{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5452363"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5452363","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Ανάπτυξη μεθόδων οπτικής ανίχνευσης γ-βουτυρολακτόνης και γ-υδροξυ-βουτυρικού οξέος σε ποτά","abstract":"Τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί σημαντικά τα κρούσματα κακοποίησης και σεξουαλικής παρενόχλησης υπό την επήρεια φαρμακευτικών ουσιών (Drug Facilitated Sexual Assaults- DFSA). Μία από τα πιο ευρέως χρησιμοποιούμενες ουσίες για αυτό τον σκοπό είναι το γ-υδρόξυ-βουτυρικό οξύ (GHB) και η πρόδρομη μορφή του, γ-βουτυρολακτόνη (GBL). Αυτές οι δύο ουσίες είναι άοσμες, άγευστες, ευδιάλυτες στο νερό και στην αιθανόλη, προκαλούν ευφορία και αυξημένη σεξουαλική διάθεση και αποβάλλονται γρήγορα από τον οργανισμό, οπότε καθίσταται δύσκολη η ανίχνευσή τους σε βιολογικά υγρά. Επιπλέον, υπάρχουν στον οργανισμό σε χαμηλές συγκεντρώσεις, ως προϊόντα μεταβολισμού του νευροδιαβιβαστή γ-άμινο-βουτυρικού οξέος (GABA). Παρ’ όλα αυτά, όταν χορηγηθούν σε υψηλές συγκεντρώσεις (>10 mg/mL) προκαλούν ναυτία, ζαλάδα, λιποθυμία, απώλεια μνήμης και σε ακραίες περιπτώσεις ακόμα και θάνατο. Επομένως, η έγκαιρη, άμεση, εύκολη και επί τόπου ανίχνευση του GHB και της GBL σε αλκοολούχα δείγματα είναι υψηλής σημασίας για την προστασία από παράνομη χρήση τους. Εξίσου σημαντική είναι και η ανίχνευσή τους σε βιολογικά υγρά. Οι χρωματικές μέθοδοι αναπτύχθηκαν πρώτα σε φρεάτια μικροτιτλοδότησης και στη συνέχεια μεταφέρθηκαν σε χαρτί. Η πρώτη μέθοδος βασιζόταν στον σχηματισμό ενός κίτρινου-καφέ συμπλόκου του τρισθενούς σιδήρου του προϊόντος αντίδρασης GHB/GBL με υδροξυλαμίνη. Η δεύτερη βασιζόταν σε παρόμοια αντίδραση, στην οποία χρησιμοποιούνταν κοβάλτιο αντί για σίδηρο, οδηγώντας στον σχηματισμό ενός καφέ συμπλόκου ενώ η τρίτη βασιζόταν σε χαρτί εμποτισμένο με πράσινο της βρωμοκρεσόλης, έναν δείκτη pH, ο οποίος παρουσία GHB άλλαζε χρώμα από κίτρινο ;ή πράσινο σε μπλε. Τα όρια ανίχνευσης και των τριών μεθόδων σε φρεάτια μικροτιτλοδότησης ήταν 20 μg/mL ενώ για τις αντίστοιχες σε χαρτί 1 mg/mL. Επιπλέον, αναπτύχθηκε μέθοδος με το πράσινο της βρωμοκρεσόλης για την ανίχνευση GHB με την τεχνική της ενισχυόμενης από την επιφάνεια φασματοσκοπίας Raman (SERS) σε νανοδομημένες επιφάνειες οξειδίου αλουμινίου επιστρωμένες με άργυρο και χρυσό. Η μέθοδος αυτή επέτρεψε την ταχεία ανίχνευση του GHB σε αλκοολούχα και μη αλκοολούχα ποτά, καθώς και σε μίγματα αυτών με όριο ανίχνευσης 0.5 mg/mL. Για την αξιοποίηση αυτής της μεθόδου στο πεδίο υλοποιείται φορητή συσκευής φασματοσκοπίας Raman.","abstract_html":"Τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί σημαντικά τα κρούσματα κακοποίησης και σεξουαλικής παρενόχλησης υπό την επήρεια φαρμακευτικών ουσιών (Drug Facilitated Sexual Assaults- DFSA). Μία από τα πιο ευρέως χρησιμοποιούμενες ουσίες για αυτό τον σκοπό είναι το γ-υδρόξυ-βουτυρικό οξύ (GHB) και η πρόδρομη μορφή του, γ-βουτυρολακτόνη (GBL). Αυτές οι δύο ουσίες είναι άοσμες, άγευστες, ευδιάλυτες στο νερό και στην αιθανόλη, προκαλούν ευφορία και αυξημένη σεξουαλική διάθεση και αποβάλλονται γρήγορα από τον οργανισμό, οπότε καθίσταται δύσκολη η ανίχνευσή τους σε βιολογικά υγρά. Επιπλέον, υπάρχουν στον οργανισμό σε χαμηλές συγκεντρώσεις, ως προϊόντα μεταβολισμού του νευροδιαβιβαστή γ-άμινο-βουτυρικού οξέος (GABA). Παρ’ όλα αυτά, όταν χορηγηθούν σε υψηλές συγκεντρώσεις (&gt;10 mg/mL) προκαλούν ναυτία, ζαλάδα, λιποθυμία, απώλεια μνήμης και σε ακραίες περιπτώσεις ακόμα και θάνατο. Επομένως, η έγκαιρη, άμεση, εύκολη και επί τόπου ανίχνευση του GHB και της GBL σε αλκοολούχα δείγματα είναι υψηλής σημασίας για την προστασία από παράνομη χρήση τους. Εξίσου σημαντική είναι και η ανίχνευσή τους σε βιολογικά υγρά. Οι χρωματικές μέθοδοι αναπτύχθηκαν πρώτα σε φρεάτια μικροτιτλοδότησης και στη συνέχεια μεταφέρθηκαν σε χαρτί. Η πρώτη μέθοδος βασιζόταν στον σχηματισμό ενός κίτρινου-καφέ συμπλόκου του τρισθενούς σιδήρου του προϊόντος αντίδρασης GHB/GBL με υδροξυλαμίνη. Η δεύτερη βασιζόταν σε παρόμοια αντίδραση, στην οποία χρησιμοποιούνταν κοβάλτιο αντί για σίδηρο, οδηγώντας στον σχηματισμό ενός καφέ συμπλόκου ενώ η τρίτη βασιζόταν σε χαρτί εμποτισμένο με πράσινο της βρωμοκρεσόλης, έναν δείκτη pH, ο οποίος παρουσία GHB άλλαζε χρώμα από κίτρινο ;ή πράσινο σε μπλε. Τα όρια ανίχνευσης και των τριών μεθόδων σε φρεάτια μικροτιτλοδότησης ήταν 20 μg/mL ενώ για τις αντίστοιχες σε χαρτί 1 mg/mL. Επιπλέον, αναπτύχθηκε μέθοδος με το πράσινο της βρωμοκρεσόλης για την ανίχνευση GHB με την τεχνική της ενισχυόμενης από την επιφάνεια φασματοσκοπίας Raman (SERS) σε νανοδομημένες επιφάνειες οξειδίου αλουμινίου επιστρωμένες με άργυρο και χρυσό. Η μέθοδος αυτή επέτρεψε την ταχεία ανίχνευση του GHB σε αλκοολούχα και μη αλκοολούχα ποτά, καθώς και σε μίγματα αυτών με όριο ανίχνευσης 0.5 mg/mL. Για την αξιοποίηση αυτής της μεθόδου στο πεδίο υλοποιείται φορητή συσκευής φασματοσκοπίας Raman.","abstract_has_math":false,"creators":["ΠΛΙΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ","PLIOU AIKATERINI"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:20:51Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5452363"],"render_values":[{"text":"uoadl:5452363","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5452363","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5452363","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5452363","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["ΠΛΙΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ","PLIOU AIKATERINI"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5452363","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5452363"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί σημαντικά τα κρούσματα κακοποίησης και σεξουαλικής παρενόχλησης υπό την επήρεια φαρμακευτικών ουσιών (Drug Facilitated Sexual Assaults- DFSA). Μία από τα πιο ευρέως χρησιμοποιούμενες ουσίες για αυτό τον σκοπό είναι το γ-υδρόξυ-βουτυρικό οξύ (GHB) και η πρόδρομη μορφή του, γ-βουτυρολακτόνη (GBL). Αυτές οι δύο ουσίες είναι άοσμες, άγευστες, ευδιάλυτες στο νερό και στην αιθανόλη, προκαλούν ευφορία και αυξημένη σεξουαλική διάθεση και αποβάλλονται γρήγορα από τον οργανισμό, οπότε καθίσταται δύσκολη η ανίχνευσή τους σε βιολογικά υγρά. Επιπλέον, υπάρχουν στον οργανισμό σε χαμηλές συγκεντρώσεις, ως προϊόντα μεταβολισμού του νευροδιαβιβαστή γ-άμινο-βουτυρικού οξέος (GABA). Παρ’ όλα αυτά, όταν χορηγηθούν σε υψηλές συγκεντρώσεις (>10 mg/mL) προκαλούν ναυτία, ζαλάδα, λιποθυμία, απώλεια μνήμης και σε ακραίες περιπτώσεις ακόμα και θάνατο. Επομένως, η έγκαιρη, άμεση, εύκολη και επί τόπου ανίχνευση του GHB και της GBL σε αλκοολούχα δείγματα είναι υψηλής σημασίας για την προστασία από παράνομη χρήση τους. Εξίσου σημαντική είναι και η ανίχνευσή τους σε βιολογικά υγρά. Οι χρωματικές μέθοδοι αναπτύχθηκαν πρώτα σε φρεάτια μικροτιτλοδότησης και στη συνέχεια μεταφέρθηκαν σε χαρτί. Η πρώτη μέθοδος βασιζόταν στον σχηματισμό ενός κίτρινου-καφέ συμπλόκου του τρισθενούς σιδήρου του προϊόντος αντίδρασης GHB/GBL με υδροξυλαμίνη. Η δεύτερη βασιζόταν σε παρόμοια αντίδραση, στην οποία χρησιμοποιούνταν κοβάλτιο αντί για σίδηρο, οδηγώντας στον σχηματισμό ενός καφέ συμπλόκου ενώ η τρίτη βασιζόταν σε χαρτί εμποτισμένο με πράσινο της βρωμοκρεσόλης, έναν δείκτη pH, ο οποίος παρουσία GHB άλλαζε χρώμα από κίτρινο ;ή πράσινο σε μπλε. Τα όρια ανίχνευσης και των τριών μεθόδων σε φρεάτια μικροτιτλοδότησης ήταν 20 μg/mL ενώ για τις αντίστοιχες σε χαρτί 1 mg/mL. Επιπλέον, αναπτύχθηκε μέθοδος με το πράσινο της βρωμοκρεσόλης για την ανίχνευση GHB με την τεχνική της ενισχυόμενης από την επιφάνεια φασματοσκοπίας Raman (SERS) σε νανοδομημένες επιφάνειες οξειδίου αλουμινίου επιστρωμένες με άργυρο και χρυσό. Η μέθοδος αυτή επέτρεψε την ταχεία ανίχνευση του GHB σε αλκοολούχα και μη αλκοολούχα ποτά, καθώς και σε μίγματα αυτών με όριο ανίχνευσης 0.5 mg/mL. Για την αξιοποίηση αυτής της μεθόδου στο πεδίο υλοποιείται φορητή συσκευής φασματοσκοπίας Raman.","In the recent years, an increase in incidents of drug-facilitated sexual assault (DFSA). has been reported worldwide. Gamma-hydroxybutyric acid (GHB) and its precursor, gamma-butyrolactone (GBL), are amongst the most widely used drugs in sexual assault and crimes. Both substances are odorless, tasteless, highly soluble in water and in ethanol, induce euphoria and increased sexual desire, and are rapidly eliminated from the body, making difficult their detection in bodily fluids. Additionally, they exist in low concentrations in all bodily fluids since they are metabolites of the neurotransmitter gamma-aminobutyric acid (GABA). Nevertheless, when administered in high doses (>10 mg/mL) cause nausea, dizziness, fainting, memory loss, and in extreme cases even death. It is therefore critical to develop fast, easy to perform methods for on-site detection of GHB and GBL in alcoholic samples, as well as in biological fluids. In this study, colorimetric methods for the detection of GHB and GBL in alcoholic beverages were developed. The colorimetric methods were first developed in microtiter plates and then transferred to paper substrates. The fist method was based in the formation of a brown-black colored complex between iron ions and the products of GHB reaction with hydroxyl-amine. In the second one, iron was replaced by cobalt, leading in the formation of a blown colored complex, while the third employed the pH indicator bromocresol green, which changed color from yellow or green to blue in the presence of GHB. A detection limit of 1 mg/mL was achieved for all paper-based methods, while in microtiter wells the detection limit was 20 μg/mL. In addition, a method based on bromocresol green was developed for GHB detection by surface-enhanced Raman spectroscopy (SERS) on nanostructured aluminum oxide surfaces coated with silver and gold. Following this method, detection limits of 0.5 mg/mL were achieved in both alcoholic and non-alcoholic beverages and mixtures of them. Work is under developing so as to incorporate this method in a portable SERS-based device for performance of the analysis at the point-of-need aiming to help in the fight against drug facilitated sexual assauls and crimes"]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Ανάπτυξη μεθόδων οπτικής ανίχνευσης γ-βουτυρολακτόνης και γ-υδροξυ-βουτυρικού οξέος σε ποτά"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["ΠΛΙΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ","PLIOU AIKATERINI"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί σημαντικά τα κρούσματα κακοποίησης και σεξουαλικής παρενόχλησης υπό την επήρεια φαρμακευτικών ουσιών (Drug Facilitated Sexual Assaults- DFSA). Μία από τα πιο ευρέως χρησιμοποιούμενες ουσίες για αυτό τον σκοπό είναι το γ-υδρόξυ-βουτυρικό οξύ (GHB) και η πρόδρομη μορφή του, γ-βουτυρολακτόνη (GBL). Αυτές οι δύο ουσίες είναι άοσμες, άγευστες, ευδιάλυτες στο νερό και στην αιθανόλη, προκαλούν ευφορία και αυξημένη σεξουαλική διάθεση και αποβάλλονται γρήγορα από τον οργανισμό, οπότε καθίσταται δύσκολη η ανίχνευσή τους σε βιολογικά υγρά. Επιπλέον, υπάρχουν στον οργανισμό σε χαμηλές συγκεντρώσεις, ως προϊόντα μεταβολισμού του νευροδιαβιβαστή γ-άμινο-βουτυρικού οξέος (GABA). Παρ’ όλα αυτά, όταν χορηγηθούν σε υψηλές συγκεντρώσεις (>10 mg/mL) προκαλούν ναυτία, ζαλάδα, λιποθυμία, απώλεια μνήμης και σε ακραίες περιπτώσεις ακόμα και θάνατο. Επομένως, η έγκαιρη, άμεση, εύκολη και επί τόπου ανίχνευση του GHB και της GBL σε αλκοολούχα δείγματα είναι υψηλής σημασίας για την προστασία από παράνομη χρήση τους. Εξίσου σημαντική είναι και η ανίχνευσή τους σε βιολογικά υγρά. Οι χρωματικές μέθοδοι αναπτύχθηκαν πρώτα σε φρεάτια μικροτιτλοδότησης και στη συνέχεια μεταφέρθηκαν σε χαρτί. Η πρώτη μέθοδος βασιζόταν στον σχηματισμό ενός κίτρινου-καφέ συμπλόκου του τρισθενούς σιδήρου του προϊόντος αντίδρασης GHB/GBL με υδροξυλαμίνη. Η δεύτερη βασιζόταν σε παρόμοια αντίδραση, στην οποία χρησιμοποιούνταν κοβάλτιο αντί για σίδηρο, οδηγώντας στον σχηματισμό ενός καφέ συμπλόκου ενώ η τρίτη βασιζόταν σε χαρτί εμποτισμένο με πράσινο της βρωμοκρεσόλης, έναν δείκτη pH, ο οποίος παρουσία GHB άλλαζε χρώμα από κίτρινο ;ή πράσινο σε μπλε. Τα όρια ανίχνευσης και των τριών μεθόδων σε φρεάτια μικροτιτλοδότησης ήταν 20 μg/mL ενώ για τις αντίστοιχες σε χαρτί 1 mg/mL. Επιπλέον, αναπτύχθηκε μέθοδος με το πράσινο της βρωμοκρεσόλης για την ανίχνευση GHB με την τεχνική της ενισχυόμενης από την επιφάνεια φασματοσκοπίας Raman (SERS) σε νανοδομημένες επιφάνειες οξειδίου αλουμινίου επιστρωμένες με άργυρο και χρυσό. Η μέθοδος αυτή επέτρεψε την ταχεία ανίχνευση του GHB σε αλκοολούχα και μη αλκοολούχα ποτά, καθώς και σε μίγματα αυτών με όριο ανίχνευσης 0.5 mg/mL. Για την αξιοποίηση αυτής της μεθόδου στο πεδίο υλοποιείται φορητή συσκευής φασματοσκοπίας Raman.","In the recent years, an increase in incidents of drug-facilitated sexual assault (DFSA). has been reported worldwide. Gamma-hydroxybutyric acid (GHB) and its precursor, gamma-butyrolactone (GBL), are amongst the most widely used drugs in sexual assault and crimes. Both substances are odorless, tasteless, highly soluble in water and in ethanol, induce euphoria and increased sexual desire, and are rapidly eliminated from the body, making difficult their detection in bodily fluids. Additionally, they exist in low concentrations in all bodily fluids since they are metabolites of the neurotransmitter gamma-aminobutyric acid (GABA). Nevertheless, when administered in high doses (>10 mg/mL) cause nausea, dizziness, fainting, memory loss, and in extreme cases even death. It is therefore critical to develop fast, easy to perform methods for on-site detection of GHB and GBL in alcoholic samples, as well as in biological fluids. In this study, colorimetric methods for the detection of GHB and GBL in alcoholic beverages were developed. The colorimetric methods were first developed in microtiter plates and then transferred to paper substrates. The fist method was based in the formation of a brown-black colored complex between iron ions and the products of GHB reaction with hydroxyl-amine. In the second one, iron was replaced by cobalt, leading in the formation of a blown colored complex, while the third employed the pH indicator bromocresol green, which changed color from yellow or green to blue in the presence of GHB. A detection limit of 1 mg/mL was achieved for all paper-based methods, while in microtiter wells the detection limit was 20 μg/mL. In addition, a method based on bromocresol green was developed for GHB detection by surface-enhanced Raman spectroscopy (SERS) on nanostructured aluminum oxide surfaces coated with silver and gold. Following this method, detection limits of 0.5 mg/mL were achieved in both alcoholic and non-alcoholic beverages and mixtures of them. Work is under developing so as to incorporate this method in a portable SERS-based device for performance of the analysis at the point-of-need aiming to help in the fight against drug facilitated sexual assauls and crimes"],"dc:identifier":["uoadl:5452363","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5452363"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Ανάπτυξη μεθόδων οπτικής ανίχνευσης γ-βουτυρολακτόνης και γ-υδροξυ-βουτυρικού οξέος σε ποτά"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:20:51Z"}