National and Kapodistrian University of Athens
Διαχείριση περιβαλλοντικών επιπτώσεων των ληγμένων και αποβλήτων φαρμάκων
Abstract
dc:descriptionΓια δεκαετίες υπήρχε επιστημονική βιβλιογραφία για τις αρνητικές επιδράσεις των φαρμάκων στο περιβάλλον, περνούσε όμως απαρατήρητη .Το 90 προτάθηκε στην Ε. Ε. να γίνει διάκριση των φαρμακευτικών ουσιών που απαντώνται στο περιβάλλον σε υψηλές συγκεντρώσεις ανάλογα με την τοξικότητα τους, όμως δεν υπήρχαν δεδομένα σε αρχεία φασμάτων μάζας. Υπάρχουν δυο κατηγορίες φαρμάκων αυτά που χορηγούνται στον άνθρωπο –ασθενή και σε εκείνα που χορηγούνται στα ζώα. Ανησυχία προκαλούν οι μελέτες που παρουσιάζουν τα φάρμακα αυτά ως ενδοκρινής διαταράκτες στους διαφόρους οργανισμούς προκαλώντας βλάβη στον μεταβολισμό, στην ανάπτυξη ακόμα και στην αλλαγή φύλου .Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό ότι η δραστική ουσία των φαρμάκων παραμένει ενεργεί για μεγάλα χρονικά διαστήματα και μεγάλες ποσότητες εγχέονται στο περιβάλλον μέσω των λυμάτων αφήνει αναπάντητα ερωτήματα όσον αφορά τους κινδύνους-επιπτώσεις στους διάφορους οργανισμούς .Το φάρμακο απεκκρίνεται από τον άνθρωπο μέσω των ούρων και των κοπράνων και καταλήγει στο περιβάλλον καθώς και από απόρριψη ληγμένων και μη χρησιμοποιημένων φαρμάκων στην τουαλέτα ή στα σκουπίδια. Η αποβολή του και η παρουσία του στα απόβλητα εξαρτάται από τις φυσικοχημικές ιδιότητες πχ. λιποφιλία αλλά και από το είδος μετασχηματισμού που υπόκεινται στον οργανισμό (μητρική ένωση, προϊόντα μεταβολισμού-γλυκουρονιδίωση). Το ποσοστό που δεν μετα¬βολίζεται κυμαίνεται από 0,1% (φαινοφιβρατη) εέως 100% (μετφορμίνη). Από την άλλη πλευρά τα κτηνιατρικά καταλήγουν στο έδαφος μέσω των περιττωμάτων των ζώων (κτηνοτροφία). Τα αντιβιοτικά από την άλλη αποτε¬λούν μεγάλο κίνδυνο για την ανάπτυξη ανθεκτικών στελεχών βακτηρίων (ΑRBs) καθώς και την δημιουργία γονιδίων μεταφοράς της αντοχής σε άλλους μικροοργανισμούς (ΑRGs) που είναι αποτέλεσμα γενετικής επιλογής των επιβλαβέστερων βακτηρίων .Η παρουσία συγκεντρώσεων στο πόσιμο νερό φαρμακευτικών ουσιών σε συγκέντρωση κάτω από τη χαμηλότερη θερα¬πευτική δόση και κάτω από την ΑDIs(αποδεκτή ημερήσια δόση πρόσληψης) δεν αποτελεί κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία .Το ερώτημα που τίθεται είναι ότι για χρόνια έκθεση σε μείγματα φαρμακευτικών ουσιών οι επιδράσεις ουδέποτε έχουν προσδιοριστεί και ποιες οι επιπτώσεις από αυτή την έκθεση .Διάφορες χώρες έχουν λάβει μέτρ α σχετικά με τα φάρμακα που λήγουν η αυτά που είναι άχρηστα στα ράφια των νοικοκυριών . Η Ε.Ε. υποχρεώνει τα κράτη μέλη να συμμορφωθούν, με την οδηγία 2004/27/ΕC.H Ελλάδα στο θέμα διαχείρισης ληγμένων είναι πολύ πίσω από τις υπόλοιπες χώρες .Βέβαια γίνονται προσπάθειες συμμόρφωσης της χώρα μας μετά τα πρόστιμα για μη τήρηση των κοινοτικών οδηγιών με τη ΚΥΑ 50910/2727/22-12-2013,και του νόμου 4042 καθώς και άλλων υπουργικών αποφάσεων και νόμων. Απαραίτητο για τη λήψη μέτρων δραστικών, είναι η ενημέρωση των πολιτών, και η αύξηση ευαισθητοποίησης τους, η παροχή συμβουλών για τη σωστή διαχείριση των φαρμάκων κατά την απόρριψη. Επιπρόσθετα απαι¬τείται έλεγχος και τεχνολογικές μέθοδοι επεξεργασίας, οζονοποίησης και καύσης των αποβλήτων. Μόνο με την επιβολή μέτρων θα εξαλειφθούν τα ΑRGs και ΑRBs που αποτελούν το νούμερο ένα κίνδυνο στον άνθρωπο αλλά και στα ζώα. Έρευνα για εφαρμογή οικονομικά αποδοτικών μεθόδων για συνολική εκτίμηση των κινδύνων που ελλοχεύουν από την παρουσία φαρμάκων στο περιβάλλον είναι επιτακτική. Η επιβολή κυρώσεων στην αλό¬γιστη και μη ορθή συνταγογράφηση, αποτελεί μέτρο ευθύνης των διάφο¬ρων χωρών καθώς και η ανάπτυξη στους πολίτες περιβαλλοντικής ανησυχίας και παιδείας.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Author dc:creator
-
- Πεντζούρης Ανδρέας
Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:1310647