National and Kapodistrian University of Athens
Βιογεωχημική Διερεύνηση Παράκτιας Λιμνοθάλασσας, Η περίπτωση της Λιμνοθάλασσας Κουμουνδούρου
Abstract
dc:descriptionΣκοπός της παρούσας εργασίας αποτέλεσε η εμβάθυνση στη βιογεωχημεία που χαρακτηρίζει μία παράκτια λιμνοθάλασσα, η οποία βρίσκεται σε μία έντονα βιομηχανικοποιημένη περιοχή εδώ και δεκαετίες. Η λιμνοθάλασσα Κουμουνδούρου αποτελεί ιδανική περίπτωση περιοχής μελέτης με έκταση περίπου 147,000 m2 και μέσο βάθος το 1-1,5 m (220,500 m3 όγκος νερού). Παρ’ ότι στο παρελθόν έχουν γίνει πολυάριθμες μελέτες στην περιοχή, έχουν επέλθει και πολλαπλές μεταβολές ως προς τις φυσικοχημικές παραμέτρους, τη βαθυμετρία, την επικοινωνία με τον παρακείμενο Σαρωνικό κόλπο αλλά και τις διάφορες σημειακές πηγές ρύπανσης οι οποίες αν και στιγμιαίες μπορούν να επιδράσουν σε πολλαπλά επίπεδα στο εν λόγω οικοσύστημα. Η εργασία αυτή επικεντρώθηκε στη μελέτη και την κατανόηση της βιογεωχημείας της λίμνης όσον αφορά στα βαρέα μέταλλα και τα θρεπτικά και στον τρόπο με τον οποίο διακινούνται στα διάφορα τμήματα του συστήματος (ιζήματα- υδάτινη στήλη-οργανισμοί). Το χρονικό βάθος των δειγματοληψιών καθορίστηκε στο ένα έτος, με συχνότητα ανά δύο μήνες. Σε κάθε περίπτωση έγιναν επί τόπου μετρήσεις φυσικοχημικών παραμέτρων ενώ οι εργαστηριακοί προσδιορισμοί που ακολούθησαν αφορούσαν σε δείγματα ιζημάτων – επιφανειακών και πυρήνα – σε υδατικά δείγματα, καθώς και δείγματα οργανισμών (χλωρίδας κα ιχθυοπανίδας). Προσδιορίστηκαν τα μέταλλα αργίλιο, κάδμιο, μαγγάνιο, μόλυβδος, νικέλιο, σίδηρος, χαλκός, ψευδάργυρος σε κάθε περίπτωση και επιλέον προσδιορίστηκε στο ίζημα βανάδιο καθώς και υδράργυρος στα δείγματα ιζημάτων και οργανισμών. Εκτός του ολικού περιεχόμενου μετάλλου (με χώνευση ΗΝΟ3) έγιναν και εκλεκτικές εκχυλίσεις μετάλλων. Οι προσδιορισμοί των μετάλλων έγιναν με την αναλυτική μέθοδο της ατομικής απορρόφησης με φλόγα (FAAS) ή φούρνο γραφίτη (GFAAS) και του υδραργύρου με φλόγα ατομικής απορρόφησης ψυχρών ατμών (CVAAS). Επιπλέον στα ιζήματα έγιναν προσδιορισμοί οργανικού άνθρακα, ανθρακικών και θρεπτικών. Στα υδατικά δείγματα έγιναν προσδιορισμοί μικορβιολογικών παραμέτρων καθώς και θειικών. Τέλος, υπολογίστηκαν οι βαθμοί εμπλουτισμού στα ιζήματα για την κατανόηση της προέλευσης των μετάλλων, λιθογενούς ή ανθρωπογενούς, και στους οργανισμούς υπολογίστηκαν οι βαθμοί βιοσυσσώρευσης. Για τα διάφορα δείγματα έγινε προσπάθεια γραμμικής συσχέτισης των αποτελεσμάτων ώστε να δειχθεί πιθανή εξάρτηση-συσχέτιση των διαφόρων μεταβλητών μεταξύ τους. Συμπερασματικά, η λίμνη αποτελείται από λεπτόκοκκα ιζήματα κατά κόρον, με υψηλά ποσοστά ανθρακικών τόσο στην επιφάνεια όσο και σε μεγαλύτερα βάθη του ιζήματος, ενώ ο οργανικός άνθρακας, το ολικό άζωτο και φώσφορος βρίσκονται σε χαμηλά επίπεδα. Γενικά παρουσιάζονται υψηλές συγκεντρώσεις μετάλλων στα ιζήματα, και από τους βαθμούς εμπλουτισμού που υπολογίστηκαν, υποδεικνύεται ανθρωπογενής επιβάρυνση σε όλα τα μέταλλα εκτός του Fe και Al. Από τις εκλεκτικές εκχυλίσεις προέκυψε ότι τα μέταλλα Mn, V, Zn βρίσκονται δεσμευμένα σε ανθρακικές ενώσεις ή προσροφημένα στην επιφάνεια του ιζήματος, τα Cu, Pb, Cd απαντώνται σε μεγαλύτερο ποσοστό με τη μορφή οξειδίων, τα Al, Fe Cu βρίσκονται κυρίως με τη μορφή σουλφιδίων ή οργανικών ενώσεων ενώ στο υπόλειμμα βρίσκεται κυρίως το Ni, ο Fe και το Al. Ως προς τη μικροβιολογία της υδάτινης στήλης, παρουσιάστηκαν κάποιες υψηλές τιμές ολικών κολοβακτηριοειδών το Μάρτιο 2011 στο βορειοδυτικό τμήμα της λίμνης, που πιθανόν υποδεικνύουν επιβάρυνση από τις βασικές καρστικές πηγές της. Γενικά, τα βαρέα μέταλλα στην υδάτινη στήλη, είναι σε χαμηλές συγκεντρώσεις με εξαίρεση το νότιο τμήμα της λίμνης το μήνα Ιούλιο όπου εντοπίστηκε μία σημειακή ρύπανση στα 6 από τα 8 μέταλλα που προσδιορίστηκαν. Στις κατανομές που υπολογίστηκαν, φαίνεται ότι τα , Ni, Zn επικρατούν στη διαλυτή φάση ενώ ο Fe στην αιωρούμενη φάση. Τα άλλα μέταλλα ακολουθούν μία εποχική διακύμανση στην κατανομή τους στην υδάτινη στήλη. Τέλος, οι βαθμοί βιοσυσσώρευσης που υπολογίστηκαν για τους οργανισμούς (χλωρίδα-ιχθυοπανίδα) είναι αρκετά υψηλοί και απαιτούνται περεταίρω μελέτες για την κατανόηση του μηχανισμού πρόσληψης μετάλλων από τον εκάστοτε οργανισμό. Σε σχέση με τα κριτήρια ποιότητας ECOFRAME η λίμνη παρουσιάζεται υψηλής ποιότητας ως προς φώσφορο και χλωροφύλλεσ-α, καλής ποιότητας σε σχέση με το pH και ελλιπής ποιότητας όσον αφορά στο ολικό άζωτο. Βάσει των ΠΠΠ για βαρέα μέταλλα, η λίμνη ξεπερνά το όριο του Hg τόσο στην αιωρούμενη φάση όσο και στους ζώντες οργανισμούς. Βάσει των ορίων της EPA και του NOAA, τα ιζήματα της περιοχής κρίνονται «χαμηλής επικινδυνότητας» στους οργανισμούς ως προς Pb και ΠΑΥς, «μετρίας επικινδυνότητας» ως προς Ni και «υψηλής επικινδυνότητας» ως προς Hg. Τελικά συμπεραίνεται ότι η λίμνη παρουσιάζει αρκετά βελτιωμένη ποιότητα σε σχέση με το παρελθόν, δεν απρουσιάζει καμία ένδειξη ανοξίας ενώ υπάρχει πολύ μεγάλη άνθηση υδρόβιων φυτών στο εσωτερικό της, τα οποία ανανεώνουν συνεχώς το οξυγόνο στο σύστημα και καταναλώνουν τα εισερχόμενα θρεπτικά. Επίσης, εμφανίζεται να λειτουργεί σαν ένας σημαντικός βιότοπος για πολλά είδη πτηνών, και για αυτό θα είχε σημασία η επιπλέον μελέτη της εισροής βαρέων μετάλλων στην τροφική αλυσίδα του συτήματος.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Author dc:creator
-
- Καπετανάκη Ναταλία
Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:1316542