{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5462692"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5462692","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Τα ηγεμονικά exempla στις historiae του De Architectura του Βιτρουβίου: αφηγηματική, ρητορική και ιδεολογική ανάλυση","abstract":"Το De architectura (Περί Αρχιτεκτονικής) του Βιτρουβίου περιλαμβάνει μια σειρά ιστορικών αφηγήσεων (historiae) τις οποίες η έρευνα έχει αντιμετωπίσει επί το πλείστον είτε ως διακοσμητικό στοιχείο και μια απόδειξη της λογιοσύνης του συγγραφέα είτε ως μια πηγή πληροφοριών για τον αρχαίο κόσμο. Η παρούσα μελέτη υποστηρίζει ότι η επιλογή τους έχει ρητορικό χαρακτήρα και η κατανομή τους στο έργο είναι αποτέλεσμα αυτής. Με τον μηχανισμό που διαμορφώνεται, ο Βιτρούβιος προσπαθεί να εδραιώσει τη θέση του ως αρχιτέκτονα και συγγραφέα υπό το νέο καθεστώς του Principatus (Ηγεμονίας). Αρχικά, η historia προσδιορίζεται με αφηγηματικούς όρους, με κριτήρια την αυτοτέλεια και την ενότητα της αφήγησης. Με βάση τα κριτήρια αυτά καταρτίζεται ο κατάλογος των ιστορικών αφηγήσεων, ανεξάρτητα από το θεματικό τους περιεχόμενο. Σε δεύτερο στάδιο η θεματική ταξινόμηση αποκαλύπτει μια σαφή ασυμμετρία: το υλικό από την ελληνική παράδοση κυριαρχεί, το ρωμαϊκό υλικό περιορίζεται σε αφηγήσεις κυρίως τεχνικού χαρακτήρα και κανένας Ρωμαίος ηγέτης δεν πρωταγωνιστεί σε εκτενή αφήγηση. Η ρητορική και η ιδεολογική ανάλυση επικεντρώνεται στη συνέχεια στις πέντε εκτενείς ελληνικές historiae που έχουν ως κεντρικά πρόσωπα ηγεμόνες: τον Αλέξανδρο, τον Μαύσωλο, τον Πτολεμαίο Β΄, τον Ίωνα και τον Ιέρωνα Β΄. Οι αφηγήσεις αυτές ερμηνεύονται υπό το πρίσμα της ρωμαϊκής θεωρίας του exemplum. Κοινά μοτίβα συνδέουν τις αφηγήσεις μεταξύ τους: κάθε ηγεμόνας αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα που απαιτεί εξειδικευμένη γνώση και αξιολογείται με βάση την ποιότητα της κρίσης του (iudicium) απέναντί της. Ο Αλέξανδρος αναγνωρίζει την εξειδικευμένη γνώση, ο Μαύσωλος την έχει εσωτερικεύσει και ο Πτολεμαίος υποχωρεί απέναντί της. Αντίθετα, ο Ιέρων λειτουργεί ως αντιπαράδειγμα, ενώ ο Ίων σηματοδοτεί το όριο του συγκεκριμένου σχήματος. Οι αφηγήσεις αυτές συγκροτούν ένα σώμα κειμένων, το οποίο ο Αύγουστος, ως αποδέκτης του έργου του Βιτρουβίου, καλείται να κρίνει ως εξωτερικός κριτής, και όχι να ταυτιστεί με κάποιο από τα προβαλλόμενα πρότυπα. Η απόσταση που δημιουργούν τα exempla externa επιτρέπει την αξιολόγηση χωρίς άμεση σύγκριση με τον Princeps. Το κύρος (η αυθεντία) του Βιτρουβίου στηρίζεται στον έλεγχό του πάνω στην επιλογή και την πλαισίωση του υλικού του. Το αποτέλεσμα είναι μια επαναδιαπραγμάτευση της θέσης του αρχιτέκτονα στο μοναρχικό καθεστώς και όχι μια αξίωση για ισότητα. Οι historiae όχι απλώς αναδεικνύουν έναν συγγραφέα με σημαντική μόρφωση και βαθιές γνώσεις της τέχνης του, αλλά λειτουργούν και ως πολιτικά εργαλεία, δομώντας τις προϋποθέσεις μέσα από τις οποίες η τεχνογνωσία μπορεί να συνομιλήσει με την εξουσία.","abstract_html":"Το De architectura (Περί Αρχιτεκτονικής) του Βιτρουβίου περιλαμβάνει μια σειρά ιστορικών αφηγήσεων (historiae) τις οποίες η έρευνα έχει αντιμετωπίσει επί το πλείστον είτε ως διακοσμητικό στοιχείο και μια απόδειξη της λογιοσύνης του συγγραφέα είτε ως μια πηγή πληροφοριών για τον αρχαίο κόσμο. Η παρούσα μελέτη υποστηρίζει ότι η επιλογή τους έχει ρητορικό χαρακτήρα και η κατανομή τους στο έργο είναι αποτέλεσμα αυτής. Με τον μηχανισμό που διαμορφώνεται, ο Βιτρούβιος προσπαθεί να εδραιώσει τη θέση του ως αρχιτέκτονα και συγγραφέα υπό το νέο καθεστώς του Principatus (Ηγεμονίας). Αρχικά, η historia προσδιορίζεται με αφηγηματικούς όρους, με κριτήρια την αυτοτέλεια και την ενότητα της αφήγησης. Με βάση τα κριτήρια αυτά καταρτίζεται ο κατάλογος των ιστορικών αφηγήσεων, ανεξάρτητα από το θεματικό τους περιεχόμενο. Σε δεύτερο στάδιο η θεματική ταξινόμηση αποκαλύπτει μια σαφή ασυμμετρία: το υλικό από την ελληνική παράδοση κυριαρχεί, το ρωμαϊκό υλικό περιορίζεται σε αφηγήσεις κυρίως τεχνικού χαρακτήρα και κανένας Ρωμαίος ηγέτης δεν πρωταγωνιστεί σε εκτενή αφήγηση. Η ρητορική και η ιδεολογική ανάλυση επικεντρώνεται στη συνέχεια στις πέντε εκτενείς ελληνικές historiae που έχουν ως κεντρικά πρόσωπα ηγεμόνες: τον Αλέξανδρο, τον Μαύσωλο, τον Πτολεμαίο Β΄, τον Ίωνα και τον Ιέρωνα Β΄. Οι αφηγήσεις αυτές ερμηνεύονται υπό το πρίσμα της ρωμαϊκής θεωρίας του exemplum. Κοινά μοτίβα συνδέουν τις αφηγήσεις μεταξύ τους: κάθε ηγεμόνας αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα που απαιτεί εξειδικευμένη γνώση και αξιολογείται με βάση την ποιότητα της κρίσης του (iudicium) απέναντί της. Ο Αλέξανδρος αναγνωρίζει την εξειδικευμένη γνώση, ο Μαύσωλος την έχει εσωτερικεύσει και ο Πτολεμαίος υποχωρεί απέναντί της. Αντίθετα, ο Ιέρων λειτουργεί ως αντιπαράδειγμα, ενώ ο Ίων σηματοδοτεί το όριο του συγκεκριμένου σχήματος. Οι αφηγήσεις αυτές συγκροτούν ένα σώμα κειμένων, το οποίο ο Αύγουστος, ως αποδέκτης του έργου του Βιτρουβίου, καλείται να κρίνει ως εξωτερικός κριτής, και όχι να ταυτιστεί με κάποιο από τα προβαλλόμενα πρότυπα. Η απόσταση που δημιουργούν τα exempla externa επιτρέπει την αξιολόγηση χωρίς άμεση σύγκριση με τον Princeps. Το κύρος (η αυθεντία) του Βιτρουβίου στηρίζεται στον έλεγχό του πάνω στην επιλογή και την πλαισίωση του υλικού του. Το αποτέλεσμα είναι μια επαναδιαπραγμάτευση της θέσης του αρχιτέκτονα στο μοναρχικό καθεστώς και όχι μια αξίωση για ισότητα. Οι historiae όχι απλώς αναδεικνύουν έναν συγγραφέα με σημαντική μόρφωση και βαθιές γνώσεις της τέχνης του, αλλά λειτουργούν και ως πολιτικά εργαλεία, δομώντας τις προϋποθέσεις μέσα από τις οποίες η τεχνογνωσία μπορεί να συνομιλήσει με την εξουσία.","abstract_has_math":false,"creators":["Μπιρμπίλης Αλέξιος","Birmpilis Alexios"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:21:17Z","subjects":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5462692"],"render_values":[{"text":"uoadl:5462692","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5462692","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5462692","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5462692","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Μπιρμπίλης Αλέξιος","Birmpilis Alexios"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5462692","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5462692"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Το De architectura (Περί Αρχιτεκτονικής) του Βιτρουβίου περιλαμβάνει μια σειρά ιστορικών αφηγήσεων (historiae) τις οποίες η έρευνα έχει αντιμετωπίσει επί το πλείστον είτε ως διακοσμητικό στοιχείο και μια απόδειξη της λογιοσύνης του συγγραφέα είτε ως μια πηγή πληροφοριών για τον αρχαίο κόσμο. Η παρούσα μελέτη υποστηρίζει ότι η επιλογή τους έχει ρητορικό χαρακτήρα και η κατανομή τους στο έργο είναι αποτέλεσμα αυτής. Με τον μηχανισμό που διαμορφώνεται, ο Βιτρούβιος προσπαθεί να εδραιώσει τη θέση του ως αρχιτέκτονα και συγγραφέα υπό το νέο καθεστώς του Principatus (Ηγεμονίας). Αρχικά, η historia προσδιορίζεται με αφηγηματικούς όρους, με κριτήρια την αυτοτέλεια και την ενότητα της αφήγησης. Με βάση τα κριτήρια αυτά καταρτίζεται ο κατάλογος των ιστορικών αφηγήσεων, ανεξάρτητα από το θεματικό τους περιεχόμενο. Σε δεύτερο στάδιο η θεματική ταξινόμηση αποκαλύπτει μια σαφή ασυμμετρία: το υλικό από την ελληνική παράδοση κυριαρχεί, το ρωμαϊκό υλικό περιορίζεται σε αφηγήσεις κυρίως τεχνικού χαρακτήρα και κανένας Ρωμαίος ηγέτης δεν πρωταγωνιστεί σε εκτενή αφήγηση. Η ρητορική και η ιδεολογική ανάλυση επικεντρώνεται στη συνέχεια στις πέντε εκτενείς ελληνικές historiae που έχουν ως κεντρικά πρόσωπα ηγεμόνες: τον Αλέξανδρο, τον Μαύσωλο, τον Πτολεμαίο Β΄, τον Ίωνα και τον Ιέρωνα Β΄. Οι αφηγήσεις αυτές ερμηνεύονται υπό το πρίσμα της ρωμαϊκής θεωρίας του exemplum. Κοινά μοτίβα συνδέουν τις αφηγήσεις μεταξύ τους: κάθε ηγεμόνας αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα που απαιτεί εξειδικευμένη γνώση και αξιολογείται με βάση την ποιότητα της κρίσης του (iudicium) απέναντί της. Ο Αλέξανδρος αναγνωρίζει την εξειδικευμένη γνώση, ο Μαύσωλος την έχει εσωτερικεύσει και ο Πτολεμαίος υποχωρεί απέναντί της. Αντίθετα, ο Ιέρων λειτουργεί ως αντιπαράδειγμα, ενώ ο Ίων σηματοδοτεί το όριο του συγκεκριμένου σχήματος. Οι αφηγήσεις αυτές συγκροτούν ένα σώμα κειμένων, το οποίο ο Αύγουστος, ως αποδέκτης του έργου του Βιτρουβίου, καλείται να κρίνει ως εξωτερικός κριτής, και όχι να ταυτιστεί με κάποιο από τα προβαλλόμενα πρότυπα. Η απόσταση που δημιουργούν τα exempla externa επιτρέπει την αξιολόγηση χωρίς άμεση σύγκριση με τον Princeps. Το κύρος (η αυθεντία) του Βιτρουβίου στηρίζεται στον έλεγχό του πάνω στην επιλογή και την πλαισίωση του υλικού του. Το αποτέλεσμα είναι μια επαναδιαπραγμάτευση της θέσης του αρχιτέκτονα στο μοναρχικό καθεστώς και όχι μια αξίωση για ισότητα. Οι historiae όχι απλώς αναδεικνύουν έναν συγγραφέα με σημαντική μόρφωση και βαθιές γνώσεις της τέχνης του, αλλά λειτουργούν και ως πολιτικά εργαλεία, δομώντας τις προϋποθέσεις μέσα από τις οποίες η τεχνογνωσία μπορεί να συνομιλήσει με την εξουσία.","Vitruvius’ De architectura contains a series of historical narratives (historiae) that scholarship has mostly treated either as learned ornament or as a source of information about the ancient world. This study argues that their selection is rhetorical in essence and that their distribution across the work is a product of it. Through the mechanism that is formed, Vitruvius seeks to consolidate his position as an architect and author under the new regime of the Principate. The historia is first defined in narrative terms, according to the criteria of the autonomy and unity of the narrative. On this basis, a catalogue of historical narratives is compiled independently of their themes. The thematic classification that follows reveals a clear asymmetry: the Greek material predominates, the Roman material is confined to mainly technical narratives, and no Roman leader is the protagonist of an extended narrative. The rhetorical and ideological analysis then focuses on the five extended Greek historiae built around rulers: Alexander, Mausolus, Ptolemy II, Ion and Hiero II. Their narratives are read against the Roman theory of the exemplum. Shared motifs connect these narratives with each other: each ruler faces a problem requiring specialised knowledge and is evaluated according to the quality of his iudicium (judgement) towards it. Alexander recognises expertise, Mausolus has internalised it and Ptolemy defers to it. By contrast, Hiero functions as a counter-example and Ion marks the limit of the pattern. These narratives form a corpus that Augustus, as the addressee of Vitruvius’ work, is invited to judge as an external arbiter rather than identify with any of the exemplars presented. The distance afforded by exempla externa allows evaluation without direct comparison with the Princeps. Vitruvius’ authority rests on his control over the selection and the framing of the material. The result is a renegotiation of the architect’s position within the monarchical regime, not a claim to equality. The historiae do not merely present an author of considerable learning and deep knowledge of his craft but they also function as political instruments, structuring the conditions under which expertise can converse with power."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Τα ηγεμονικά exempla στις historiae του De Architectura του Βιτρουβίου: αφηγηματική, ρητορική και ιδεολογική ανάλυση"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Μπιρμπίλης Αλέξιος","Birmpilis Alexios"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Το De architectura (Περί Αρχιτεκτονικής) του Βιτρουβίου περιλαμβάνει μια σειρά ιστορικών αφηγήσεων (historiae) τις οποίες η έρευνα έχει αντιμετωπίσει επί το πλείστον είτε ως διακοσμητικό στοιχείο και μια απόδειξη της λογιοσύνης του συγγραφέα είτε ως μια πηγή πληροφοριών για τον αρχαίο κόσμο. Η παρούσα μελέτη υποστηρίζει ότι η επιλογή τους έχει ρητορικό χαρακτήρα και η κατανομή τους στο έργο είναι αποτέλεσμα αυτής. Με τον μηχανισμό που διαμορφώνεται, ο Βιτρούβιος προσπαθεί να εδραιώσει τη θέση του ως αρχιτέκτονα και συγγραφέα υπό το νέο καθεστώς του Principatus (Ηγεμονίας). Αρχικά, η historia προσδιορίζεται με αφηγηματικούς όρους, με κριτήρια την αυτοτέλεια και την ενότητα της αφήγησης. Με βάση τα κριτήρια αυτά καταρτίζεται ο κατάλογος των ιστορικών αφηγήσεων, ανεξάρτητα από το θεματικό τους περιεχόμενο. Σε δεύτερο στάδιο η θεματική ταξινόμηση αποκαλύπτει μια σαφή ασυμμετρία: το υλικό από την ελληνική παράδοση κυριαρχεί, το ρωμαϊκό υλικό περιορίζεται σε αφηγήσεις κυρίως τεχνικού χαρακτήρα και κανένας Ρωμαίος ηγέτης δεν πρωταγωνιστεί σε εκτενή αφήγηση. Η ρητορική και η ιδεολογική ανάλυση επικεντρώνεται στη συνέχεια στις πέντε εκτενείς ελληνικές historiae που έχουν ως κεντρικά πρόσωπα ηγεμόνες: τον Αλέξανδρο, τον Μαύσωλο, τον Πτολεμαίο Β΄, τον Ίωνα και τον Ιέρωνα Β΄. Οι αφηγήσεις αυτές ερμηνεύονται υπό το πρίσμα της ρωμαϊκής θεωρίας του exemplum. Κοινά μοτίβα συνδέουν τις αφηγήσεις μεταξύ τους: κάθε ηγεμόνας αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα που απαιτεί εξειδικευμένη γνώση και αξιολογείται με βάση την ποιότητα της κρίσης του (iudicium) απέναντί της. Ο Αλέξανδρος αναγνωρίζει την εξειδικευμένη γνώση, ο Μαύσωλος την έχει εσωτερικεύσει και ο Πτολεμαίος υποχωρεί απέναντί της. Αντίθετα, ο Ιέρων λειτουργεί ως αντιπαράδειγμα, ενώ ο Ίων σηματοδοτεί το όριο του συγκεκριμένου σχήματος. Οι αφηγήσεις αυτές συγκροτούν ένα σώμα κειμένων, το οποίο ο Αύγουστος, ως αποδέκτης του έργου του Βιτρουβίου, καλείται να κρίνει ως εξωτερικός κριτής, και όχι να ταυτιστεί με κάποιο από τα προβαλλόμενα πρότυπα. Η απόσταση που δημιουργούν τα exempla externa επιτρέπει την αξιολόγηση χωρίς άμεση σύγκριση με τον Princeps. Το κύρος (η αυθεντία) του Βιτρουβίου στηρίζεται στον έλεγχό του πάνω στην επιλογή και την πλαισίωση του υλικού του. Το αποτέλεσμα είναι μια επαναδιαπραγμάτευση της θέσης του αρχιτέκτονα στο μοναρχικό καθεστώς και όχι μια αξίωση για ισότητα. Οι historiae όχι απλώς αναδεικνύουν έναν συγγραφέα με σημαντική μόρφωση και βαθιές γνώσεις της τέχνης του, αλλά λειτουργούν και ως πολιτικά εργαλεία, δομώντας τις προϋποθέσεις μέσα από τις οποίες η τεχνογνωσία μπορεί να συνομιλήσει με την εξουσία.","Vitruvius’ De architectura contains a series of historical narratives (historiae) that scholarship has mostly treated either as learned ornament or as a source of information about the ancient world. This study argues that their selection is rhetorical in essence and that their distribution across the work is a product of it. Through the mechanism that is formed, Vitruvius seeks to consolidate his position as an architect and author under the new regime of the Principate. The historia is first defined in narrative terms, according to the criteria of the autonomy and unity of the narrative. On this basis, a catalogue of historical narratives is compiled independently of their themes. The thematic classification that follows reveals a clear asymmetry: the Greek material predominates, the Roman material is confined to mainly technical narratives, and no Roman leader is the protagonist of an extended narrative. The rhetorical and ideological analysis then focuses on the five extended Greek historiae built around rulers: Alexander, Mausolus, Ptolemy II, Ion and Hiero II. Their narratives are read against the Roman theory of the exemplum. Shared motifs connect these narratives with each other: each ruler faces a problem requiring specialised knowledge and is evaluated according to the quality of his iudicium (judgement) towards it. Alexander recognises expertise, Mausolus has internalised it and Ptolemy defers to it. By contrast, Hiero functions as a counter-example and Ion marks the limit of the pattern. These narratives form a corpus that Augustus, as the addressee of Vitruvius’ work, is invited to judge as an external arbiter rather than identify with any of the exemplars presented. The distance afforded by exempla externa allows evaluation without direct comparison with the Princeps. Vitruvius’ authority rests on his control over the selection and the framing of the material. The result is a renegotiation of the architect’s position within the monarchical regime, not a claim to equality. The historiae do not merely present an author of considerable learning and deep knowledge of his craft but they also function as political instruments, structuring the conditions under which expertise can converse with power."],"dc:identifier":["uoadl:5462692","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5462692"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"],"dc:title":["Τα ηγεμονικά exempla στις historiae του De Architectura του Βιτρουβίου: αφηγηματική, ρητορική και ιδεολογική ανάλυση"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:21:17Z"}