{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5461899"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5461899","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Πικρόλιθος: Έξεις και Επεξεργασία στην Χαλκολιθική Κύπρο","abstract":"Η παρούσα εργασία εξετάζει τον πικρόλιθο, ένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικό πέτρωμα της Κύπρου, το οποίο γνώρισε δημοφιλία κατά την Χαλκολιθική περίοδο. Στόχοι της εργασίας ήταν η απομάκρυνση από τις ερμηνευτικές προσεγγίσεις που επικεντρώνονται στα σταυρόσχημα ειδώλια και η ανάδειξη της κοινωνικής διάστασης της τεχνολογίας και της χρήσης του υλικού. Για τον λόγο αυτόν εξετάζονται οι διάφορες κατηγορίες τεχνέργων από πικρόλιθο, τα πλαίσια εύρεσης τους, η εγχειρηματική αλυσίδα του και νεότερες πειραματικές προσεγγίσεις. Η εξέταση των αρχαιολογικών δεδομένων κατέδειξε πως ο πικρόλιθος είναι πιθανό να μην είχε την ίδια σημασία για όλες της κοινότητες. Η απόσταση πολλών οικισμών από τις φυσικές πηγές του πετρώματος προϋπέθετε την μετακίνηση για την απόκτησή του. Επιπλέον, σε ορισμένους οικισμούς παρατηρούνται χώροι που αφιερώνονται αποκλειστικά στην επεξεργασία πικρόλιθου ή ορισμένων τύπων περιάπτων, ενώ συγκεκριμένα στον οικισμό της Σουσκιού- Λαόνας εμφανίζονται όλα τα στάδια κατεργασίας του πικρόλιθου. Παράλληλα, τα σταυρόσχημα ειδώλια και περίαπτα συνδέονται συχνά με γυναίκες και παιδιά στα ταφικά περιβάλλοντα, γεγονός που υποδηλώνει πως η χρήση και η απόθεσή τους ακολουθούσαν κοινωνικά καθορισμένους κανόνες. Επιπρόσθετα, παρουσιάζεται μία νέα πειραματική προσέγγιση, η οποία εστίασε στην τριβή, δηλαδή μία διαδικασία η οποία λαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος της επεξεργασίας τεχνέργων από βότσαλα πικρόλιθου. Κατά το πείραμα συλλέχθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν βότσαλα από τον Κούρη ποταμό, ενώ η επεξεργασία πραγματοποιήθηκε με σύγχρονα εργαλεία τα οποία θα είχαν ανάλογα αποτελέσματα με αυτά της Χαλκολιθικής περιόδου. Μέσα σε έξι συνεδρίες, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν με την βοήθεια φοιτητών, οι οποίοι δεν είχαν προγενέστερη εμπειρία στην κατεργασία του λίθου μπόρεσαν να καταγραφούν οι μέθοδοι, ο χρόνος, οι δυσκολίες της επεξεργασίας του λίθου. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως τέχνεργα από βότσαλα πικρόλιθου μπορούσαν να κατασκευαστούν εξολοκλήρου με την τριβή, σε σύντομο διάστημα. Η παραπάνω αρχαιολογική έρευνα συνδυάζεται την έννοια των έξεων του Bourdieu, προκειμένου να προσεγγιστεί η κατεργασία του πικρόλιθου ως μία ενσώματη και δυναμική πρακτική. Η διαδικασία της μάθησης μέσα από ενσώματες διαδικασίες, η προσαρμογή των τεχνιτών στο υλικό και η ελευθερία της έκφρασης εντός μίας συγκεκριμένης φόρμας, δείχνουν πως οι έξεις που σχετίζονταν με το υλικό επέτρεπαν την ατομική έκφραση μέσα σε συγκεκριμένες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, οι οποίες ευνοούσαν την αναπαραγωγή τους.This thesis examines picrolite, a characteristic rock of Cyprus that gained significant popularity during the Chalcolithic period. The objectives of this study were to move away from interpretative approaches focused exclusively on cruciform figurines and to highlight the social dimension of technology and material use. For this purpose, various categories of picrolite artifacts, their contexts of recovery, the operational sequence (chaîne opératoire), and recent experimental approaches are examined.","abstract_html":"Η παρούσα εργασία εξετάζει τον πικρόλιθο, ένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικό πέτρωμα της Κύπρου, το οποίο γνώρισε δημοφιλία κατά την Χαλκολιθική περίοδο. Στόχοι της εργασίας ήταν η απομάκρυνση από τις ερμηνευτικές προσεγγίσεις που επικεντρώνονται στα σταυρόσχημα ειδώλια και η ανάδειξη της κοινωνικής διάστασης της τεχνολογίας και της χρήσης του υλικού. Για τον λόγο αυτόν εξετάζονται οι διάφορες κατηγορίες τεχνέργων από πικρόλιθο, τα πλαίσια εύρεσης τους, η εγχειρηματική αλυσίδα του και νεότερες πειραματικές προσεγγίσεις. Η εξέταση των αρχαιολογικών δεδομένων κατέδειξε πως ο πικρόλιθος είναι πιθανό να μην είχε την ίδια σημασία για όλες της κοινότητες. Η απόσταση πολλών οικισμών από τις φυσικές πηγές του πετρώματος προϋπέθετε την μετακίνηση για την απόκτησή του. Επιπλέον, σε ορισμένους οικισμούς παρατηρούνται χώροι που αφιερώνονται αποκλειστικά στην επεξεργασία πικρόλιθου ή ορισμένων τύπων περιάπτων, ενώ συγκεκριμένα στον οικισμό της Σουσκιού- Λαόνας εμφανίζονται όλα τα στάδια κατεργασίας του πικρόλιθου. Παράλληλα, τα σταυρόσχημα ειδώλια και περίαπτα συνδέονται συχνά με γυναίκες και παιδιά στα ταφικά περιβάλλοντα, γεγονός που υποδηλώνει πως η χρήση και η απόθεσή τους ακολουθούσαν κοινωνικά καθορισμένους κανόνες. Επιπρόσθετα, παρουσιάζεται μία νέα πειραματική προσέγγιση, η οποία εστίασε στην τριβή, δηλαδή μία διαδικασία η οποία λαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος της επεξεργασίας τεχνέργων από βότσαλα πικρόλιθου. Κατά το πείραμα συλλέχθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν βότσαλα από τον Κούρη ποταμό, ενώ η επεξεργασία πραγματοποιήθηκε με σύγχρονα εργαλεία τα οποία θα είχαν ανάλογα αποτελέσματα με αυτά της Χαλκολιθικής περιόδου. Μέσα σε έξι συνεδρίες, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν με την βοήθεια φοιτητών, οι οποίοι δεν είχαν προγενέστερη εμπειρία στην κατεργασία του λίθου μπόρεσαν να καταγραφούν οι μέθοδοι, ο χρόνος, οι δυσκολίες της επεξεργασίας του λίθου. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως τέχνεργα από βότσαλα πικρόλιθου μπορούσαν να κατασκευαστούν εξολοκλήρου με την τριβή, σε σύντομο διάστημα. Η παραπάνω αρχαιολογική έρευνα συνδυάζεται την έννοια των έξεων του Bourdieu, προκειμένου να προσεγγιστεί η κατεργασία του πικρόλιθου ως μία ενσώματη και δυναμική πρακτική. Η διαδικασία της μάθησης μέσα από ενσώματες διαδικασίες, η προσαρμογή των τεχνιτών στο υλικό και η ελευθερία της έκφρασης εντός μίας συγκεκριμένης φόρμας, δείχνουν πως οι έξεις που σχετίζονταν με το υλικό επέτρεπαν την ατομική έκφραση μέσα σε συγκεκριμένες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, οι οποίες ευνοούσαν την αναπαραγωγή τους.This thesis examines picrolite, a characteristic rock of Cyprus that gained significant popularity during the Chalcolithic period. The objectives of this study were to move away from interpretative approaches focused exclusively on cruciform figurines and to highlight the social dimension of technology and material use. For this purpose, various categories of picrolite artifacts, their contexts of recovery, the operational sequence (chaîne opératoire), and recent experimental approaches are examined.","abstract_has_math":false,"creators":["Καρανάσιου Ελπίδα","Karanasiou Elpida"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:21:17Z","subjects":["Αρχαιολογία","Archaeology"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5461899"],"render_values":[{"text":"uoadl:5461899","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5461899","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5461899","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5461899","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Καρανάσιου Ελπίδα","Karanasiou Elpida"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Αρχαιολογία","Archaeology"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5461899","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5461899"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα εργασία εξετάζει τον πικρόλιθο, ένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικό πέτρωμα της Κύπρου, το οποίο γνώρισε δημοφιλία κατά την Χαλκολιθική περίοδο. Στόχοι της εργασίας ήταν η απομάκρυνση από τις ερμηνευτικές προσεγγίσεις που επικεντρώνονται στα σταυρόσχημα ειδώλια και η ανάδειξη της κοινωνικής διάστασης της τεχνολογίας και της χρήσης του υλικού. Για τον λόγο αυτόν εξετάζονται οι διάφορες κατηγορίες τεχνέργων από πικρόλιθο, τα πλαίσια εύρεσης τους, η εγχειρηματική αλυσίδα του και νεότερες πειραματικές προσεγγίσεις. Η εξέταση των αρχαιολογικών δεδομένων κατέδειξε πως ο πικρόλιθος είναι πιθανό να μην είχε την ίδια σημασία για όλες της κοινότητες. Η απόσταση πολλών οικισμών από τις φυσικές πηγές του πετρώματος προϋπέθετε την μετακίνηση για την απόκτησή του. Επιπλέον, σε ορισμένους οικισμούς παρατηρούνται χώροι που αφιερώνονται αποκλειστικά στην επεξεργασία πικρόλιθου ή ορισμένων τύπων περιάπτων, ενώ συγκεκριμένα στον οικισμό της Σουσκιού- Λαόνας εμφανίζονται όλα τα στάδια κατεργασίας του πικρόλιθου. Παράλληλα, τα σταυρόσχημα ειδώλια και περίαπτα συνδέονται συχνά με γυναίκες και παιδιά στα ταφικά περιβάλλοντα, γεγονός που υποδηλώνει πως η χρήση και η απόθεσή τους ακολουθούσαν κοινωνικά καθορισμένους κανόνες. Επιπρόσθετα, παρουσιάζεται μία νέα πειραματική προσέγγιση, η οποία εστίασε στην τριβή, δηλαδή μία διαδικασία η οποία λαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος της επεξεργασίας τεχνέργων από βότσαλα πικρόλιθου. Κατά το πείραμα συλλέχθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν βότσαλα από τον Κούρη ποταμό, ενώ η επεξεργασία πραγματοποιήθηκε με σύγχρονα εργαλεία τα οποία θα είχαν ανάλογα αποτελέσματα με αυτά της Χαλκολιθικής περιόδου. Μέσα σε έξι συνεδρίες, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν με την βοήθεια φοιτητών, οι οποίοι δεν είχαν προγενέστερη εμπειρία στην κατεργασία του λίθου μπόρεσαν να καταγραφούν οι μέθοδοι, ο χρόνος, οι δυσκολίες της επεξεργασίας του λίθου. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως τέχνεργα από βότσαλα πικρόλιθου μπορούσαν να κατασκευαστούν εξολοκλήρου με την τριβή, σε σύντομο διάστημα. Η παραπάνω αρχαιολογική έρευνα συνδυάζεται την έννοια των έξεων του Bourdieu, προκειμένου να προσεγγιστεί η κατεργασία του πικρόλιθου ως μία ενσώματη και δυναμική πρακτική. Η διαδικασία της μάθησης μέσα από ενσώματες διαδικασίες, η προσαρμογή των τεχνιτών στο υλικό και η ελευθερία της έκφρασης εντός μίας συγκεκριμένης φόρμας, δείχνουν πως οι έξεις που σχετίζονταν με το υλικό επέτρεπαν την ατομική έκφραση μέσα σε συγκεκριμένες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, οι οποίες ευνοούσαν την αναπαραγωγή τους.This thesis examines picrolite, a characteristic rock of Cyprus that gained significant popularity during the Chalcolithic period. The objectives of this study were to move away from interpretative approaches focused exclusively on cruciform figurines and to highlight the social dimension of technology and material use. For this purpose, various categories of picrolite artifacts, their contexts of recovery, the operational sequence (chaîne opératoire), and recent experimental approaches are examined.","This thesis examines picrolite, a characteristic rock of Cyprus that gained significant popularity during the Chalcolithic period. The objectives of this study were to move away from interpretative approaches focused exclusively on cruciform figurines and to highlight the social dimension of technology and material use. For this purpose, various categories of picrolite artifacts, their contexts of recovery, the operational sequence (chaîne opératoire), and recent experimental approaches are examined. The examination of the archaeological data demonstrated that picrolite likely did not hold the same significance for all communities. The distance of many settlements from natural raw material sources necessitated movement in order to acquire it. Furthermore, in certain settlements, spaces dedicated exclusively to the processing of picrolite or specific types of pendants are observed, while specifically at the settlement of Souskiou-Laona, all stages of picrolite working are present. Concurrently, cruciform figurines and pendants are frequently associated with women and children in mortuary contexts, a fact suggesting that their use and deposition followed socially prescribed rules. Additionally, a new experimental approach is presented, which focused on abrasion—a process that constitutes the major part of crafting artifacts from picrolite pebbles. During the experiment, pebbles were collected and used from the Kouris River, while the processing was carried out using modern tools that would yield results comparable to those of the Chalcolithic period. Over the course of six sessions conducted with the assistance of students who had no prior experience in stoneworking, it was possible to record the methods, the duration, and the challenges of working the stone. The results demonstrated that artifacts made from picrolite pebbles could be crafted entirely through abrasion within a short timeframe. The above archaeological research is combined with Bourdieu’s concept of habitus in order to approach picrolite working as an embodied and dynamic practice. The learning process through embodied procedures, the artisans adaptation to the material, and the freedom of expression within a specific form show that the habitus associated with the material allowed for individual expression within specific socio-economic conditions that favored their reproduction."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Πικρόλιθος: Έξεις και Επεξεργασία στην Χαλκολιθική Κύπρο"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Καρανάσιου Ελπίδα","Karanasiou Elpida"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Η παρούσα εργασία εξετάζει τον πικρόλιθο, ένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικό πέτρωμα της Κύπρου, το οποίο γνώρισε δημοφιλία κατά την Χαλκολιθική περίοδο. Στόχοι της εργασίας ήταν η απομάκρυνση από τις ερμηνευτικές προσεγγίσεις που επικεντρώνονται στα σταυρόσχημα ειδώλια και η ανάδειξη της κοινωνικής διάστασης της τεχνολογίας και της χρήσης του υλικού. Για τον λόγο αυτόν εξετάζονται οι διάφορες κατηγορίες τεχνέργων από πικρόλιθο, τα πλαίσια εύρεσης τους, η εγχειρηματική αλυσίδα του και νεότερες πειραματικές προσεγγίσεις. Η εξέταση των αρχαιολογικών δεδομένων κατέδειξε πως ο πικρόλιθος είναι πιθανό να μην είχε την ίδια σημασία για όλες της κοινότητες. Η απόσταση πολλών οικισμών από τις φυσικές πηγές του πετρώματος προϋπέθετε την μετακίνηση για την απόκτησή του. Επιπλέον, σε ορισμένους οικισμούς παρατηρούνται χώροι που αφιερώνονται αποκλειστικά στην επεξεργασία πικρόλιθου ή ορισμένων τύπων περιάπτων, ενώ συγκεκριμένα στον οικισμό της Σουσκιού- Λαόνας εμφανίζονται όλα τα στάδια κατεργασίας του πικρόλιθου. Παράλληλα, τα σταυρόσχημα ειδώλια και περίαπτα συνδέονται συχνά με γυναίκες και παιδιά στα ταφικά περιβάλλοντα, γεγονός που υποδηλώνει πως η χρήση και η απόθεσή τους ακολουθούσαν κοινωνικά καθορισμένους κανόνες. Επιπρόσθετα, παρουσιάζεται μία νέα πειραματική προσέγγιση, η οποία εστίασε στην τριβή, δηλαδή μία διαδικασία η οποία λαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος της επεξεργασίας τεχνέργων από βότσαλα πικρόλιθου. Κατά το πείραμα συλλέχθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν βότσαλα από τον Κούρη ποταμό, ενώ η επεξεργασία πραγματοποιήθηκε με σύγχρονα εργαλεία τα οποία θα είχαν ανάλογα αποτελέσματα με αυτά της Χαλκολιθικής περιόδου. Μέσα σε έξι συνεδρίες, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν με την βοήθεια φοιτητών, οι οποίοι δεν είχαν προγενέστερη εμπειρία στην κατεργασία του λίθου μπόρεσαν να καταγραφούν οι μέθοδοι, ο χρόνος, οι δυσκολίες της επεξεργασίας του λίθου. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως τέχνεργα από βότσαλα πικρόλιθου μπορούσαν να κατασκευαστούν εξολοκλήρου με την τριβή, σε σύντομο διάστημα. Η παραπάνω αρχαιολογική έρευνα συνδυάζεται την έννοια των έξεων του Bourdieu, προκειμένου να προσεγγιστεί η κατεργασία του πικρόλιθου ως μία ενσώματη και δυναμική πρακτική. Η διαδικασία της μάθησης μέσα από ενσώματες διαδικασίες, η προσαρμογή των τεχνιτών στο υλικό και η ελευθερία της έκφρασης εντός μίας συγκεκριμένης φόρμας, δείχνουν πως οι έξεις που σχετίζονταν με το υλικό επέτρεπαν την ατομική έκφραση μέσα σε συγκεκριμένες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, οι οποίες ευνοούσαν την αναπαραγωγή τους.This thesis examines picrolite, a characteristic rock of Cyprus that gained significant popularity during the Chalcolithic period. The objectives of this study were to move away from interpretative approaches focused exclusively on cruciform figurines and to highlight the social dimension of technology and material use. For this purpose, various categories of picrolite artifacts, their contexts of recovery, the operational sequence (chaîne opératoire), and recent experimental approaches are examined.","This thesis examines picrolite, a characteristic rock of Cyprus that gained significant popularity during the Chalcolithic period. The objectives of this study were to move away from interpretative approaches focused exclusively on cruciform figurines and to highlight the social dimension of technology and material use. For this purpose, various categories of picrolite artifacts, their contexts of recovery, the operational sequence (chaîne opératoire), and recent experimental approaches are examined. The examination of the archaeological data demonstrated that picrolite likely did not hold the same significance for all communities. The distance of many settlements from natural raw material sources necessitated movement in order to acquire it. Furthermore, in certain settlements, spaces dedicated exclusively to the processing of picrolite or specific types of pendants are observed, while specifically at the settlement of Souskiou-Laona, all stages of picrolite working are present. Concurrently, cruciform figurines and pendants are frequently associated with women and children in mortuary contexts, a fact suggesting that their use and deposition followed socially prescribed rules. Additionally, a new experimental approach is presented, which focused on abrasion—a process that constitutes the major part of crafting artifacts from picrolite pebbles. During the experiment, pebbles were collected and used from the Kouris River, while the processing was carried out using modern tools that would yield results comparable to those of the Chalcolithic period. Over the course of six sessions conducted with the assistance of students who had no prior experience in stoneworking, it was possible to record the methods, the duration, and the challenges of working the stone. The results demonstrated that artifacts made from picrolite pebbles could be crafted entirely through abrasion within a short timeframe. The above archaeological research is combined with Bourdieu’s concept of habitus in order to approach picrolite working as an embodied and dynamic practice. The learning process through embodied procedures, the artisans adaptation to the material, and the freedom of expression within a specific form show that the habitus associated with the material allowed for individual expression within specific socio-economic conditions that favored their reproduction."],"dc:identifier":["uoadl:5461899","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5461899"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Αρχαιολογία","Archaeology"],"dc:title":["Πικρόλιθος: Έξεις και Επεξεργασία στην Χαλκολιθική Κύπρο"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:21:17Z"}