Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Διερεύνηση της ρύπανσης εδάφους και υδροφόρου ορίζοντα στην ευρύτερη λεκάνη Ασωπού από χρώμιο και άλλα βαρέα μέταλλα και ο ρόλος του οργανικού υλικού στη βιοδιαθεσιμότητα των μετάλλων

Abstract

dc:description

Η παρούσα μελέτη πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια του μεταπτυχιακού προγράμματος ‹‹Εφαρμοσμένη Περιβαλλοντική Γεωλογία›› στο Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Για τις ανάγκες της παρούσας μελέτης, συλλέχτηκαν 50 δείγματα φυτών, 24 δείγματα εδάφους και 46 δείγματα νερών από την ευρύτερη περιοχή της λεκάνης του Ασωπού ποταμού και πιο συγκεκριμένα από τους Δήμους Ωρωπού και Θήβας. Η περιοχή μελέτης αποτελεί τμήμα της Υποπελαγονικής ενότητας και δομείται από Αλπικούς και Μεταλπικούς σχηματισμούς. Οι Μεταλπικοί σχηματισμοί περιλαμβάνουν Νεογενείς και Τεταρτογενείς αποθέσεις, ενώ οι Αλπικοί σχηματισμοί, όπου αποτελούν το υπόβαθρο των παραπάνω αποθέσεων, συγκροτούνται κυρίως από ασβεστολίθους, ραδιολαρίτες, μάρμαρα και οφιολίθους. Τα δείγματα των εδαφών και των φυτών μελετήθηκαν ως προς τις περιεκτικότητες τους σε Cr, Ni, Mn, Zn, Fe και Mg, ενώ τα δείγματα νερών μελετήθηκαν εκτός των παραπάνω στοιχείων και για τη συγκέντρωση τους σε εξασθενές χρώμιο Cr(VI). Επιπλέον σε ορισμένα δείγματα εδαφών προσδιορίστηκαν οι περιεκτικότητες των Cu, Pb, Co, As, Cd, Sb, Ca, P, Ti, B, Al, Na, K & S. Τα δείγματα εδάφους αναλύθηκαν με φασματοσκοπία ατομικής απορρόφησης (AAS) και με τη μέθοδο ICP-MS στα εργαστήρια ACME του Καναδά. Οι περιεκτικότητες του Cr κυμαίνονται από 50 έως 340 mg/kg με μέση τιμή 140 mg/kg, για το Ni από 50 έως 980 mg/kg με μέση τιμή 345 mg/kg, για το Mn από 370 έως 1.100 mg/kg με μέση τιμή 745 mg/kg, για το Zn από 30 έως 220 mg/kg με μέση τιμή 80 mg/kg, για το Fe από 15.300 έως 34.700 mg/kg με μέση τιμή 26.090 mg/kg και για το Mg από 3.200 έως 22.700 mg/kg με μέση τιμή 13.170 mg/kg. Tα δείγματα εδάφους χαρακτηρίζονται, από μη ρυπασμένα έως ρυπασμένα σε Cr, από ελαφρώς ρυπασμένα έως ρυπασμένα σε Ni, από μη ρυπασμένα έως ρυπασμένα σε Mn, μη ρυπασμένα σε Zn και με υψηλές συγκεντρώσεις, χωρίς να επηρεάζεται η ποιότητα τους, σε Fe και Μg. Το χρώμιο στο έδαφος έπειτα από μελέτη με το ηλεκτρονικό μικροσκόπιο σάρωσης και ηλεκτρονικό μικρο-αναλυτή διαπιστώθηκε ότι, φιλοξενείται κυρίως σε σιδηροχρωμίτες. Ο βαθμός ρύπανσης των εδαφών της περιοχής μελέτης από τα στοιχεία Cr και Ni αποδίδεται σε φυσικά κυρίως αίτια (υπερβασικά πετρώματα και σιδηρονικελιούχος μεταλλοφορία). Η πλειοψηφία των δειγμάτων κατατάσσεται στη κατηγορία των επιβαρυμένων φυτών από Ni και στη κατηγορία των φυτών που δεν εμφανίζουν τοξικότητα από τη περιεκτικότητα τους σε χρώμιο, ενώ οι τιμές των Mn, Zn, Fe και Mg στα φυτά στη πλειονότητα τους δεν θεωρούνται τοξικές. Το είδος φυτού που εμφανίζει τις μεγαλύτερες περιεκτικότητες σε Cr, Ni, Mn, Zn, Fe και Mg οι οποίες είναι ανάλογες με τις περιεκτικότητες των στοιχείων αυτών στα εδάφη είναι η τσουκνίδα. Η περιεκτικότητα των δειγμάτων εδάφους σε οργανική ύλη φθάνει το 17% κ.β. και εμφανίζει αρνητική συσχέτιση με τα στοιχεία Cr, Fe και Mg στο υπέργειο τμήμα των καλλιεργούμενων φυτών. Η εμφάνιση αρνητικής συσχέτισης μεταξύ του οργανικού υλικού και του χρωμίου στα καλλιεργούμενα δείγματα φυτών, υποδηλώνει μείωση του χρωμίου στα φυτά όσο αυξάνεται το οργανικό υλικό στο έδαφος. Το φαινόμενο αυτό οφείλεται κατά κύριο λόγο σε αναγωγικές αντιδράσεις του Cr στα εδάφη με το οργανικό υλικό, που έχει ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της εισόδου του στοιχείου αυτού στα φυτά. Στα δείγματα υδάτων που συλλέχτηκαν από γεωτρήσεις της ευρύτερης περιοχής, προσδιορίστηκαν συγκεντρώσεις χρωμίου (ολικού και εξασθενούς) άνω του ορίου των 50 μg/l στη περιοχή του Ωρωπού που φτάνουν τα 190 μg/l, ενώ στη περιοχή της Θήβας δεν ξεπερνούν τα 30 μg/l. Το εύρος των μετρήσεων pH και Eh στα δείγματα υπόγειου νερού που μελετήθηκαν υποδηλώνουν αλκαλικές και οξειδωτικές συνθήκες κατάλληλες για τη διατήρηση του Cr(VI) στο διάλυμα. Αντίθετα, οι τιμές των Ni, Mn, Zn, Fe και Mg στη πλειονότητα τους δεν επηρεάζουν ουσιαστικά τη ποιότητα των υδάτων αφού δεν ξεπερνούν τα όρια τοξικότητας. Επίσης, το σύνολο των δειγμάτων νερού που συλλέχτηκε από το δίκτυο ύδρευσης της περιοχής μελέτης δεν παρουσιάζει υψηλές συγκεντρώσεις ολικού και εξασθενούς χρωμίου, ενώ τα δείγματα υπόγειων υδάτων από γεωτρήσεις του Δήμου Ωρωπού, παρουσιάζουν μεγαλύτερη υφαλμύρωση, σε σχέση με τα δείγματα υπόγειων υδάτων από γεωτρήσεις της ευρύτερης περιοχής του Δήμου της Θήβας.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Author dc:creator
  • Ασημίνας Γεώργιος

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:1316900

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
related terms
citation

Ασημίνας Γεώργιος. Διερεύνηση της ρύπανσης εδάφους και υδροφόρου ορίζοντα στην ευρύτερη λεκάνη Ασωπού από χρώμιο και άλλα βαρέα μέταλλα και ο ρόλος του οργανικού υλικού στη βιοδιαθεσιμότητα των μετάλλων. 2012. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1316900