{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5461474"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5461474","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"«Ἐν αἵματι κ̣α̣ὶ κονίαισιν». Η υλικότητα και το ανασκαφικό συγκείμενο των καταδέσμων στον αρχαίο ελληνικό κόσμο","abstract":"Αντικείμενο της παρούσας εργασίας αποτελεί η μελέτη των καταδέσμων βάσει του ανασκαφικού τους συγκειμένου, με επίκεντρο τα ταφικά συμφραζόμενα της κλασικής και ελληνιστικής περιόδου, προκειμένου να ανασυντεθεί η τελετουργία της κατάδεσης. Ειδικότερα, επιχειρείται η συνεξέταση του τέχνεργου, των πρακτικών που τελέστηκαν και του χώρου απόθεσης, με σκοπό τη διερεύνηση των λόγων επιλογής συγκεκριμένων τάφων ή τμημάτων νεκροταφείων, της ενδεχόμενης σύνδεσής τους με την ταυτότητα και την κατάσταση του νεκρού, καθώς και της χρονικής σχέσης ανάμεσα στην απόθεση του καταδέσμου και την ταφή. Παράλληλα, εξετάζεται κατά πόσο η επαφή με το σώμα του νεκρού αποτελούσε απαραίτητη προϋπόθεση ή εάν επαρκούσε η ένταξη στον ταφικό χώρο. Στο πλαίσιο αυτό, παρουσιάζονται η ιστορία της έρευνας, ζητήματα ορολογίας, καθώς και η γέννηση και διαμόρφωση της πρακτικής της κατάδεσης. Ακολούθως, αξιοποιώντας σύγχρονες θεωρητικές προσεγγίσεις, διερευνάται η υλικότητα των καταδέσμων και η κατάδεση ως τελετουργική επιτέλεση. Ειδικότερα, προσεγγίζεται ο τρόπος με τον οποίο οι ιδιότητες του υλικού, οι εφαρμοζόμενες πρακτικές και η σωματική και αισθητηριακή εμπλοκή συνέβαλλαν στη διαμόρφωση της τελετουργικής πράξης, ενώ παράλληλα εξετάζεται η λειτουργία των ανθρωπόμορφων ομοιωμάτων ως υποκατάστατων του σώματος του θύματος, καθώς και η σημασία του νεκρού και του ταφικού χώρου στο πλαίσιο της κατάδεσης. Έπειτα η συζήτηση επικεντρώνεται σε μελέτες περίπτωσης από την Αττική, για τις οποίες διατίθενται επαρκή στοιχεία σχετικά με το ανασκαφικό τους συγκείμενο. Συγκεκριμένα, μελετώνται συγκεντρώσεις καταδέσμων από τα νεκροταφεία του Κεραμεικού, του Κυνοσάργους και του Αγίου Διονυσίου στον Πειραιά, καθώς και μία ταφή από το νεκροταφείο του Δήμου Ξυπέτης. Εξαίρεση αποτελούν οι τελετουργικές πυρές από την Αγορά των Αθηνών, καθώς αν και παρεκκλίνουν από τα ταφικά συμφραζόμενα, κρίθηκε σκόπιμη η ένταξη τους στην παρούσα εργασία. Μέσα από τις περιπτώσεις αυτές αποσαφηνίζονται η σημασία των χώρων απόθεσης, η πιθανή σύνδεσή τους με τους νεκρούς, καθώς και ο χρόνος και οι συνθήκες τέλεσης της κατάδεσης.","abstract_html":"Αντικείμενο της παρούσας εργασίας αποτελεί η μελέτη των καταδέσμων βάσει του ανασκαφικού τους συγκειμένου, με επίκεντρο τα ταφικά συμφραζόμενα της κλασικής και ελληνιστικής περιόδου, προκειμένου να ανασυντεθεί η τελετουργία της κατάδεσης. Ειδικότερα, επιχειρείται η συνεξέταση του τέχνεργου, των πρακτικών που τελέστηκαν και του χώρου απόθεσης, με σκοπό τη διερεύνηση των λόγων επιλογής συγκεκριμένων τάφων ή τμημάτων νεκροταφείων, της ενδεχόμενης σύνδεσής τους με την ταυτότητα και την κατάσταση του νεκρού, καθώς και της χρονικής σχέσης ανάμεσα στην απόθεση του καταδέσμου και την ταφή. Παράλληλα, εξετάζεται κατά πόσο η επαφή με το σώμα του νεκρού αποτελούσε απαραίτητη προϋπόθεση ή εάν επαρκούσε η ένταξη στον ταφικό χώρο. Στο πλαίσιο αυτό, παρουσιάζονται η ιστορία της έρευνας, ζητήματα ορολογίας, καθώς και η γέννηση και διαμόρφωση της πρακτικής της κατάδεσης. Ακολούθως, αξιοποιώντας σύγχρονες θεωρητικές προσεγγίσεις, διερευνάται η υλικότητα των καταδέσμων και η κατάδεση ως τελετουργική επιτέλεση. Ειδικότερα, προσεγγίζεται ο τρόπος με τον οποίο οι ιδιότητες του υλικού, οι εφαρμοζόμενες πρακτικές και η σωματική και αισθητηριακή εμπλοκή συνέβαλλαν στη διαμόρφωση της τελετουργικής πράξης, ενώ παράλληλα εξετάζεται η λειτουργία των ανθρωπόμορφων ομοιωμάτων ως υποκατάστατων του σώματος του θύματος, καθώς και η σημασία του νεκρού και του ταφικού χώρου στο πλαίσιο της κατάδεσης. Έπειτα η συζήτηση επικεντρώνεται σε μελέτες περίπτωσης από την Αττική, για τις οποίες διατίθενται επαρκή στοιχεία σχετικά με το ανασκαφικό τους συγκείμενο. Συγκεκριμένα, μελετώνται συγκεντρώσεις καταδέσμων από τα νεκροταφεία του Κεραμεικού, του Κυνοσάργους και του Αγίου Διονυσίου στον Πειραιά, καθώς και μία ταφή από το νεκροταφείο του Δήμου Ξυπέτης. Εξαίρεση αποτελούν οι τελετουργικές πυρές από την Αγορά των Αθηνών, καθώς αν και παρεκκλίνουν από τα ταφικά συμφραζόμενα, κρίθηκε σκόπιμη η ένταξη τους στην παρούσα εργασία. Μέσα από τις περιπτώσεις αυτές αποσαφηνίζονται η σημασία των χώρων απόθεσης, η πιθανή σύνδεσή τους με τους νεκρούς, καθώς και ο χρόνος και οι συνθήκες τέλεσης της κατάδεσης.","abstract_has_math":false,"creators":["Ράπτη Ελένη","Rapti Eleni"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:20:59Z","subjects":["Αρχαιολογία","Archaeology"],"languages":["Ελληνικά","Greek","English"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5461474"],"render_values":[{"text":"uoadl:5461474","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5461474","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5461474","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5461474","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Ράπτη Ελένη","Rapti Eleni"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Αρχαιολογία","Archaeology"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek","English"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5461474","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5461474"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Αντικείμενο της παρούσας εργασίας αποτελεί η μελέτη των καταδέσμων βάσει του ανασκαφικού τους συγκειμένου, με επίκεντρο τα ταφικά συμφραζόμενα της κλασικής και ελληνιστικής περιόδου, προκειμένου να ανασυντεθεί η τελετουργία της κατάδεσης. Ειδικότερα, επιχειρείται η συνεξέταση του τέχνεργου, των πρακτικών που τελέστηκαν και του χώρου απόθεσης, με σκοπό τη διερεύνηση των λόγων επιλογής συγκεκριμένων τάφων ή τμημάτων νεκροταφείων, της ενδεχόμενης σύνδεσής τους με την ταυτότητα και την κατάσταση του νεκρού, καθώς και της χρονικής σχέσης ανάμεσα στην απόθεση του καταδέσμου και την ταφή. Παράλληλα, εξετάζεται κατά πόσο η επαφή με το σώμα του νεκρού αποτελούσε απαραίτητη προϋπόθεση ή εάν επαρκούσε η ένταξη στον ταφικό χώρο. Στο πλαίσιο αυτό, παρουσιάζονται η ιστορία της έρευνας, ζητήματα ορολογίας, καθώς και η γέννηση και διαμόρφωση της πρακτικής της κατάδεσης. Ακολούθως, αξιοποιώντας σύγχρονες θεωρητικές προσεγγίσεις, διερευνάται η υλικότητα των καταδέσμων και η κατάδεση ως τελετουργική επιτέλεση. Ειδικότερα, προσεγγίζεται ο τρόπος με τον οποίο οι ιδιότητες του υλικού, οι εφαρμοζόμενες πρακτικές και η σωματική και αισθητηριακή εμπλοκή συνέβαλλαν στη διαμόρφωση της τελετουργικής πράξης, ενώ παράλληλα εξετάζεται η λειτουργία των ανθρωπόμορφων ομοιωμάτων ως υποκατάστατων του σώματος του θύματος, καθώς και η σημασία του νεκρού και του ταφικού χώρου στο πλαίσιο της κατάδεσης. Έπειτα η συζήτηση επικεντρώνεται σε μελέτες περίπτωσης από την Αττική, για τις οποίες διατίθενται επαρκή στοιχεία σχετικά με το ανασκαφικό τους συγκείμενο. Συγκεκριμένα, μελετώνται συγκεντρώσεις καταδέσμων από τα νεκροταφεία του Κεραμεικού, του Κυνοσάργους και του Αγίου Διονυσίου στον Πειραιά, καθώς και μία ταφή από το νεκροταφείο του Δήμου Ξυπέτης. Εξαίρεση αποτελούν οι τελετουργικές πυρές από την Αγορά των Αθηνών, καθώς αν και παρεκκλίνουν από τα ταφικά συμφραζόμενα, κρίθηκε σκόπιμη η ένταξη τους στην παρούσα εργασία. Μέσα από τις περιπτώσεις αυτές αποσαφηνίζονται η σημασία των χώρων απόθεσης, η πιθανή σύνδεσή τους με τους νεκρούς, καθώς και ο χρόνος και οι συνθήκες τέλεσης της κατάδεσης.","The present study examines ancient curse tablets in relation to their archaeological contexts, focusing on funerary contexts of the Classical and Hellenistic periods, with the aim of reconstructing the ritual of cursing. More specifically, it explores the interrelationship between the artefact, the practices performed, and the place of deposition, in order to investigate the reasons behind the selection of particular graves or areas within cemeteries, their possible association with the identity and status of the deceased, and the chronological relationship between the deposition of the curse tablet and the burial. It also considers whether physical contact with the deceased’s body was a necessary prerequisite for the ritual or whether deposition within the funerary space alone was sufficient. Within this framework, the study presents the history of research, issues of terminology, and the emergence and development of the practice of cursing. Subsequently, drawing on contemporary theoretical approaches, it investigates the materiality of curse tablets and cursing as a ritual performance. In particular, it explores how the properties of the materials, the practices employed, and bodily and sensory engagement contributed to the formation of the ritual act. At the same time, it examines the function of anthropomorphic figurines as substitutes for the victim’s body, as well as the significance of the deceased and the funerary space within the context of cursing. The discussion then focuses on case studies from Attica for which sufficient information concerning their archaeological contexts is available. Specifically, groups of curse tablets from the cemeteries of the Kerameikos, Kynosarges, and Agios Dionysios in Piraeus are examined, alongside a burial from the cemetery of the deme of Xypete. An exception is made for the ritual pyres from the Athenian Agora, which, although they fall outside the scope of funerary contexts, were considered relevant to the present study and were therefore included. Through these case studies, the significance of the places of deposition, their possible association with the deceased, and the timing and circumstances of the performance of the cursing ritual are further elucidated."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["«Ἐν αἵματι κ̣α̣ὶ κονίαισιν». Η υλικότητα και το ανασκαφικό συγκείμενο των καταδέσμων στον αρχαίο ελληνικό κόσμο"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Ράπτη Ελένη","Rapti Eleni"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Αντικείμενο της παρούσας εργασίας αποτελεί η μελέτη των καταδέσμων βάσει του ανασκαφικού τους συγκειμένου, με επίκεντρο τα ταφικά συμφραζόμενα της κλασικής και ελληνιστικής περιόδου, προκειμένου να ανασυντεθεί η τελετουργία της κατάδεσης. Ειδικότερα, επιχειρείται η συνεξέταση του τέχνεργου, των πρακτικών που τελέστηκαν και του χώρου απόθεσης, με σκοπό τη διερεύνηση των λόγων επιλογής συγκεκριμένων τάφων ή τμημάτων νεκροταφείων, της ενδεχόμενης σύνδεσής τους με την ταυτότητα και την κατάσταση του νεκρού, καθώς και της χρονικής σχέσης ανάμεσα στην απόθεση του καταδέσμου και την ταφή. Παράλληλα, εξετάζεται κατά πόσο η επαφή με το σώμα του νεκρού αποτελούσε απαραίτητη προϋπόθεση ή εάν επαρκούσε η ένταξη στον ταφικό χώρο. Στο πλαίσιο αυτό, παρουσιάζονται η ιστορία της έρευνας, ζητήματα ορολογίας, καθώς και η γέννηση και διαμόρφωση της πρακτικής της κατάδεσης. Ακολούθως, αξιοποιώντας σύγχρονες θεωρητικές προσεγγίσεις, διερευνάται η υλικότητα των καταδέσμων και η κατάδεση ως τελετουργική επιτέλεση. Ειδικότερα, προσεγγίζεται ο τρόπος με τον οποίο οι ιδιότητες του υλικού, οι εφαρμοζόμενες πρακτικές και η σωματική και αισθητηριακή εμπλοκή συνέβαλλαν στη διαμόρφωση της τελετουργικής πράξης, ενώ παράλληλα εξετάζεται η λειτουργία των ανθρωπόμορφων ομοιωμάτων ως υποκατάστατων του σώματος του θύματος, καθώς και η σημασία του νεκρού και του ταφικού χώρου στο πλαίσιο της κατάδεσης. Έπειτα η συζήτηση επικεντρώνεται σε μελέτες περίπτωσης από την Αττική, για τις οποίες διατίθενται επαρκή στοιχεία σχετικά με το ανασκαφικό τους συγκείμενο. Συγκεκριμένα, μελετώνται συγκεντρώσεις καταδέσμων από τα νεκροταφεία του Κεραμεικού, του Κυνοσάργους και του Αγίου Διονυσίου στον Πειραιά, καθώς και μία ταφή από το νεκροταφείο του Δήμου Ξυπέτης. Εξαίρεση αποτελούν οι τελετουργικές πυρές από την Αγορά των Αθηνών, καθώς αν και παρεκκλίνουν από τα ταφικά συμφραζόμενα, κρίθηκε σκόπιμη η ένταξη τους στην παρούσα εργασία. Μέσα από τις περιπτώσεις αυτές αποσαφηνίζονται η σημασία των χώρων απόθεσης, η πιθανή σύνδεσή τους με τους νεκρούς, καθώς και ο χρόνος και οι συνθήκες τέλεσης της κατάδεσης.","The present study examines ancient curse tablets in relation to their archaeological contexts, focusing on funerary contexts of the Classical and Hellenistic periods, with the aim of reconstructing the ritual of cursing. More specifically, it explores the interrelationship between the artefact, the practices performed, and the place of deposition, in order to investigate the reasons behind the selection of particular graves or areas within cemeteries, their possible association with the identity and status of the deceased, and the chronological relationship between the deposition of the curse tablet and the burial. It also considers whether physical contact with the deceased’s body was a necessary prerequisite for the ritual or whether deposition within the funerary space alone was sufficient. Within this framework, the study presents the history of research, issues of terminology, and the emergence and development of the practice of cursing. Subsequently, drawing on contemporary theoretical approaches, it investigates the materiality of curse tablets and cursing as a ritual performance. In particular, it explores how the properties of the materials, the practices employed, and bodily and sensory engagement contributed to the formation of the ritual act. At the same time, it examines the function of anthropomorphic figurines as substitutes for the victim’s body, as well as the significance of the deceased and the funerary space within the context of cursing. The discussion then focuses on case studies from Attica for which sufficient information concerning their archaeological contexts is available. Specifically, groups of curse tablets from the cemeteries of the Kerameikos, Kynosarges, and Agios Dionysios in Piraeus are examined, alongside a burial from the cemetery of the deme of Xypete. An exception is made for the ritual pyres from the Athenian Agora, which, although they fall outside the scope of funerary contexts, were considered relevant to the present study and were therefore included. Through these case studies, the significance of the places of deposition, their possible association with the deceased, and the timing and circumstances of the performance of the cursing ritual are further elucidated."],"dc:identifier":["uoadl:5461474","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5461474"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek","English"],"dc:subject":["Αρχαιολογία","Archaeology"],"dc:title":["«Ἐν αἵματι κ̣α̣ὶ κονίαισιν». Η υλικότητα και το ανασκαφικό συγκείμενο των καταδέσμων στον αρχαίο ελληνικό κόσμο"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:20:59Z"}