National and Kapodistrian University of Athens
Προσδιορισμός και μελέτη των microRNAs: miR-34a και miR-96 στον καρκίνο του παχέος εντέρου
Abstract
dc:descriptionΟ καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί ένα από τους πιο συχνά εμφανιζόμενους καρκίνους παγκοσμίως. Η καρκινογένεση στο παχύ έντερο περιλαμβάνει τη σταδιακή συσσώρευση ποικίλων γενετικών μεταλλαγών και επιγενετικών τροποποιήσεων. Στα καρκινικά κύτταρα παχέος εντέρου παρατηρείται πολύ συχνά (~85%) χρωμοσωμική αστάθεια. Έτσι, στον καρκίνο αυτό ανευρίσκονται, ως επί το πλείστων, ανευπλοειδίες και χρωμοσωμικές ανακατατάξεις. Η πρόγνωση του καρκίνου του παχέος εντέρου εξαρτάται από το στάδιο της νόσου κατά το οποίο γίνεται η διάγνωσή της. Η σταδιοποίηση των κακοήθων όγκων γίνεται με βάση το διεθνώς καθιερωμένο σύστημα ΤΝΜ. Υπάρχουν αρκετά παθολογικά και κλινικά χαρακτηριστικά που σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο υποτροπής, όσον αφορά τους χειρουργημένους ασθενείς. Λόγου χάρη, σε ποσοστό 20-25% των ασθενών με καρκίνο του παχέος εντέρου σταδίου ΙΙ, παρατηρείται επανεμφάνιση της νόσου, από την οποία και καταλήγουν οι ασθενείς. Οι καρκινικοί δείκτες για το συγκεκριμένο τύπο καρκίνου κρίνονται μη ικανοποιητικοί. Συνεπώς, η ανάπτυξη νέων, αξιόπιστων βιοδεικτών με αυξημένη ευαισθησία και ειδικότητα κρίνεται αναγκαία για την έγκαιρη και ακριβή πρόγνωση της νόσου και πρόβλεψη της απόκρισης στη χημειοθεραπεία. Τα microRNA (miRNAs) είναι μικρά μη-κωδικά RNA μόρια, μήκους 18-25 βάσεων, τα οποία ανακαλύφθηκαν για πρώτη φόρα στον C. elegans στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Η λειτουργία τους αφορά τη διατήρησης της ομοιόστασης μέσω ρύθμισης της έκφρασης ενός πλήθους γονιδίων που εμπλέκονται σε διάφορες κυτταρικές διαδικασίες, όπως η διαφοροποίηση, ο κυτταρικός πολλαπλασιασμός, η κυτταρική επιβίωση και η απόπτωση. Υπολογίζεται ότι περισσότερο από το 10% των πρωτεϊνών που κωδικοποιούνται από το ανθρώπινο γονιδίωμα είναι δυνατό να ρυθμίζεται από τα miRNAs. Η τελευταία καταμέτρηση των ανθρώπινων miRNAs στη βάση δεδομένων miRBase (June 2014) ξεπερνά τις δυόμιση χιλιάδες, ενώ ο αριθμός των ταυτοποιημένων miRNAs αυξάνεται συνεχώς χάρι στην αυξανόμενη χρήση των νέων τεχνολογιών, όπως της αλληλούχισης μεγάλης κλίμακας (high-throughput sequencing). Αρκετά miRNAs λειτουργούν είτε ως ογκοκατασταλτικά γονίδια, είτε ως ογκογονίδια. Μελέτες έχουν δείξει ότι τα επίπεδα των miRNAs είναι απορρυθμισμένα σε διάφορους τύπους καρκίνου. Συνεπώς, τα μόρια αυτά είναι πολύ ενδιαφέροντα από κλινική σκοπιά, καθώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν πιθανότατα ως καρκινικοί βιοδείκτες για τη διάγνωση και πρόγνωση της νόσου, αλλά και ως στόχοι για στοχευμένη θεραπεία του καρκίνου. Σκοπός της εργασίας αυτής είναι ο ποσοτικός προσδιορισμός, καθώς και η μελέτη και η κλινική αξιολόγηση των επιπέδων των δυο miRNAs, miR-34a και miR-96, σε καρκινικά ιστολογικά δείγματα παχέος εντέρου, καθώς και σε παρακείμενους φυσιολογικούς βλεννογόνους, που έχουν αφαιρεθεί από ασθενείς με καρκίνο του παχέος εντέρου. Για το σκοπό αυτό απομονώθηκε ολικό RNA από 116 καρκινικά δείγματα παχέος εντέρου και 66 δείγματα φυσιολογικού βλεννογόνου. 2μg από το ολικό απομονωμένο RNA πολυαδενυλιώθηκε χρησιμοποιώντας poly(A) πολυμεράση και μεταγράφηκε αντίστροφα σε cDNA χρησιμοποιώντας την αντίστροφη μεταγραφάση MMLV. Στη συνέχεια αναπτύχθηκε πειραματική μεθοδολογία ποσοτικοποίησης των miR-34a, miR-96 και RNU48 (γονίδιο αναφοράς) βασιζόμενη σε αντίδραση πολυμεράσης πραγματικού χρόνου (real time qPCR), χρησιμοποιώντας τη χημεία SYBR Green Ι. Ακολούθησε εκτενής βιοστατιστική μελέτη. Τα επίπεδα έκφρασης του miR-96 βρέθηκαν να παρουσιάζουν σημαντική αύξηση στα καρκινικά δείγματα σε σύγκριση με τα δείγματα φυσιολογικού βλεννογόνου, ενώ το miR-34a δεν παρουσιάζει σημαντική διαφοροποίηση μεταξύ των δειγμάτων. Παρόλα αυτά η έκφραση του miR-34a αυξάνεται καθώς μειώνεται ο βαθμός διαφοροποίησης των καρκινικών δειγμάτων (P=0,010). Επιπλέον το miR-96 μπορεί να διακρίνει με μεγάλη ειδικότητα και ευαισθησία τους καρκινικούς από τους φυσιολογικούς ιστούς (P<0,001). Και τα δύο miRNAs, miR-34a και miR-96 αποτελούν δυσμενείς προγνωστικούς δείκτες για την ελεύθερη νόσου επιβίωση (DFS) (P=0,002 και P=0,041 αντίστοιχα) καθώς και για την ολική επιβίωση (OS) (P=0,019 και P=0,028 αντίστοιχα), ανεξάρτητα από τις ευρέως χρησιμοποιούμενες κλινικοπαθολογικές παραμέτρους: διήθηση των όγκων, κατάσταση των λεμφαδένων, ύπαρξη μετάστασης, μέγεθος όγκου και βαθμό ιστολογικής αποδιαφοροποίησης. Συμπερασματικά τα miRNAs, miR-34a και miR-96 μπορούν να θεωρηθούν ως σημαντικοί βιοδείκτες για την πρόβλεψη της ελεύθερης νόσου επιβίωσης και της ολικής επιβίωσης στον καρκίνο του παχέος εντέρου.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Author dc:creator
-
- Ράπτη Σταματία - Μαρία
Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:1313665