Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Μεροληψία και ακρίβεια εκτιμήσεων σε διαχρονικές μελέτες επαναλαμβανόμενων μετρήσεων με ενδιάμεσες ελλείπουσες τιμές

Abstract

dc:description

Εισαγωγή: Η λοίμωξη από τον ιό HIV κυρίως τύπου 1 αποτελεί ένα σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας. Με την εισαγωγή της υψηλής ενεργότητας αντιρετροϊικής θεραπείας (HAART) τα τελευταία χρόνια η HIV λοίμωξη έχει αναχθεί πλέον σε χρόνια νόσο. Οι δύο σημαντικότερες σήμερα κατηγορίες σχημάτων HAART είναι αυτές που βασίζονται σε ενισχυόμενους αναστολείς πρωτεάσης (Boosted PI) και αυτές που βασίζονται σε μη νουκλεοσιδικά ανάλογα της αντίστροφης μεταγραφάσης (ΝΝRTI). Ωστόσο, λόγω της ποικιλίας αντιρετροϊικών φαρμάκων και πιθανών συνδυασμών αυτών, καθώς και της έλλειψης κλινικών μελετών παραμένουν ερωτήματα για τη βέλτιστη αγωγή των ασθενών αυτών. Λόγω του αυξημένου πλέον χρόνου επιβίωσης των ασθενών με HIV λοίμωξη ο έλεγχος της αποτελεσματικότητας της θεραπείας γίνεται κατά κανόνα με τη χρήση αναπληρωτών δεικτών. Οι συχνότερα χρησιμοποιούμενοι τέτοιοι δείκτες είναι ο αριθμός των CD4 λεμφοκυττάρων και το ιικό φορτίο. Η παρακολούθηση της εξέλιξης των δεικτών αυτών στις διαχρονικές μελέτες παρατήρησης περιπλέκεται από την ύπαρξη ελλειπουσών τιμών, οι οποίες πιθανόν να οδηγήσουν σε μεροληψία και να επηρεάσουν την ακρίβεια της συμπερασματολογίας. Σκοπός: Ο σκοπός της εργασίας αυτής είναι να εκτιμηθεί η επίδραση των ανωτέρω τύπων θεραπείας, καθώς και μιας σειράς άλλων παραγόντων όπως η ηλικία, το φύλο, η προηγούμενη έκθεση σε αντιρετροϊική αγωγή, το ιικό φορτίο κ.ά. στη διαχρονική εξέλιξη του αριθμού των CD4 σε ασθενείς με HIV λοίμωξη. Παράλληλα θα εξεταστεί η επίδραση της ύπαρξης ενδιάμεσων ελλειπουσών τιμών στη μεροληψία και στην ακρίβεια των αποτελεσμάτων. Υλικό: Τα δεδομένα προέρχονται από τη βάση της ελληνικής πολυκεντρικής μελέτης AMACS. Αφορούν σε ασθενείς ηλικίας άνω των 15 ετών που έκαναν έναρξη θεραπείας με κάποιον από τους δύο προαναφερθέντες τύπους HAART μετά την 1/1/1999. Το χρονικό διάστημα που εξετάζεται για κάθε ασθενή είναι από την έναρξη HAART έως και την αλλαγή του τύπου της ή τη διακοπή αυτής, γεγονός που σηματοδοτεί την τεχνητή περικοπή των παρατηρήσεών του. Το συνολικό δείγμα αποτελείται από 1161 ασθενείς. Μέθοδος: Για κάθε ασθενή υπολογίστηκε το μέσο διάστημα μεταξύ διαδοχικών μετρήσεων. Το συνοπτικό αυτό μέγεθος θεωρήθηκε ότι εκφράζει την ύπαρξη ενδιάμεσων ελλειπουσών τιμών, δεδομένου ότι ο σχεδιασμός της μελέτης δεν προέβλεπε κοινά χρονικά σημεία μέτρησης για όλους τους ασθενείς. Στη συνέχεια οι ασθενείς κατηγοριοποιήθηκαν ανάλογα με το συνοπτικό αυτό μέγεθος. Η σχέση του μέσου διαστήματος μεταξύ μετρήσεων με το χρόνο παρακολούθησης και την (από σχεδιασμού) περικοπή των ασθενών εξετάζεται με εκτιμήτριες Kaplan Meier. Για την εκτίμηση της εξέλιξης του αριθμού των CD4 λεμφοκυττάρων χρησιμοποιούνται μοντέλα τυχαίων επιδράσεων για την τετραγωνική ρίζα των CD4 κατά τμήματα γραμμικά με το χρόνο. Στη συνέχεια εξετάζεται η επίδραση στις εκτιμήσεις της εισαγωγής του μέσου διαστήματος μεταξύ μετρήσεων στο τελικό μοντέλο. Αποτελέσματα: Οι ασθενείς με μεγάλο χρονικό διάστημα μεταξύ διαδοχικών μετρήσεων είχαν και το μεγαλύτερο χρόνο παρακολούθησης. Επίσης, ήταν στατιστικά σημαντικά λιγότερο πιθανό να διακόψουν τη θεραπεία (για οποιοδήποτε λόγο) και να διακόψουν τη θεραπεία λόγω μη αποτελεσματικότητας (p<0,001 και για τις δύο περιπτώσεις, log-rank test). Σταθμίζοντας για τις υπόλοιπες παραμέτρους η θεραπεία τύπου Boosted PI οδηγεί σε ταχύτερη αρχική αύξηση των CD4 (p<0,001) έως τους 6 μήνες από την έναρξη θεραπείας. Στη συνέχεια δεν υπάρχει διαφορά για τους δύο βασικότερους τύπους HAART (p:0,578). Αν και οι διάφορες κατηγορίες του μέσου διαστήματος μεταξύ μετρήσεων έχουν σημαντική διαφορά μεταξύ τους ως προς την εξέλιξη των CD4 λεμφοκυττάρων, η εισαγωγή της μεταβλητής αυτής στο μοντέλο δεν οδηγεί σε πολύ μεγάλες αλλαγές των εκτιμήσεων για τους υπόλοιπους παράγοντες και τουλάχιστον δεν επηρεάζει το πρόσημο ούτε τη στατιστική σημαντικότητα των εκτιμήσεων. Συμπεράσματα: Με την εισαγωγή στο μοντέλο του συνοπτικού μεγέθους που εκφράζει την ύπαρξη ελλειπουσών τιμών δεν επηρεάζεται σημαντικά η συμπερασματολογία μας. Βέβαια, τα μοντέλα που εξετάστηκαν εξακολουθούν να απαιτούν την ισχυρή υπόθεση του τυχαίου μηχανισμού για τις ελλείπουσες τιμές, με το πλεονέκτημα του καλύτερου ενδεχομένως ορισμού του μοντέλου. Να σημειωθεί ότι η μεταβλητή που επιλέχθηκε να εκφράσει την ύπαρξη ενδιάμεσων ελλειπουσών τιμών σχετίζεται και με την (από σχεδιασμού) περικοπή.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Author dc:creator
  • Αντωνακόπουλος Αθανάσιος

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:1312603

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
related terms
citation

Αντωνακόπουλος Αθανάσιος. Μεροληψία και ακρίβεια εκτιμήσεων σε διαχρονικές μελέτες επαναλαμβανόμενων μετρήσεων με ενδιάμεσες ελλείπουσες τιμές. 2013. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1312603