Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Ανάλυση της έκφρασης και κλινική αξιολόγηση του γονιδίου της καλικρεΐνης 4 (KLK4) στον καρκίνο κεφαλής και τραχήλου

Abstract

dc:description

Οι όγκοι κεφαλής και τραχήλου μπορούν να αναπτυχθούν σε διάφορα όργανα, όπως στη στοματική κοιλότητα, στο ρινοφάρυγγα, στο λάρυγγα, στη ρινική κοιλότητα και στους παραρρίνιους κόλπους. Το 90% των κακοήθων αυτών όγκων κατατάσσονται στον τύπο του ακανθοκυτταρικού καρκινώματος (HNSCC). Το HNSCC αποτελεί την πέμπτη πιο συχνή μορφή κακοήθειας παγκοσμίως, ενώ οι κυριότερες αιτίες πρόκλησης αυτού του τύπου καρκίνου είναι το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ, αν και το γενετικό υπόβαθρο παίζει επίσης ρόλο. Καθώς οι συνήθεις διαγνωστικές (CT, MRI, PET) και θεραπευτικές (χειρουργική αφαίρεση, ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία) μέθοδοι δεν είναι αρκετά αποτελεσματικές, η χρήση βιοδεικτών στην κλινική ρουτίνα καθίσταται επιτακτική. Όμως, μέχρι σήμερα, οι δείκτες που έχουν προταθεί για το HNSCC δεν είναι ειδικοί και αφού, ο καρκίνος κεφαλής και τραχήλου χαρακτηρίζεται από υψηλή ετερογένεια, η εύρεση και η υιοθέτηση νέων καρκινικών δεικτών για αυτόν τον τύπο νεοπλασίας είναι ζωτικής σημασίας. Το γονίδιο της Καλλικρεΐνης 4, αποτελεί ένα από τα νεότερα μέλη της γονιδιακής οικογένειας των Καλλικρεϊνών. Το γονίδιο αυτό χαρτογραφείται, μαζί με τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας των καλλικρεϊνών, κοντά στο τελομέρος του χρωμοσώματος 19 και πιο συγκεκριμένα στην θέση 19q13.3-19q13.4. Το κλασσικό μετάγραφο του γονιδίου, παρουσιάστηκε για πρώτη φορά από τους Hu και συν. το 2000, εμφανίζει μήκος 1473 bp και κωδικοποεί την ενεργή μορφή της hK4, η οποία αποτελείται από 254 αμινοξέα (hK4-254). Επίσης, έχει ταυτοποιηθεί ένα εναλλακτικό μετάγραφο του γονιδίου. Και τα δυο μετάγραφα του γονιδίου εκφράζονται σε ποικίλους ιστούς, ενώ μεταβολές στην έκφραση της KLK4, σε επίπεδο mRNA, έχουν παρατηρηθεί στον καρκίνο του προστάτη και του παχέος εντέρου, καθώς και του καρκίνου του μαστού και των ωοθηκών. Στην παρούσα εργασία, διεξήχθη μελέτη της έκφρασης του γονιδίου KLK4 σε καρκινώματα λάρυγγα και επιχειρήθηκε η αξιολόγησή τους ως πιθανός δείκτες για τη διάγνωση και την πρόγνωση του ΑΚΚΤ. Αρχικώς, συλλέχθηκαν 116 δείγματα ιστού από ασθενείς, που υποβλήθηκαν σε εγχείρηση στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο της Αθήνας. Τα δείγματα ομογενοποιήθηκαν και κατόπιν, από αυτά εκχυλίστηκε ολικό RNA. Ακολούθησε επεξεργασία με DNάση I για τον περαιτέρω καθαρισμό των δειγμάτων από τυχόν πρόσμειξη με DNA κι αφού προσδιορίστικε φωτομετρικώς η συγκέντρωση του RNA σε κάθε δείγμα, πραγματοποίηθηκε σύνθεση cDNA. Έπειτα, έλαβε χώρα για τον ποσοτικό προσδιορισμό των mRNA επιπέδων της KLK4 μια πολύ ευαίσθητη μέθοδος ποσοτικής PCR πραγματικού χρόνου, χρησιμοποιώντας το σύστημα ανίχνευσης της χρωστικής SYBR Green I. Χρησιμοποιήθηκε ιδικός για το γονίδιο εκκινητής και το GAPDH ήταν το γονίδιο αναφοράς. Τα αποτελέσματα της ποσοτικής PCR πραγματικού χρόνου υποβλήθηκαν σε εκτενή στατιστική ανάλυση. Τα αρχικά δεδομένα που εξήχθησαν από την ανάλυση μας ήταν πως έκφραση mRNA της KLK4 σε καρκινώματα κεφαλής και τραχήλου ήταν σημαντικά μειωμένη, σε σχέση με τα φυσιολογικά δείγματα που συνόδευαν τα καρκινικά μας δείγματα (P=0.013), όπως έδειξε το Mann-Whitney U τεστ. Επιπρόσθετα ο διαχωρισμός των ασθενών σε θετικούς και αρνητικούς βάσει των επιπέδων έκφρασης της KLK4 έδειξε πως το 59% των ασθενών με καρκίνο ήταν αρνητικοί ως προς την έκφραση του συγκεκριμένου γονιδίου. Συμπληρωματικά με τα προαναφερθέντα αποτελέσματα η ανάλυση που εφαρμόσαμε στο πληθυσμό μας με το μοντέλο της μονομεταβλητής λογιστικής παλινδρόμησης απέδειξε πως τα υψηλά επίπεδα έκφρασης του mRNA της KLK4 αποτελούν ένα ισχυρό δείκτη πρόβλεψης για απουσία ακανθοκυτταρικού καρκινώματος στη περιοχή της κεφαλής και του τραχήλου. Επιπροσθέτως, η ανάλυση των επιπέδων έκφρασης της καλλικρεΐνης μας ως διχότομη μεταβλητή έδειξε πως οι ασθενείς που ήταν θετικοί ως προς την έκφραση της KLK4 είναι εκτιθέμενοι στο μισό κίνδυνο για να αναπτύξουν ΑΚΚΤ. Αντίστοιχα η ανάλυση μονομεταβλητής παλινδρόμησης Cox έβγαλε ως αποτέλεσμα ότι οι θετικοί για την έκφραση της KLK4 έχουν σημαντικά μικρότερη πιθανότητα να υποτροπιάσουν. Τέλος, εκτός από τις καθιερωμένες παραμέτρους για την ελεύθερη νόσου επιβίωση (DFS) όπως το μέγεθος του όγκου, η διήθηση και το στάδιο ΤΝΜ, η υψηλή τιμή της KLK4 σε επίπεδο mRNA μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά ως καλός προγνωστικός δείκτης για ΑΚΚΤ. Συνοψίζοντας, τα παραπάνω ευρήματα αναδεικνύουν την αξία που έχει η έκφραση του γονιδίου KLK4 στη μελέτη των ακανθοκυτταρικών καρκινωμάτων στην περιοχή της κεφαλής και του τραχήλου και υποστηρίζουν την εν δυνάμει χρήση του στη διαφοροδιάγνωση, την πρόγνωση και την ακριβέστερη σταδιοποίηση της νόσου με στόχο την αποτελεσματικότερη αντιμετώπισή της.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Author dc:creator
  • Φωτεινού Εμμανουέλα

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:1315789

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
related terms
citation

Φωτεινού Εμμανουέλα. Ανάλυση της έκφρασης και κλινική αξιολόγηση του γονιδίου της καλικρεΐνης 4 (KLK4) στον καρκίνο κεφαλής και τραχήλου. 2014. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1315789