{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5455854"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5455854","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Εκτίμηση της κατάστασης διατήρησης των πληθυσμών του ενδημικού υδρόβιου γαστεροπόδου Pseudamnicola macrostoma (Küster, 1853) (Truncatelloidea: Hydrobiidae) σε πάρκα και αρχαιολογικούς χώρους της Αττικής με χρήση κλασσικών και μοριακών μεθόδων","abstract":"Η παρούσα εργασία επικεντρώνεται στην εκτίμηση της κατάστασης διατήρησης των πληθυσμών του ενδημικού υδρόβιου γαστεροπόδου Pseudamnicola macrostoma (Küster, 1853) (Truncatelloidea: Hydrobiidae) σε πάρκα και αρχαιολογικούς χώρους της Αττικής. Σκοπός της είναι η χαρτογράφηση των πληθυσμών του είδους, η αξιολόγηση της δομής των βιοκοινοτήτων, η μορφομετρική εξέταση των δειγμάτων και ο προσδιορισμός των υφιστάμενων απειλών. Τα γαστερόποδα του γλυκού νερού στην Ελλάδα παραμένουν ανεπαρκώς μελετημένα, παρά τη σημασία τους ως βιοδεικτών. Το είδος P. macrostoma είναι ενδημικό της Αττικής και έχει καταγραφεί στον Εθνικό Κήπο της Αθήνας, καθιστώντας την Αθήνα τη μοναδική πρωτεύουσα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην οποία ένα ενδημικό είδος της οικογένειας Hydrobiidae απαντάται στο κέντρο της πόλης. Η δειγματοληψία πραγματοποιήθηκε ποσοτικά σε θέσεις με κατάλληλα ενδιαιτήματα, ιστορική παρουσία του είδους ή προηγούμενες έρευνες και αναφορές στην οικογένεια Hydrobiidae. Η ανάλυση των δεδομένων με τη χρήση οικολογικών δεικτών ανέδειξε την απόλυτη κυριαρχία του ανθεκτικού εισβλητικού είδους Physella acuta (Draparnaud, 1805) στα υποβαθμισμένα υδάτινα συστήματα. Το ευαίσθητο είδος-στόχος εντοπίστηκε να επιβιώνει σε ιστορικές υδάτινες διαδρομές, οι οποίες λειτουργούν ως κρίσιμα καταφύγια. Η Ανάλυση Διακριτικών Συναρτήσεων (DFA) των κελυφών ανέδειξε μορφολογική διαφοροποίηση μεταξύ των πληθυσμών. Η ανάλυση μερικής αλληλουχίας επιβεβαίωσε επιτυχώς τη μοριακή ταξινόμηση των δειγμάτων στο γένος Pseudamnicola. Συνολικά, η έντονη συρρίκνωση της έκτασης των ενδιαιτημάτων, η περιβαλλοντική υποβάθμιση και η απειλή της κλιματικής αλλαγής καθιστούν αναγκαία τη διατήρηση του είδους στην κατηγορία Κινδυνεύον (EN), σύμφωνα με τα κριτήρια της IUCN, και υπογραμμίζουν την επιτακτική ανάγκη προστασίας των ιστορικών και αστικών ενδιαιτημάτων γλυκού νερού της Αττικής.","abstract_html":"Η παρούσα εργασία επικεντρώνεται στην εκτίμηση της κατάστασης διατήρησης των πληθυσμών του ενδημικού υδρόβιου γαστεροπόδου Pseudamnicola macrostoma (Küster, 1853) (Truncatelloidea: Hydrobiidae) σε πάρκα και αρχαιολογικούς χώρους της Αττικής. Σκοπός της είναι η χαρτογράφηση των πληθυσμών του είδους, η αξιολόγηση της δομής των βιοκοινοτήτων, η μορφομετρική εξέταση των δειγμάτων και ο προσδιορισμός των υφιστάμενων απειλών. Τα γαστερόποδα του γλυκού νερού στην Ελλάδα παραμένουν ανεπαρκώς μελετημένα, παρά τη σημασία τους ως βιοδεικτών. Το είδος P. macrostoma είναι ενδημικό της Αττικής και έχει καταγραφεί στον Εθνικό Κήπο της Αθήνας, καθιστώντας την Αθήνα τη μοναδική πρωτεύουσα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην οποία ένα ενδημικό είδος της οικογένειας Hydrobiidae απαντάται στο κέντρο της πόλης. Η δειγματοληψία πραγματοποιήθηκε ποσοτικά σε θέσεις με κατάλληλα ενδιαιτήματα, ιστορική παρουσία του είδους ή προηγούμενες έρευνες και αναφορές στην οικογένεια Hydrobiidae. Η ανάλυση των δεδομένων με τη χρήση οικολογικών δεικτών ανέδειξε την απόλυτη κυριαρχία του ανθεκτικού εισβλητικού είδους Physella acuta (Draparnaud, 1805) στα υποβαθμισμένα υδάτινα συστήματα. Το ευαίσθητο είδος-στόχος εντοπίστηκε να επιβιώνει σε ιστορικές υδάτινες διαδρομές, οι οποίες λειτουργούν ως κρίσιμα καταφύγια. Η Ανάλυση Διακριτικών Συναρτήσεων (DFA) των κελυφών ανέδειξε μορφολογική διαφοροποίηση μεταξύ των πληθυσμών. Η ανάλυση μερικής αλληλουχίας επιβεβαίωσε επιτυχώς τη μοριακή ταξινόμηση των δειγμάτων στο γένος Pseudamnicola. Συνολικά, η έντονη συρρίκνωση της έκτασης των ενδιαιτημάτων, η περιβαλλοντική υποβάθμιση και η απειλή της κλιματικής αλλαγής καθιστούν αναγκαία τη διατήρηση του είδους στην κατηγορία Κινδυνεύον (EN), σύμφωνα με τα κριτήρια της IUCN, και υπογραμμίζουν την επιτακτική ανάγκη προστασίας των ιστορικών και αστικών ενδιαιτημάτων γλυκού νερού της Αττικής.","abstract_has_math":false,"creators":["Σπανού Δέσποινα-Σελίνα","Spanou Despoina-Selina"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:20:55Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5455854"],"render_values":[{"text":"uoadl:5455854","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5455854","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5455854","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5455854","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Σπανού Δέσποινα-Σελίνα","Spanou Despoina-Selina"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5455854","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5455854"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα εργασία επικεντρώνεται στην εκτίμηση της κατάστασης διατήρησης των πληθυσμών του ενδημικού υδρόβιου γαστεροπόδου Pseudamnicola macrostoma (Küster, 1853) (Truncatelloidea: Hydrobiidae) σε πάρκα και αρχαιολογικούς χώρους της Αττικής. Σκοπός της είναι η χαρτογράφηση των πληθυσμών του είδους, η αξιολόγηση της δομής των βιοκοινοτήτων, η μορφομετρική εξέταση των δειγμάτων και ο προσδιορισμός των υφιστάμενων απειλών. Τα γαστερόποδα του γλυκού νερού στην Ελλάδα παραμένουν ανεπαρκώς μελετημένα, παρά τη σημασία τους ως βιοδεικτών. Το είδος P. macrostoma είναι ενδημικό της Αττικής και έχει καταγραφεί στον Εθνικό Κήπο της Αθήνας, καθιστώντας την Αθήνα τη μοναδική πρωτεύουσα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην οποία ένα ενδημικό είδος της οικογένειας Hydrobiidae απαντάται στο κέντρο της πόλης. Η δειγματοληψία πραγματοποιήθηκε ποσοτικά σε θέσεις με κατάλληλα ενδιαιτήματα, ιστορική παρουσία του είδους ή προηγούμενες έρευνες και αναφορές στην οικογένεια Hydrobiidae. Η ανάλυση των δεδομένων με τη χρήση οικολογικών δεικτών ανέδειξε την απόλυτη κυριαρχία του ανθεκτικού εισβλητικού είδους Physella acuta (Draparnaud, 1805) στα υποβαθμισμένα υδάτινα συστήματα. Το ευαίσθητο είδος-στόχος εντοπίστηκε να επιβιώνει σε ιστορικές υδάτινες διαδρομές, οι οποίες λειτουργούν ως κρίσιμα καταφύγια. Η Ανάλυση Διακριτικών Συναρτήσεων (DFA) των κελυφών ανέδειξε μορφολογική διαφοροποίηση μεταξύ των πληθυσμών. Η ανάλυση μερικής αλληλουχίας επιβεβαίωσε επιτυχώς τη μοριακή ταξινόμηση των δειγμάτων στο γένος Pseudamnicola. Συνολικά, η έντονη συρρίκνωση της έκτασης των ενδιαιτημάτων, η περιβαλλοντική υποβάθμιση και η απειλή της κλιματικής αλλαγής καθιστούν αναγκαία τη διατήρηση του είδους στην κατηγορία Κινδυνεύον (EN), σύμφωνα με τα κριτήρια της IUCN, και υπογραμμίζουν την επιτακτική ανάγκη προστασίας των ιστορικών και αστικών ενδιαιτημάτων γλυκού νερού της Αττικής.","This study focuses on assessing the conservation status of populations of the endemic freshwater gastropod Pseudamnicola macrostoma (Küster, 1853) (Truncatelloidea: Hydrobiidae) occurring in parks and archaeological sites of Attica region, Greece. The objectives are to map the current distribution of the species, describe the structure of the associated benthic communities, investigate shell morphometric variation among populations, and identify existing threats affecting the species. Despite their ecological importance as bioindicators of freshwater ecosystem quality, freshwater gastropods remain among the least studied faunal groups in Greece. The endemic hydrobiid P. macrostoma has been documented within the metropolitan area of Athens, rendering it the only capital city in the European Union known to support an endemic representative of the family Hydrobiidae within its urban freshwater ecosystems. Quantitative sampling was conducted at sites with suitable habitat, documented historical occurrence, and previous surveys reported the presence of the target species and members of the family Hydrobiidae in general. Analysis of the data using ecological indices revealed the complete dominance of the resilient invasive species Physella acuta (Draparnaud, 1805) in degraded aquatic ecosystems. In contrast, P. macrostoma persisted only in a limited number of historic watercourses, highlighting their importance as critical refugia for the conservation of the species. Discriminant Function Analysis (DFA) of shell morphometrics revealed clear morphological differentiation among populations, suggesting potential adaptation to local environmental conditions. Furthermore, partial DNA sequencing confirmed the taxonomic assignment of the collected specimens to the genus Pseudamnicola, providing molecular support for their identification. These findings demonstrate that severe habitat loss, the degradation and fragmentation of freshwater ecosystems, urbanization, and the increasing impacts of climate change constitute major threats to the long-term survival of P. macrostoma. These findings strongly support the assessment of the species as threatened under the IUCN Red List Categories and Criteria and emphasize the urgent need to protect and restore the historic and urban freshwater habitats of Attica, which represent the last remaining refugia for this unique endemic species."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Εκτίμηση της κατάστασης διατήρησης των πληθυσμών του ενδημικού υδρόβιου γαστεροπόδου Pseudamnicola macrostoma (Küster, 1853) (Truncatelloidea: Hydrobiidae) σε πάρκα και αρχαιολογικούς χώρους της Αττικής με χρήση κλασσικών και μοριακών μεθόδων"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Σπανού Δέσποινα-Σελίνα","Spanou Despoina-Selina"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Η παρούσα εργασία επικεντρώνεται στην εκτίμηση της κατάστασης διατήρησης των πληθυσμών του ενδημικού υδρόβιου γαστεροπόδου Pseudamnicola macrostoma (Küster, 1853) (Truncatelloidea: Hydrobiidae) σε πάρκα και αρχαιολογικούς χώρους της Αττικής. Σκοπός της είναι η χαρτογράφηση των πληθυσμών του είδους, η αξιολόγηση της δομής των βιοκοινοτήτων, η μορφομετρική εξέταση των δειγμάτων και ο προσδιορισμός των υφιστάμενων απειλών. Τα γαστερόποδα του γλυκού νερού στην Ελλάδα παραμένουν ανεπαρκώς μελετημένα, παρά τη σημασία τους ως βιοδεικτών. Το είδος P. macrostoma είναι ενδημικό της Αττικής και έχει καταγραφεί στον Εθνικό Κήπο της Αθήνας, καθιστώντας την Αθήνα τη μοναδική πρωτεύουσα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην οποία ένα ενδημικό είδος της οικογένειας Hydrobiidae απαντάται στο κέντρο της πόλης. Η δειγματοληψία πραγματοποιήθηκε ποσοτικά σε θέσεις με κατάλληλα ενδιαιτήματα, ιστορική παρουσία του είδους ή προηγούμενες έρευνες και αναφορές στην οικογένεια Hydrobiidae. Η ανάλυση των δεδομένων με τη χρήση οικολογικών δεικτών ανέδειξε την απόλυτη κυριαρχία του ανθεκτικού εισβλητικού είδους Physella acuta (Draparnaud, 1805) στα υποβαθμισμένα υδάτινα συστήματα. Το ευαίσθητο είδος-στόχος εντοπίστηκε να επιβιώνει σε ιστορικές υδάτινες διαδρομές, οι οποίες λειτουργούν ως κρίσιμα καταφύγια. Η Ανάλυση Διακριτικών Συναρτήσεων (DFA) των κελυφών ανέδειξε μορφολογική διαφοροποίηση μεταξύ των πληθυσμών. Η ανάλυση μερικής αλληλουχίας επιβεβαίωσε επιτυχώς τη μοριακή ταξινόμηση των δειγμάτων στο γένος Pseudamnicola. Συνολικά, η έντονη συρρίκνωση της έκτασης των ενδιαιτημάτων, η περιβαλλοντική υποβάθμιση και η απειλή της κλιματικής αλλαγής καθιστούν αναγκαία τη διατήρηση του είδους στην κατηγορία Κινδυνεύον (EN), σύμφωνα με τα κριτήρια της IUCN, και υπογραμμίζουν την επιτακτική ανάγκη προστασίας των ιστορικών και αστικών ενδιαιτημάτων γλυκού νερού της Αττικής.","This study focuses on assessing the conservation status of populations of the endemic freshwater gastropod Pseudamnicola macrostoma (Küster, 1853) (Truncatelloidea: Hydrobiidae) occurring in parks and archaeological sites of Attica region, Greece. The objectives are to map the current distribution of the species, describe the structure of the associated benthic communities, investigate shell morphometric variation among populations, and identify existing threats affecting the species. Despite their ecological importance as bioindicators of freshwater ecosystem quality, freshwater gastropods remain among the least studied faunal groups in Greece. The endemic hydrobiid P. macrostoma has been documented within the metropolitan area of Athens, rendering it the only capital city in the European Union known to support an endemic representative of the family Hydrobiidae within its urban freshwater ecosystems. Quantitative sampling was conducted at sites with suitable habitat, documented historical occurrence, and previous surveys reported the presence of the target species and members of the family Hydrobiidae in general. Analysis of the data using ecological indices revealed the complete dominance of the resilient invasive species Physella acuta (Draparnaud, 1805) in degraded aquatic ecosystems. In contrast, P. macrostoma persisted only in a limited number of historic watercourses, highlighting their importance as critical refugia for the conservation of the species. Discriminant Function Analysis (DFA) of shell morphometrics revealed clear morphological differentiation among populations, suggesting potential adaptation to local environmental conditions. Furthermore, partial DNA sequencing confirmed the taxonomic assignment of the collected specimens to the genus Pseudamnicola, providing molecular support for their identification. These findings demonstrate that severe habitat loss, the degradation and fragmentation of freshwater ecosystems, urbanization, and the increasing impacts of climate change constitute major threats to the long-term survival of P. macrostoma. These findings strongly support the assessment of the species as threatened under the IUCN Red List Categories and Criteria and emphasize the urgent need to protect and restore the historic and urban freshwater habitats of Attica, which represent the last remaining refugia for this unique endemic species."],"dc:identifier":["uoadl:5455854","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5455854"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Εκτίμηση της κατάστασης διατήρησης των πληθυσμών του ενδημικού υδρόβιου γαστεροπόδου Pseudamnicola macrostoma (Küster, 1853) (Truncatelloidea: Hydrobiidae) σε πάρκα και αρχαιολογικούς χώρους της Αττικής με χρήση κλασσικών και μοριακών μεθόδων"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:20:55Z"}