National and Kapodistrian University of Athens
Ιστολογικά και επιδημιολογικά χαρακτηριστικά γυναικών με καρκίνο μαστού / ωοθηκών που φέρουν μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1/2.
Abstract
dc:descriptionΕισαγωγή: Ο καρκίνος του μαστού είναι σοβαρή και δυνητικά θανατηφόρα νόσος και είναι η πιο συχνή κακοήθεια στο γυναικείο πληθυσμό. Αποτελεί τη δεύτερη συχνότερη αιτία των θανάτων από κακοήθεις νεοπλασίες στις γυναίκες. Στην Ελλάδα κάθε χρόνο περίπου 6.500 γυναίκες εμφανίζουν τη νόσο. Περίπου 70% των περιστατικών καρκίνου μαστού εμφανίζονται σε γυναίκες χωρίς προηγούμενο οικογενειακό ιστορικό για τη νόσο και θεωρούνται σποραδικές κακοήθειες. Σε ένα ποσοστό γυναικών (30%), όμως, ο καρκίνος του μαστού έχει κληρονομική ή οικογενή αιτιολογία. Οι γενετικοί παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων και των σημαντικότερων σχετικών γονιδίων (BRCA1, BRCA2), είναι δυνατόν να ευθύνονται μέχρι και για το 10% των περιπτώσεων καρκίνου του μαστού στις αναπτυγμένες χώρες. Ο καρκίνος των ωοθηκών αποτελεί τη 2η αιτία θανάτου από γυναικολογικό καρκίνο μετά τον καρκίνο του μαστού και την 4η αιτία θανάτου στο γυναικείο πληθυσμό. Όπως προκύπτει από τις μελέτες, το 50% του κληρονομικού καρκίνου του μαστού και η πλειονότητα του κληρονομικού καρκίνου των ωοθηκών αποδίδονται σε μεταλλάξεις δυο γονιδίων: BRCA1 και BRCA2. Σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα, ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του μαστού και των ωοθηκών σε γυναίκες με μετάλλαξη στο γονίδιο BRCA1 είναι 60-85% και 15-40%, αντίστοιχα. Ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του μαστού και των ωοθηκών σε γυναίκες που φέρουν μετάλλαξη στο γονίδιο BRCA2 υπολογίζεται σε 42-51% και 13-21%, αντίστοιχα, ενώ η νόσος εμφανίζεται συνήθως σε μεγαλύτερη ηλικία. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων οι όγκοι που σχετίζονται με μετάλλαξη στο γονίδιο BRCA1 είναι συνήθως βασικού τύπου, χαμηλής διαφοροποίησης και υψηλότερου σταδίου. Το κυριότερο ίσως χαρακτηριστικό των όγκων αυτών είναι ότι δεν εκφράζουν υποδοχείς οιστρογόνων (ΕR-) και προγεστερόνης (PR-) σε ποσοστό έως 90%. Επιπρόσθετα, στην πλειονότητα τους οι όγκοι αυτοί δεν εκφράζουν υποδοχείς HER2 (HER2-). Τα νεοπλάσματα που σχετίζονται με BRCA2 έχουν παρόμοια έκφραση ορμονικών υποδοχέων με τις σποραδικές περιπτώσεις. Σκοπός της μελέτης: Να δημιουργήσουμε ένα πρότυπο προσέγγισης ασθενών με οικογενή ιστορικό καρκίνου του μαστού ή των ωοθηκών για γενετική ανάλυση και να γίνει προσπάθεια συλλογής στοιχείων (παθολογοανατομικών, επιδημιολογικών και γενετικών) στις γυναίκες με μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1 και 2 στη Ελλάδα για πρώτη φορά με απώτερο σκοπό τη βελτίωση της γενετικής συμβουλευτικής. Υλικό και Μέθοδοι: Σε συνεργασία με τέσσερα μεγάλα νοσοκομεία της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης: «Αλεξάνδρα», «Άγιος Σάββας», «Μεταξά» και «Παπαγεωργίου» θα μελετηθούν γυναίκες ηλικίας από 19 έως 72 ετών οι οποίες ανήκουν στην ομάδα υψηλού κίνδυνου ανάπτυξης κληρονομικού καρκίνου μαστού/ωοθηκών. Ύστερα από προσεκτική μελέτη του οικογενειακού ιστορικού θα ληφθεί δείγμα αίματος για γενετικό έλεγχο από το πιο επιβεβαρυμμένο φαινοτυπικά άτομο της οικογένειας. Θα ελεγχθούν δυο γονίδια (BRCA1 και BRCA2) υπεύθυνα για τη ανάπτυξη κληρονομικού συνδρόμου καρκίνου των μαστού/ωοθηκών. Στατιστική ανάλυση: Για την περιγραφή των αποτελεσμάτων θα χρησιμοποιηθούν οι μέθοδοι της περιγραφικής και συμπερασματολογικής στατιστικής. Επίσης για τις γραφικές παραστάσεις κατανομών συχνοτήτων των ποιοτικών μεταβλητών (η έκφραση των υποδοχέων, βαθμός διαφοροποίησης κλπ) θα χρησιμοποιηθούν ιστογράμματα, κυκλικά διαγράμματα και ραβδογράμματα με τη βοήθεια του ειδικού στατιστικού προγράμματος SPSS 17.0. Ως στατιστικό επίπεδο αναφοράς θα χρησιμοποιηθεί το p-value 0.05 και 95% διάστημα εμπιστοσύνης. Οι μη-παραμετρικες δοκιμασίες θα είναι η δοκιμασία του Wilcoxon (Mann-Whitney), Kruskal-Wallis και η δοκιμασία X2. Αποτελέσματα: Η μελέτη διήρκησε 3 χρόνια, από τον Απρίλιο του 2009 έως τον Ιούνιο 2012. Από τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης οι 129 ασθενείς είναι με διαγνωσμένο καρκίνο του μαστού 70.5% και 30 (16.4%) ασθενείς με καρκίνο των ωοθηκών από το σύνολο των 183 ατόμων θετικών για μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1/2. Η εμφάνιση και των δυο νεοπλασμάτων στην ίδια ασθενή παρατηρήθηκε σε 23 (12.6%) περιπτώσεις και το 5.47% των γυναικών με μεταλλάξεις στα προαναφερόμενα γονίδια εμφάνισαν αμφοτερόπλευρο καρκίνο του μαστού. Η μέση ηλικία εμφάνισης της συγκεκριμένης κακοήθειας είναι 41.1 ετών (19-72 ετών) και τα υψηλότερα ποσοστά (65.2%) παρατηρούνται στις ηλικίες από 30 έως 49 ετών ενώ η μέση ηλικία διάγνωσης καρκίνου των ωοθηκών σε άτομα με μεταλλάξεις γονιδίων BRCA1 και BRCA2 είναι 48.7 έτη. Όσο μικραίνει η ηλικία διάγνωσης καρκίνου του μαστού τόσο αυξάνεται η πιθανότητα ύπαρξης αρνητικών οιστρογονικών και προγεστερονικών υποδοχέων όπως και του υποδοχέα HER-2 με τα μεγαλύτερα ποσοστά να παρατηρούνται σε ηλικίες κάτω των 35 ετών. Η ιδία αρνητική συσχέτιση υπάρχει και με το βαθμό διαφοροποίησης. Ο πιο συχνός ιστολογικός τύπος καρκίνου του μαστού στην παρούσα εργασία είναι το διηθητικό πορογενές καρκίνωμα (73.6%) ενώ επίσης παρατηρούνται αυξημένα ποσοστά μυελοειδούς καρκινώματος (12.4%=15/121), δεδομένα τα οποία συμφωνούν με τα ευρήματα της βιβλιογραφίας. Όσον αφορά στον καρκίνο των ωοθηκών σε όλες τις περιπτώσεις παρατηρήθηκαν τα επιθηλιακά καρκινώματα (σύνολο 50 γυναίκες) με εξαίρεση τα τρία περιστατικά όπου ο ιστολογικός τύπος του καρκίνου παρέμεινε άγνωστος. Το 72.9% (102/128) των ασθενών με μεταλλάξεις στο γονίδιο BRCA1 είχαν αρνητικούς οιστρογονικούς υποδοχείς και έχουν τετραπλάσια πιθανότητα να μην εκφράζουν τους οιστρογονικούς υποδοχείς σε σχέση με τους ασθενείς που φέρουν μετάλλαξη στο γονίδιο BRCA2. Και για τα δυο γονίδια το ποσοστό έλλειψης του HER2 υποδοχέα στην παρούσα διπλωματική εργασία είναι 76.8% (109/142) με τα αυξημένα ποσοστά αρνητικών HER-2/neu υποδοχέων να έχουν οι γυναίκες που φέρουν τη μετάλλαξη στο γονίδιο BRCA1 (98/125=69.5%), χωρίς αυτό να έχει στατιστικά σημαντική διαφορά σε σύγκριση με τις BRCA2 μεταλλάξεις (p-value 0.136). Συμπεράσματα: Από τη παρούσα μελέτη προκύπτουν τα στοιχεία για τους ασθενείς που φέρουν μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1/2 παρόμοια με αυτά της διεθνούς βιβλιογραφίας. Τα άτομα αυτά και κυρίως οι γυναίκες που φέρουν μεταλλάξεις στο γονίδιο BRCA1 έχουν αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης τριπλά αρνητικού καρκίνου του μαστού, χαμηλότερης διαφοροποίησης και ως συνέπια χειρότερης πρόγνωσης.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Author dc:creator
-
- Τριανταφυλλίδου Όλγα
Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:1312077