{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5452403"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5452403","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Investigating the causal relationship between anxiety and ALS","abstract":"Υπόβαθρο. Η αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση (ALS) είναι μια σπάνια και θανατηφόρα νευροεκφυλιστική νόσος, κατά την οποία οι ανώτεροι και οι κατώτεροι κινητικοί νευρώνες εκφυλίζονται παράλληλα· οι αγχώδεις διαταραχές αποτελούν την κατηγορία ψυχιατρικών παθήσεων με τον υψηλότερο επιπολασμό παγκοσμίως. Το άγχος είναι συχνό στους ασθενείς με ALS ως αντίδραση στη διάγνωση μιας ανίατης νόσου· ωστόσο, ψυχιατρική νοσηρότητα έχει αναφερθεί και κατά την περίοδο πριν από τη διάγνωση, ενώ έχει παρατηρηθεί συσσώρευση ψυχιατρικών νόσων στις οικογένειες των ασθενών. Οι μελέτες συσχέτισης ολόκληρου του γονιδιώματος (GWAS) έχουν τεκμηριώσει μη μηδενικές γενετικές συσχετίσεις μεταξύ της ALS και αρκετών ψυχιατρικών γνωρισμάτων, όμως η γενετική συσχέτιση είναι ένας ενιαίος μέσος όρος για ολόκληρο το γονιδίωμα. Δεν μπορεί να υποδείξει ποιες παραλλαγές ευθύνονται γι' αυτήν. Το ερώτημα κατά πόσον η σχέση μεταξύ άγχους και ALS ανάγεται σε συγκεκριμένες κοινές αιτιώδεις παραλλαγές δεν είχε τεθεί, εξ όσων γνωρίζουμε, έως τώρα. Μέθοδοι. Αναλύσαμε δημόσια διαθέσιμα συνοπτικά στατιστικά (summary statistics) από πληθυσμούς ευρωπαϊκής καταγωγής για την ALS (27.205 ασθενείς, 110.881 μάρτυρες) και για έναν σύνθετο φαινότυπο ασθενών-μαρτύρων που περιλαμβάνει πέντε αγχώδεις διαταραχές ενηλίκων (122.083 περιπτώσεις, 729.602 μάρτυρες), εναρμονισμένα σε ένα κοινό σύνολο 5.594.658 παραλλαγών. Με διμεταβλητή παλινδρόμηση βαθμολογίας ανισορροπίας σύνδεσης (LD score regression) εκτιμήθηκαν η κληρονομησιμότητα κάθε γνωρίσματος και η μεταξύ τους γενετική συσχέτιση. Η ανάλυση πολλαπλών γνωρισμάτων GWAS (MTAG) παρήγαγε από κοινού εκτιμήσεις επιδράσεων και για τα δύο γνωρίσματα, βάσει των οποίων ορίστηκαν γονιδιωματικοί τόποι κινδύνου με το FUMA. Στη συνέχεια, κάθε τόπος ελέγχθηκε για την ύπαρξη κοινής αιτιώδους παραλλαγής με δύο μπεϋζιανά μεθοδολογικά πλαίσια συνεντοπισμού (colocalization), το coloc και το hyprcoloc, ώστε να μπορούν να ερμηνευθούν τα σημεία συμφωνίας και διαφωνίας μεταξύ τους. Ο μοναδικός τόπος που πληρούσε ένα συνδυαστικό κριτήριο ως προς την εκ των υστέρων πιθανότητα και ως προς το ποσοστό αυτής που αποδίδεται σε μία μόνο παραλλαγή υποβλήθηκε σε ανάλυση συνεντοπισμού τριών γνωρισμάτων με τόπους ποσοτικών γνωρισμάτων έκφρασης και ματίσματος που δρουν σε cis (cis-eQTL και cis-sQTL) από το πρόγραμμα Genotype-Tissue Expression, σε 48 ιστούς στην έκδοση 7 και σε 50 στην έκδοση 10. Αποτελέσματα. Τα δύο γνωρίσματα παρουσιάζουν γενετική συσχέτιση rg = 0,126 (τυπικό σφάλμα 0,039). Η από κοινού ανάλυση αύξησε το ισοδύναμο μέγεθος δείγματος GWAS κατά 6,6% για την ALS και κατά 0,36% για το άγχος, με ποσοστό ψευδών ανακαλύψεων (FDR) στη χειρότερη περίπτωση 9,2% για το ασθενέστερο γνώρισμα, και δεν ανέδειξε κανέναν νέο γονιδιωματικό τόπο κινδύνου για κανένα από τα δύο. Από τις 67 περιοχές που ελέγχθηκαν, μία έφερε ενδείξεις κοινής αιτιώδους παραλλαγής, οι οποίες μπορούσαν να αποδοθούν σε μία μόνο παραλλαγή: ο τόπος 20 στο χρωμόσωμα 8, με PP(H4) = 0,998 στο coloc και εκ των υστέρων πιθανότητα 0,994 στο hyprcoloc, της οποίας το 0,999 αποδίδεται στην ίδια την κύρια παραλλαγή του τόπου, την rs4976976, η οποία βρίσκεται εντός του γονιδίου TSNARE1. Το αλληλόμορφο A, με συχνότητα 0,40, σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο και για τις δύο νόσους, με λόγους σχετικών πιθανοτήτων (OR) 0,953 για την ALS και 0,965 για το άγχος. Κανένας φαινότυπος έκφρασης δεν παρουσίασε συνεντοπισμό πάνω από το όριο σε καμία από τις δύο εκδόσεις των δεδομένων έκφρασης. Αντίθετα, συνεντοπισμός παρατηρήθηκε για το μάτισμα: προέκυψαν είκοσι συστάδες τριών γνωρισμάτων, από τις οποίες δέκα υπερέβησαν εκ των υστέρων πιθανότητα 0,5 και καθεμία από αυτές υπέδειξε την rs4976976 ως υποψήφια παραλλαγή, ενώ ένα ιντρόνιο του TSNARE1 αναδείχθηκε σε δύο ιστούς, στην αυχενική μοίρα του νωτιαίου μυελού (0,813) και στον σκελετικό μυ (0,723). Συμπεράσματα. Η ALS και το άγχος μοιράζονται μια μικρή γενετική συνιστώσα συχνών παραλλαγών. Σε έναν τόπο, η συνιστώσα αυτή ανάγεται σε μία μεμονωμένη παραλλαγή, της οποίας το προστατευτικό αλληλόμορφο μειώνει τον κίνδυνο και για τις δύο νόσους και η οποία σχετίζεται σε μοριακό επίπεδο με το μάτισμα του TSNARE1 και όχι με τα επίπεδα του μεταγράφου του. Ένας μόνο τόπος με λόγους σχετικών πιθανοτήτων αυτού του μεγέθους δεν εξηγεί τη συννοσηρότητα που παρατηρείται κλινικά, ενώ ο συνεντοπισμός τεκμηριώνει ότι μια αιτιώδης παραλλαγή είναι κοινή, χωρίς να τεκμηριώνει ότι η προδιάθεση για οποιαδήποτε από τις δύο νόσους επηρεάζει την άλλη. Το εύρημα θα πρέπει να ελεγχθεί σε ιστούς από πάσχοντες, όπου έχουν πλέον χαρτογραφηθεί τόποι ποσοτικών γνωρισμάτων ματίσματος σε όλο το μήκος του νωτιαίου μυελού δοτών που καλύπτουν το φάσμα της ALS, καθώς και με ανάλυση σε επίπεδο ισομορφών, η οποία θα έδειχνε αν η κοινή παραλλαγή επηρεάζει τη δομή των επικρατειών της πρωτεΐνης.","abstract_html":"Υπόβαθρο. Η αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση (ALS) είναι μια σπάνια και θανατηφόρα νευροεκφυλιστική νόσος, κατά την οποία οι ανώτεροι και οι κατώτεροι κινητικοί νευρώνες εκφυλίζονται παράλληλα· οι αγχώδεις διαταραχές αποτελούν την κατηγορία ψυχιατρικών παθήσεων με τον υψηλότερο επιπολασμό παγκοσμίως. Το άγχος είναι συχνό στους ασθενείς με ALS ως αντίδραση στη διάγνωση μιας ανίατης νόσου· ωστόσο, ψυχιατρική νοσηρότητα έχει αναφερθεί και κατά την περίοδο πριν από τη διάγνωση, ενώ έχει παρατηρηθεί συσσώρευση ψυχιατρικών νόσων στις οικογένειες των ασθενών. Οι μελέτες συσχέτισης ολόκληρου του γονιδιώματος (GWAS) έχουν τεκμηριώσει μη μηδενικές γενετικές συσχετίσεις μεταξύ της ALS και αρκετών ψυχιατρικών γνωρισμάτων, όμως η γενετική συσχέτιση είναι ένας ενιαίος μέσος όρος για ολόκληρο το γονιδίωμα. Δεν μπορεί να υποδείξει ποιες παραλλαγές ευθύνονται γι&#x27; αυτήν. Το ερώτημα κατά πόσον η σχέση μεταξύ άγχους και ALS ανάγεται σε συγκεκριμένες κοινές αιτιώδεις παραλλαγές δεν είχε τεθεί, εξ όσων γνωρίζουμε, έως τώρα. Μέθοδοι. Αναλύσαμε δημόσια διαθέσιμα συνοπτικά στατιστικά (summary statistics) από πληθυσμούς ευρωπαϊκής καταγωγής για την ALS (27.205 ασθενείς, 110.881 μάρτυρες) και για έναν σύνθετο φαινότυπο ασθενών-μαρτύρων που περιλαμβάνει πέντε αγχώδεις διαταραχές ενηλίκων (122.083 περιπτώσεις, 729.602 μάρτυρες), εναρμονισμένα σε ένα κοινό σύνολο 5.594.658 παραλλαγών. Με διμεταβλητή παλινδρόμηση βαθμολογίας ανισορροπίας σύνδεσης (LD score regression) εκτιμήθηκαν η κληρονομησιμότητα κάθε γνωρίσματος και η μεταξύ τους γενετική συσχέτιση. Η ανάλυση πολλαπλών γνωρισμάτων GWAS (MTAG) παρήγαγε από κοινού εκτιμήσεις επιδράσεων και για τα δύο γνωρίσματα, βάσει των οποίων ορίστηκαν γονιδιωματικοί τόποι κινδύνου με το FUMA. Στη συνέχεια, κάθε τόπος ελέγχθηκε για την ύπαρξη κοινής αιτιώδους παραλλαγής με δύο μπεϋζιανά μεθοδολογικά πλαίσια συνεντοπισμού (colocalization), το coloc και το hyprcoloc, ώστε να μπορούν να ερμηνευθούν τα σημεία συμφωνίας και διαφωνίας μεταξύ τους. Ο μοναδικός τόπος που πληρούσε ένα συνδυαστικό κριτήριο ως προς την εκ των υστέρων πιθανότητα και ως προς το ποσοστό αυτής που αποδίδεται σε μία μόνο παραλλαγή υποβλήθηκε σε ανάλυση συνεντοπισμού τριών γνωρισμάτων με τόπους ποσοτικών γνωρισμάτων έκφρασης και ματίσματος που δρουν σε cis (cis-eQTL και cis-sQTL) από το πρόγραμμα Genotype-Tissue Expression, σε 48 ιστούς στην έκδοση 7 και σε 50 στην έκδοση 10. Αποτελέσματα. Τα δύο γνωρίσματα παρουσιάζουν γενετική συσχέτιση rg = 0,126 (τυπικό σφάλμα 0,039). Η από κοινού ανάλυση αύξησε το ισοδύναμο μέγεθος δείγματος GWAS κατά 6,6% για την ALS και κατά 0,36% για το άγχος, με ποσοστό ψευδών ανακαλύψεων (FDR) στη χειρότερη περίπτωση 9,2% για το ασθενέστερο γνώρισμα, και δεν ανέδειξε κανέναν νέο γονιδιωματικό τόπο κινδύνου για κανένα από τα δύο. Από τις 67 περιοχές που ελέγχθηκαν, μία έφερε ενδείξεις κοινής αιτιώδους παραλλαγής, οι οποίες μπορούσαν να αποδοθούν σε μία μόνο παραλλαγή: ο τόπος 20 στο χρωμόσωμα 8, με PP(H4) = 0,998 στο coloc και εκ των υστέρων πιθανότητα 0,994 στο hyprcoloc, της οποίας το 0,999 αποδίδεται στην ίδια την κύρια παραλλαγή του τόπου, την rs4976976, η οποία βρίσκεται εντός του γονιδίου TSNARE1. Το αλληλόμορφο A, με συχνότητα 0,40, σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο και για τις δύο νόσους, με λόγους σχετικών πιθανοτήτων (OR) 0,953 για την ALS και 0,965 για το άγχος. Κανένας φαινότυπος έκφρασης δεν παρουσίασε συνεντοπισμό πάνω από το όριο σε καμία από τις δύο εκδόσεις των δεδομένων έκφρασης. Αντίθετα, συνεντοπισμός παρατηρήθηκε για το μάτισμα: προέκυψαν είκοσι συστάδες τριών γνωρισμάτων, από τις οποίες δέκα υπερέβησαν εκ των υστέρων πιθανότητα 0,5 και καθεμία από αυτές υπέδειξε την rs4976976 ως υποψήφια παραλλαγή, ενώ ένα ιντρόνιο του TSNARE1 αναδείχθηκε σε δύο ιστούς, στην αυχενική μοίρα του νωτιαίου μυελού (0,813) και στον σκελετικό μυ (0,723). Συμπεράσματα. Η ALS και το άγχος μοιράζονται μια μικρή γενετική συνιστώσα συχνών παραλλαγών. Σε έναν τόπο, η συνιστώσα αυτή ανάγεται σε μία μεμονωμένη παραλλαγή, της οποίας το προστατευτικό αλληλόμορφο μειώνει τον κίνδυνο και για τις δύο νόσους και η οποία σχετίζεται σε μοριακό επίπεδο με το μάτισμα του TSNARE1 και όχι με τα επίπεδα του μεταγράφου του. Ένας μόνο τόπος με λόγους σχετικών πιθανοτήτων αυτού του μεγέθους δεν εξηγεί τη συννοσηρότητα που παρατηρείται κλινικά, ενώ ο συνεντοπισμός τεκμηριώνει ότι μια αιτιώδης παραλλαγή είναι κοινή, χωρίς να τεκμηριώνει ότι η προδιάθεση για οποιαδήποτε από τις δύο νόσους επηρεάζει την άλλη. Το εύρημα θα πρέπει να ελεγχθεί σε ιστούς από πάσχοντες, όπου έχουν πλέον χαρτογραφηθεί τόποι ποσοτικών γνωρισμάτων ματίσματος σε όλο το μήκος του νωτιαίου μυελού δοτών που καλύπτουν το φάσμα της ALS, καθώς και με ανάλυση σε επίπεδο ισομορφών, η οποία θα έδειχνε αν η κοινή παραλλαγή επηρεάζει τη δομή των επικρατειών της πρωτεΐνης.","abstract_has_math":false,"creators":["Γιαννής Άγγελος","Giannis Angelos"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:20:51Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["English"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5452403"],"render_values":[{"text":"uoadl:5452403","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5452403","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5452403","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5452403","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Γιαννής Άγγελος","Giannis Angelos"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["English"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5452403","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5452403"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Υπόβαθρο. Η αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση (ALS) είναι μια σπάνια και θανατηφόρα νευροεκφυλιστική νόσος, κατά την οποία οι ανώτεροι και οι κατώτεροι κινητικοί νευρώνες εκφυλίζονται παράλληλα· οι αγχώδεις διαταραχές αποτελούν την κατηγορία ψυχιατρικών παθήσεων με τον υψηλότερο επιπολασμό παγκοσμίως. Το άγχος είναι συχνό στους ασθενείς με ALS ως αντίδραση στη διάγνωση μιας ανίατης νόσου· ωστόσο, ψυχιατρική νοσηρότητα έχει αναφερθεί και κατά την περίοδο πριν από τη διάγνωση, ενώ έχει παρατηρηθεί συσσώρευση ψυχιατρικών νόσων στις οικογένειες των ασθενών. Οι μελέτες συσχέτισης ολόκληρου του γονιδιώματος (GWAS) έχουν τεκμηριώσει μη μηδενικές γενετικές συσχετίσεις μεταξύ της ALS και αρκετών ψυχιατρικών γνωρισμάτων, όμως η γενετική συσχέτιση είναι ένας ενιαίος μέσος όρος για ολόκληρο το γονιδίωμα. Δεν μπορεί να υποδείξει ποιες παραλλαγές ευθύνονται γι' αυτήν. Το ερώτημα κατά πόσον η σχέση μεταξύ άγχους και ALS ανάγεται σε συγκεκριμένες κοινές αιτιώδεις παραλλαγές δεν είχε τεθεί, εξ όσων γνωρίζουμε, έως τώρα. Μέθοδοι. Αναλύσαμε δημόσια διαθέσιμα συνοπτικά στατιστικά (summary statistics) από πληθυσμούς ευρωπαϊκής καταγωγής για την ALS (27.205 ασθενείς, 110.881 μάρτυρες) και για έναν σύνθετο φαινότυπο ασθενών-μαρτύρων που περιλαμβάνει πέντε αγχώδεις διαταραχές ενηλίκων (122.083 περιπτώσεις, 729.602 μάρτυρες), εναρμονισμένα σε ένα κοινό σύνολο 5.594.658 παραλλαγών. Με διμεταβλητή παλινδρόμηση βαθμολογίας ανισορροπίας σύνδεσης (LD score regression) εκτιμήθηκαν η κληρονομησιμότητα κάθε γνωρίσματος και η μεταξύ τους γενετική συσχέτιση. Η ανάλυση πολλαπλών γνωρισμάτων GWAS (MTAG) παρήγαγε από κοινού εκτιμήσεις επιδράσεων και για τα δύο γνωρίσματα, βάσει των οποίων ορίστηκαν γονιδιωματικοί τόποι κινδύνου με το FUMA. Στη συνέχεια, κάθε τόπος ελέγχθηκε για την ύπαρξη κοινής αιτιώδους παραλλαγής με δύο μπεϋζιανά μεθοδολογικά πλαίσια συνεντοπισμού (colocalization), το coloc και το hyprcoloc, ώστε να μπορούν να ερμηνευθούν τα σημεία συμφωνίας και διαφωνίας μεταξύ τους. Ο μοναδικός τόπος που πληρούσε ένα συνδυαστικό κριτήριο ως προς την εκ των υστέρων πιθανότητα και ως προς το ποσοστό αυτής που αποδίδεται σε μία μόνο παραλλαγή υποβλήθηκε σε ανάλυση συνεντοπισμού τριών γνωρισμάτων με τόπους ποσοτικών γνωρισμάτων έκφρασης και ματίσματος που δρουν σε cis (cis-eQTL και cis-sQTL) από το πρόγραμμα Genotype-Tissue Expression, σε 48 ιστούς στην έκδοση 7 και σε 50 στην έκδοση 10. Αποτελέσματα. Τα δύο γνωρίσματα παρουσιάζουν γενετική συσχέτιση rg = 0,126 (τυπικό σφάλμα 0,039). Η από κοινού ανάλυση αύξησε το ισοδύναμο μέγεθος δείγματος GWAS κατά 6,6% για την ALS και κατά 0,36% για το άγχος, με ποσοστό ψευδών ανακαλύψεων (FDR) στη χειρότερη περίπτωση 9,2% για το ασθενέστερο γνώρισμα, και δεν ανέδειξε κανέναν νέο γονιδιωματικό τόπο κινδύνου για κανένα από τα δύο. Από τις 67 περιοχές που ελέγχθηκαν, μία έφερε ενδείξεις κοινής αιτιώδους παραλλαγής, οι οποίες μπορούσαν να αποδοθούν σε μία μόνο παραλλαγή: ο τόπος 20 στο χρωμόσωμα 8, με PP(H4) = 0,998 στο coloc και εκ των υστέρων πιθανότητα 0,994 στο hyprcoloc, της οποίας το 0,999 αποδίδεται στην ίδια την κύρια παραλλαγή του τόπου, την rs4976976, η οποία βρίσκεται εντός του γονιδίου TSNARE1. Το αλληλόμορφο A, με συχνότητα 0,40, σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο και για τις δύο νόσους, με λόγους σχετικών πιθανοτήτων (OR) 0,953 για την ALS και 0,965 για το άγχος. Κανένας φαινότυπος έκφρασης δεν παρουσίασε συνεντοπισμό πάνω από το όριο σε καμία από τις δύο εκδόσεις των δεδομένων έκφρασης. Αντίθετα, συνεντοπισμός παρατηρήθηκε για το μάτισμα: προέκυψαν είκοσι συστάδες τριών γνωρισμάτων, από τις οποίες δέκα υπερέβησαν εκ των υστέρων πιθανότητα 0,5 και καθεμία από αυτές υπέδειξε την rs4976976 ως υποψήφια παραλλαγή, ενώ ένα ιντρόνιο του TSNARE1 αναδείχθηκε σε δύο ιστούς, στην αυχενική μοίρα του νωτιαίου μυελού (0,813) και στον σκελετικό μυ (0,723). Συμπεράσματα. Η ALS και το άγχος μοιράζονται μια μικρή γενετική συνιστώσα συχνών παραλλαγών. Σε έναν τόπο, η συνιστώσα αυτή ανάγεται σε μία μεμονωμένη παραλλαγή, της οποίας το προστατευτικό αλληλόμορφο μειώνει τον κίνδυνο και για τις δύο νόσους και η οποία σχετίζεται σε μοριακό επίπεδο με το μάτισμα του TSNARE1 και όχι με τα επίπεδα του μεταγράφου του. Ένας μόνο τόπος με λόγους σχετικών πιθανοτήτων αυτού του μεγέθους δεν εξηγεί τη συννοσηρότητα που παρατηρείται κλινικά, ενώ ο συνεντοπισμός τεκμηριώνει ότι μια αιτιώδης παραλλαγή είναι κοινή, χωρίς να τεκμηριώνει ότι η προδιάθεση για οποιαδήποτε από τις δύο νόσους επηρεάζει την άλλη. Το εύρημα θα πρέπει να ελεγχθεί σε ιστούς από πάσχοντες, όπου έχουν πλέον χαρτογραφηθεί τόποι ποσοτικών γνωρισμάτων ματίσματος σε όλο το μήκος του νωτιαίου μυελού δοτών που καλύπτουν το φάσμα της ALS, καθώς και με ανάλυση σε επίπεδο ισομορφών, η οποία θα έδειχνε αν η κοινή παραλλαγή επηρεάζει τη δομή των επικρατειών της πρωτεΐνης.","Background. Amyotrophic lateral sclerosis (ALS) is a rare and fatal neurodegenerative disease in which the upper and lower motor neurons degenerate in parallel; anxiety disorders are the most prevalent class of psychiatric conditions worldwide. Anxiety is common among ALS patients as a reaction to a terminal diagnosis, although psychiatric morbidity has also been reported in the period before diagnosis and psychiatric illness has been observed to aggregate in the families of patients. Genome-wide association studies (GWAS) have established non-zero genetic correlations between ALS and several psychiatric traits, but a genetic correlation is a single average taken across the genome. It cannot identify which variants are responsible. Whether the relationship between anxiety and ALS resolves to specific shared causal variants had not, to our knowledge, been asked. Methods. We analysed publicly available European-ancestry summary statistics for ALS (27,205 patients, 110,881 controls) and for a case–control composite of five adult anxiety disorders (122,083 cases, 729,602 controls), harmonized to a common set of 5,594,658 variants. Bivariate linkage disequilibrium score regression estimated the heritability of each trait and the genetic correlation between them. Multi-trait analysis of GWAS (MTAG) produced joint effect estimates for both traits, from which genomic risk loci were defined by FUMA. Every locus was then tested for a shared causal variant under two Bayesian colocalization frameworks, coloc and hyprcoloc, so that agreement and disagreement between them could be read. The one locus meeting a joint criterion on the posterior and on the share of it attributable to a single variant was carried into three-trait colocalization against cis-expression and cis-splicing quantitative trait loci from the Genotype-Tissue Expression project, across 48 tissues in version 7 and 50 in version 10. Results. The two traits are genetically correlated at rg = 0.126 (standard error 0.039). The joint analysis raised the GWAS-equivalent sample size of ALS by 6.6 per cent and that of anxiety by 0.36 per cent, at a worst-case false discovery rate of 9.2 per cent for the weaker trait, and it added no genomic risk locus to either. Of the 67 regions tested, one carried evidence of a shared causal variant that could be attributed to a single variant: locus 20 on chromosome 8, lead variant rs4976976, lying within TSNARE1, at PP(H4) = 0.998 under coloc and a posterior of 0.994 under hyprcoloc, of which 0.999 falls on the lead variant itself. The A allele, of frequency 0.40, is associated with reduced risk of both diseases, at odds ratios of 0.953 for ALS and 0.965 for anxiety. No expression phenotype colocalized above threshold in either release of the expression data. Splicing did: twenty three-trait clusters were returned and ten exceeded a posterior of 0.5, every one of them naming rs4976976, and one intron of TSNARE1 was recovered in two tissues, cervical spinal cord at 0.813 and skeletal muscle at 0.723. Conclusions. ALS and anxiety share a small common-variant genetic component which, at one locus, resolves to a single variant whose protective allele lowers the risk of both diseases and whose molecular correlate is the splicing of TSNARE1 rather than the abundance of its transcript. One locus carrying odds ratios of this size does not account for the comorbidity observed clinically, and colocalization establishes that a causal variant is shared without establishing that either liability influences the other. The finding should be tested in disease-state tissue, where splicing quantitative trait loci are now mapped across the spinal cord in donors spanning the ALS spectrum, and at the isoform resolution that would show whether the shared variant bears on the domain structure of the protein."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Investigating the causal relationship between anxiety and ALS"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Γιαννής Άγγελος","Giannis Angelos"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Υπόβαθρο. Η αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση (ALS) είναι μια σπάνια και θανατηφόρα νευροεκφυλιστική νόσος, κατά την οποία οι ανώτεροι και οι κατώτεροι κινητικοί νευρώνες εκφυλίζονται παράλληλα· οι αγχώδεις διαταραχές αποτελούν την κατηγορία ψυχιατρικών παθήσεων με τον υψηλότερο επιπολασμό παγκοσμίως. Το άγχος είναι συχνό στους ασθενείς με ALS ως αντίδραση στη διάγνωση μιας ανίατης νόσου· ωστόσο, ψυχιατρική νοσηρότητα έχει αναφερθεί και κατά την περίοδο πριν από τη διάγνωση, ενώ έχει παρατηρηθεί συσσώρευση ψυχιατρικών νόσων στις οικογένειες των ασθενών. Οι μελέτες συσχέτισης ολόκληρου του γονιδιώματος (GWAS) έχουν τεκμηριώσει μη μηδενικές γενετικές συσχετίσεις μεταξύ της ALS και αρκετών ψυχιατρικών γνωρισμάτων, όμως η γενετική συσχέτιση είναι ένας ενιαίος μέσος όρος για ολόκληρο το γονιδίωμα. Δεν μπορεί να υποδείξει ποιες παραλλαγές ευθύνονται γι' αυτήν. Το ερώτημα κατά πόσον η σχέση μεταξύ άγχους και ALS ανάγεται σε συγκεκριμένες κοινές αιτιώδεις παραλλαγές δεν είχε τεθεί, εξ όσων γνωρίζουμε, έως τώρα. Μέθοδοι. Αναλύσαμε δημόσια διαθέσιμα συνοπτικά στατιστικά (summary statistics) από πληθυσμούς ευρωπαϊκής καταγωγής για την ALS (27.205 ασθενείς, 110.881 μάρτυρες) και για έναν σύνθετο φαινότυπο ασθενών-μαρτύρων που περιλαμβάνει πέντε αγχώδεις διαταραχές ενηλίκων (122.083 περιπτώσεις, 729.602 μάρτυρες), εναρμονισμένα σε ένα κοινό σύνολο 5.594.658 παραλλαγών. Με διμεταβλητή παλινδρόμηση βαθμολογίας ανισορροπίας σύνδεσης (LD score regression) εκτιμήθηκαν η κληρονομησιμότητα κάθε γνωρίσματος και η μεταξύ τους γενετική συσχέτιση. Η ανάλυση πολλαπλών γνωρισμάτων GWAS (MTAG) παρήγαγε από κοινού εκτιμήσεις επιδράσεων και για τα δύο γνωρίσματα, βάσει των οποίων ορίστηκαν γονιδιωματικοί τόποι κινδύνου με το FUMA. Στη συνέχεια, κάθε τόπος ελέγχθηκε για την ύπαρξη κοινής αιτιώδους παραλλαγής με δύο μπεϋζιανά μεθοδολογικά πλαίσια συνεντοπισμού (colocalization), το coloc και το hyprcoloc, ώστε να μπορούν να ερμηνευθούν τα σημεία συμφωνίας και διαφωνίας μεταξύ τους. Ο μοναδικός τόπος που πληρούσε ένα συνδυαστικό κριτήριο ως προς την εκ των υστέρων πιθανότητα και ως προς το ποσοστό αυτής που αποδίδεται σε μία μόνο παραλλαγή υποβλήθηκε σε ανάλυση συνεντοπισμού τριών γνωρισμάτων με τόπους ποσοτικών γνωρισμάτων έκφρασης και ματίσματος που δρουν σε cis (cis-eQTL και cis-sQTL) από το πρόγραμμα Genotype-Tissue Expression, σε 48 ιστούς στην έκδοση 7 και σε 50 στην έκδοση 10. Αποτελέσματα. Τα δύο γνωρίσματα παρουσιάζουν γενετική συσχέτιση rg = 0,126 (τυπικό σφάλμα 0,039). Η από κοινού ανάλυση αύξησε το ισοδύναμο μέγεθος δείγματος GWAS κατά 6,6% για την ALS και κατά 0,36% για το άγχος, με ποσοστό ψευδών ανακαλύψεων (FDR) στη χειρότερη περίπτωση 9,2% για το ασθενέστερο γνώρισμα, και δεν ανέδειξε κανέναν νέο γονιδιωματικό τόπο κινδύνου για κανένα από τα δύο. Από τις 67 περιοχές που ελέγχθηκαν, μία έφερε ενδείξεις κοινής αιτιώδους παραλλαγής, οι οποίες μπορούσαν να αποδοθούν σε μία μόνο παραλλαγή: ο τόπος 20 στο χρωμόσωμα 8, με PP(H4) = 0,998 στο coloc και εκ των υστέρων πιθανότητα 0,994 στο hyprcoloc, της οποίας το 0,999 αποδίδεται στην ίδια την κύρια παραλλαγή του τόπου, την rs4976976, η οποία βρίσκεται εντός του γονιδίου TSNARE1. Το αλληλόμορφο A, με συχνότητα 0,40, σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο και για τις δύο νόσους, με λόγους σχετικών πιθανοτήτων (OR) 0,953 για την ALS και 0,965 για το άγχος. Κανένας φαινότυπος έκφρασης δεν παρουσίασε συνεντοπισμό πάνω από το όριο σε καμία από τις δύο εκδόσεις των δεδομένων έκφρασης. Αντίθετα, συνεντοπισμός παρατηρήθηκε για το μάτισμα: προέκυψαν είκοσι συστάδες τριών γνωρισμάτων, από τις οποίες δέκα υπερέβησαν εκ των υστέρων πιθανότητα 0,5 και καθεμία από αυτές υπέδειξε την rs4976976 ως υποψήφια παραλλαγή, ενώ ένα ιντρόνιο του TSNARE1 αναδείχθηκε σε δύο ιστούς, στην αυχενική μοίρα του νωτιαίου μυελού (0,813) και στον σκελετικό μυ (0,723). Συμπεράσματα. Η ALS και το άγχος μοιράζονται μια μικρή γενετική συνιστώσα συχνών παραλλαγών. Σε έναν τόπο, η συνιστώσα αυτή ανάγεται σε μία μεμονωμένη παραλλαγή, της οποίας το προστατευτικό αλληλόμορφο μειώνει τον κίνδυνο και για τις δύο νόσους και η οποία σχετίζεται σε μοριακό επίπεδο με το μάτισμα του TSNARE1 και όχι με τα επίπεδα του μεταγράφου του. Ένας μόνο τόπος με λόγους σχετικών πιθανοτήτων αυτού του μεγέθους δεν εξηγεί τη συννοσηρότητα που παρατηρείται κλινικά, ενώ ο συνεντοπισμός τεκμηριώνει ότι μια αιτιώδης παραλλαγή είναι κοινή, χωρίς να τεκμηριώνει ότι η προδιάθεση για οποιαδήποτε από τις δύο νόσους επηρεάζει την άλλη. Το εύρημα θα πρέπει να ελεγχθεί σε ιστούς από πάσχοντες, όπου έχουν πλέον χαρτογραφηθεί τόποι ποσοτικών γνωρισμάτων ματίσματος σε όλο το μήκος του νωτιαίου μυελού δοτών που καλύπτουν το φάσμα της ALS, καθώς και με ανάλυση σε επίπεδο ισομορφών, η οποία θα έδειχνε αν η κοινή παραλλαγή επηρεάζει τη δομή των επικρατειών της πρωτεΐνης.","Background. Amyotrophic lateral sclerosis (ALS) is a rare and fatal neurodegenerative disease in which the upper and lower motor neurons degenerate in parallel; anxiety disorders are the most prevalent class of psychiatric conditions worldwide. Anxiety is common among ALS patients as a reaction to a terminal diagnosis, although psychiatric morbidity has also been reported in the period before diagnosis and psychiatric illness has been observed to aggregate in the families of patients. Genome-wide association studies (GWAS) have established non-zero genetic correlations between ALS and several psychiatric traits, but a genetic correlation is a single average taken across the genome. It cannot identify which variants are responsible. Whether the relationship between anxiety and ALS resolves to specific shared causal variants had not, to our knowledge, been asked. Methods. We analysed publicly available European-ancestry summary statistics for ALS (27,205 patients, 110,881 controls) and for a case–control composite of five adult anxiety disorders (122,083 cases, 729,602 controls), harmonized to a common set of 5,594,658 variants. Bivariate linkage disequilibrium score regression estimated the heritability of each trait and the genetic correlation between them. Multi-trait analysis of GWAS (MTAG) produced joint effect estimates for both traits, from which genomic risk loci were defined by FUMA. Every locus was then tested for a shared causal variant under two Bayesian colocalization frameworks, coloc and hyprcoloc, so that agreement and disagreement between them could be read. The one locus meeting a joint criterion on the posterior and on the share of it attributable to a single variant was carried into three-trait colocalization against cis-expression and cis-splicing quantitative trait loci from the Genotype-Tissue Expression project, across 48 tissues in version 7 and 50 in version 10. Results. The two traits are genetically correlated at rg = 0.126 (standard error 0.039). The joint analysis raised the GWAS-equivalent sample size of ALS by 6.6 per cent and that of anxiety by 0.36 per cent, at a worst-case false discovery rate of 9.2 per cent for the weaker trait, and it added no genomic risk locus to either. Of the 67 regions tested, one carried evidence of a shared causal variant that could be attributed to a single variant: locus 20 on chromosome 8, lead variant rs4976976, lying within TSNARE1, at PP(H4) = 0.998 under coloc and a posterior of 0.994 under hyprcoloc, of which 0.999 falls on the lead variant itself. The A allele, of frequency 0.40, is associated with reduced risk of both diseases, at odds ratios of 0.953 for ALS and 0.965 for anxiety. No expression phenotype colocalized above threshold in either release of the expression data. Splicing did: twenty three-trait clusters were returned and ten exceeded a posterior of 0.5, every one of them naming rs4976976, and one intron of TSNARE1 was recovered in two tissues, cervical spinal cord at 0.813 and skeletal muscle at 0.723. Conclusions. ALS and anxiety share a small common-variant genetic component which, at one locus, resolves to a single variant whose protective allele lowers the risk of both diseases and whose molecular correlate is the splicing of TSNARE1 rather than the abundance of its transcript. One locus carrying odds ratios of this size does not account for the comorbidity observed clinically, and colocalization establishes that a causal variant is shared without establishing that either liability influences the other. The finding should be tested in disease-state tissue, where splicing quantitative trait loci are now mapped across the spinal cord in donors spanning the ALS spectrum, and at the isoform resolution that would show whether the shared variant bears on the domain structure of the protein."],"dc:identifier":["uoadl:5452403","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5452403"],"dc:language":["English"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Investigating the causal relationship between anxiety and ALS"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:20:51Z"}