθώς και σταθερότητα του αναλύτη σε όλα τα εξεταζόμενα χρονικά διαστήματα και τις συνθήκες φύλαξης που μελετήθηκαν. Η παρούσα εργασία δεν εξέτασε το φαινόμενο του αιματοκρίτη, το οποίο αποτελεί σημαντική κατεύθυνση για μελλοντική διερεύνηση. Συνολικά, τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι τα νέα DBS αποτελούν μια αξιόπιστη και απλή στην κατασκευή εναλλακτική λύση για τη βελτίωση της ομοιογένειας της δειγματοληψίας αίματος, ενώ η αναπτυχθείσα μέθοδος LC-MS/MS πληροί τα κριτήρια επικύρωσης του EMA για τον ποσοτικό προσδιορισμό της παρακεταμόλης σε ξηρές κηλίδες αίματος.","abstract_has_math":false,"creators":["Γεωργίου Δέσποινα","Georgiou Despoina"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:20:51Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek","English"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5452060"],"render_values":[{"text":"uoadl:5452060","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5452060","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5452060","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5452060","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Γεωργίου Δέσποινα","Georgiou Despoina"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek","English"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5452060","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5452060"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Την τελευταία δεκαετία οι ξηραμένες κηλίδες αίματος (Dried Blood Spots/DBS) έχουν αναδειχθεί ως μια υποσχόμενη τεχνική δειγματοληψίας που δύναται να αντικαταστήσει, μέχρι κάποιο βαθμό, τα παραδοσιακά υγρά βιολογικά δείγματα. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας ήταν η κατασκευή και βελτιστοποίηση ενός νέου τύπου χαρτιών ξηρών κηλίδων αίματος, με στόχο την εξάλειψη της ανομοιογένειας της κηλίδας αίματος, καθώς και η εφαρμογή των νέων υποστρωμάτων στην ανάπτυξη και επικύρωση μεθόδου υγρής χρωματογραφίας συζευγμένης με διαδοχική φασματομετρία μαζών (LC-MS/MS) για τον ποσοτικό προσδιορισμό της παρακεταμόλης. Για την κατασκευή των νέων DBS σχεδιάστηκαν υδρόφοβα γεωμετρικά μοτίβα πάνω σε διηθητικό χαρτί κυτταρίνης, με τη χρήση x-y plotter και υδρόφοβου μαρκαδόρου. Οι νέες διατάξεις αξιολογήθηκαν ως προς τη στεγανότητα του υδρόφοβου φραγμού, την επαναληψιμότητα κατασκευής και την ομοιογένεια της κηλίδας αίματος, μέσω ψηφιακής επεξεργασίας εικόνας και στατιστικής ανάλυσης One-Way ANOVA, σε σύγκριση με κλασικά DBS. Στη συνέχεια, αναπτύχθηκε και επικυρώθηκε, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του EMA, μέθοδος LC-MS/MS για τον προσδιορισμό παρακεταμόλης στα νέα υποστρώματα, με χρήση ως εσωτερικού προτύπου του κατιόντος τριφαινυλμεθυλφωσφονίου (TPMP). Η σύγκριση ομοιογένειας ανάμεσα στα δύο είδη DBS ανέδειξε ότι, ενώ στα κλασικά DBS εντοπίστηκε στατιστικά σημαντική ανομοιογένεια στην κατανομή του αναλύτη εντός της κηλίδας (p=0,001<0,05), στα νέα DBS δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των εξεταζόμενων ζωνών (p=0,051>0,05), επιβεβαιώνοντας την εξάλειψη του χρωματογραφικού φαινομένου. Η αναπτυχθείσα μέθοδος LC-MS/MS χαρακτηρίστηκε από ικανοποιητική γραμμικότητα (r = 0,996) στο εύρος 10-100 ng/mL, επαρκή εκλεκτικότητα, περιορισμένη μόλυνση εκ μεταφοράς, καθώς και αποδεκτή ακρίβεια (%RE έως 14,9%) και πιστότητα (%RSD έως 10,7%) τόσο εντός όσο και μεταξύ αναλυτικών προσδιορισμών. Επιπλέον, η μέθοδος παρουσίασε αποδεκτή επίδραση μητρικού υλικού, σταθερή και επαναλήψιμη ανάκτηση, καθώς και σταθερότητα του αναλύτη σε όλα τα εξεταζόμενα χρονικά διαστήματα και τις συνθήκες φύλαξης που μελετήθηκαν. Η παρούσα εργασία δεν εξέτασε το φαινόμενο του αιματοκρίτη, το οποίο αποτελεί σημαντική κατεύθυνση για μελλοντική διερεύνηση. Συνολικά, τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι τα νέα DBS αποτελούν μια αξιόπιστη και απλή στην κατασκευή εναλλακτική λύση για τη βελτίωση της ομοιογένειας της δειγματοληψίας αίματος, ενώ η αναπτυχθείσα μέθοδος LC-MS/MS πληροί τα κριτήρια επικύρωσης του EMA για τον ποσοτικό προσδιορισμό της παρακεταμόλης σε ξηρές κηλίδες αίματος.","Over the past decade, dried blood spots (DBS) have emerged as a promising sampling technique that can, to some extent, replace traditional liquid biological samples. The purpose of this thesis was to develop and optimize a new type of dried blood spot paper, with the aim of eliminating heterogeneity in the blood spot, as well as to apply the new substrates in the development and validation of a liquid chromatography-tandem mass spectrometry (LC-MS/MS) method for the quantitative determination of paracetamol. To fabricate the new DBSs, hydrophobic geometric patterns were designed on cellulose filter paper using an x-y plotter and a hydrophobic marker. The new devices were evaluated for the integrity of the hydrophobic barrier, fabrication reproducibility, and blood spot homogeneity through digital image processing and One-Way ANOVA statistical analysis, in comparison with conventional DBS. Subsequently, an LC-MS/MS method for the determination of paracetamol on the new substrates was developed and validated in accordance with EMA guidelines, using the triphenylmethylphosphonium (TPMP) cation as an internal standard. A comparison of homogeneity between the two types of DBS revealed that, while statistically significant heterogeneity was observed in the distribution of the analyte within the spot in conventional DBS (p=0.001<0.05), in the new DBS samples, no statistically significant difference was observed between the analyzed zones (p=0.051>0.05), confirming the elimination of the chromatographic phenomenon. The developed LC-MS/MS method was characterized by satisfactory linearity (r = 0.996) in the range of 10–100 ng/mL, adequate selectivity, limited carryover, as well as acceptable accuracy (%RE up to 14.9%) and precision (%RSD up to 10.7%) both within and between analytical determinations. Furthermore, the method exhibited an acceptable matrix effect, stable and reproducible recovery, as well as analyte stability across all time intervals and storage conditions studied. This study did not examine the hematocrit effect, which represents an important area for future investigation. Overall, the results demonstrate that the new DBS samples are a reliable and simple-to-prepare alternative for improving the homogeneity of blood sampling, while the developed LC-MS/MS method meets the EMA’s validation criteria for the quantitative determination of paracetamol in dried blood spots."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["«Κατασκευή και βελτιστοποίηση νέου τύπου χαρτών DBS (Dried Blood Spots) και εφαρμογή τους σε ανάλυση παρακεταμόλης με LC-MS/MS»"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Γεωργίου Δέσποινα","Georgiou Despoina"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Την τελευταία δεκαετία οι ξηραμένες κηλίδες αίματος (Dried Blood Spots/DBS) έχουν αναδειχθεί ως μια υποσχόμενη τεχνική δειγματοληψίας που δύναται να αντικαταστήσει, μέχρι κάποιο βαθμό, τα παραδοσιακά υγρά βιολογικά δείγματα. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας ήταν η κατασκευή και βελτιστοποίηση ενός νέου τύπου χαρτιών ξηρών κηλίδων αίματος, με στόχο την εξάλειψη της ανομοιογένειας της κηλίδας αίματος, καθώς και η εφαρμογή των νέων υποστρωμάτων στην ανάπτυξη και επικύρωση μεθόδου υγρής χρωματογραφίας συζευγμένης με διαδοχική φασματομετρία μαζών (LC-MS/MS) για τον ποσοτικό προσδιορισμό της παρακεταμόλης. Για την κατασκευή των νέων DBS σχεδιάστηκαν υδρόφοβα γεωμετρικά μοτίβα πάνω σε διηθητικό χαρτί κυτταρίνης, με τη χρήση x-y plotter και υδρόφοβου μαρκαδόρου. Οι νέες διατάξεις αξιολογήθηκαν ως προς τη στεγανότητα του υδρόφοβου φραγμού, την επαναληψιμότητα κατασκευής και την ομοιογένεια της κηλίδας αίματος, μέσω ψηφιακής επεξεργασίας εικόνας και στατιστικής ανάλυσης One-Way ANOVA, σε σύγκριση με κλασικά DBS. Στη συνέχεια, αναπτύχθηκε και επικυρώθηκε, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του EMA, μέθοδος LC-MS/MS για τον προσδιορισμό παρακεταμόλης στα νέα υποστρώματα, με χρήση ως εσωτερικού προτύπου του κατιόντος τριφαινυλμεθυλφωσφονίου (TPMP). Η σύγκριση ομοιογένειας ανάμεσα στα δύο είδη DBS ανέδειξε ότι, ενώ στα κλασικά DBS εντοπίστηκε στατιστικά σημαντική ανομοιογένεια στην κατανομή του αναλύτη εντός της κηλίδας (p=0,001<0,05), στα νέα DBS δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των εξεταζόμενων ζωνών (p=0,051>0,05), επιβεβαιώνοντας την εξάλειψη του χρωματογραφικού φαινομένου. Η αναπτυχθείσα μέθοδος LC-MS/MS χαρακτηρίστηκε από ικανοποιητική γραμμικότητα (r = 0,996) στο εύρος 10-100 ng/mL, επαρκή εκλεκτικότητα, περιορισμένη μόλυνση εκ μεταφοράς, καθώς και αποδεκτή ακρίβεια (%RE έως 14,9%) και πιστότητα (%RSD έως 10,7%) τόσο εντός όσο και μεταξύ αναλυτικών προσδιορισμών. Επιπλέον, η μέθοδος παρουσίασε αποδεκτή επίδραση μητρικού υλικού, σταθερή και επαναλήψιμη ανάκτηση, καθώς και σταθερότητα του αναλύτη σε όλα τα εξεταζόμενα χρονικά διαστήματα και τις συνθήκες φύλαξης που μελετήθηκαν. Η παρούσα εργασία δεν εξέτασε το φαινόμενο του αιματοκρίτη, το οποίο αποτελεί σημαντική κατεύθυνση για μελλοντική διερεύνηση. Συνολικά, τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι τα νέα DBS αποτελούν μια αξιόπιστη και απλή στην κατασκευή εναλλακτική λύση για τη βελτίωση της ομοιογένειας της δειγματοληψίας αίματος, ενώ η αναπτυχθείσα μέθοδος LC-MS/MS πληροί τα κριτήρια επικύρωσης του EMA για τον ποσοτικό προσδιορισμό της παρακεταμόλης σε ξηρές κηλίδες αίματος.","Over the past decade, dried blood spots (DBS) have emerged as a promising sampling technique that can, to some extent, replace traditional liquid biological samples. The purpose of this thesis was to develop and optimize a new type of dried blood spot paper, with the aim of eliminating heterogeneity in the blood spot, as well as to apply the new substrates in the development and validation of a liquid chromatography-tandem mass spectrometry (LC-MS/MS) method for the quantitative determination of paracetamol. To fabricate the new DBSs, hydrophobic geometric patterns were designed on cellulose filter paper using an x-y plotter and a hydrophobic marker. The new devices were evaluated for the integrity of the hydrophobic barrier, fabrication reproducibility, and blood spot homogeneity through digital image processing and One-Way ANOVA statistical analysis, in comparison with conventional DBS. Subsequently, an LC-MS/MS method for the determination of paracetamol on the new substrates was developed and validated in accordance with EMA guidelines, using the triphenylmethylphosphonium (TPMP) cation as an internal standard. A comparison of homogeneity between the two types of DBS revealed that, while statistically significant heterogeneity was observed in the distribution of the analyte within the spot in conventional DBS (p=0.001<0.05), in the new DBS samples, no statistically significant difference was observed between the analyzed zones (p=0.051>0.05), confirming the elimination of the chromatographic phenomenon. The developed LC-MS/MS method was characterized by satisfactory linearity (r = 0.996) in the range of 10–100 ng/mL, adequate selectivity, limited carryover, as well as acceptable accuracy (%RE up to 14.9%) and precision (%RSD up to 10.7%) both within and between analytical determinations. Furthermore, the method exhibited an acceptable matrix effect, stable and reproducible recovery, as well as analyte stability across all time intervals and storage conditions studied. This study did not examine the hematocrit effect, which represents an important area for future investigation. Overall, the results demonstrate that the new DBS samples are a reliable and simple-to-prepare alternative for improving the homogeneity of blood sampling, while the developed LC-MS/MS method meets the EMA’s validation criteria for the quantitative determination of paracetamol in dried blood spots."],"dc:identifier":["uoadl:5452060","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5452060"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek","English"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["«Κατασκευή και βελτιστοποίηση νέου τύπου χαρτών DBS (Dried Blood Spots) και εφαρμογή τους σε ανάλυση παρακεταμόλης με LC-MS/MS»"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:20:51Z"}