Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Κλιματική μετοβολή στο Ανώτερο Ολόκαινο: Παλαιοωκεανογραφική 'ερευνα κοκκολιθοφόρων σε ιζήματα του Αιγαίου πελάγους

Abstract

dc:description

Η παρούσα μεταπτυχιακή διατριβή σχετικά με τη μελέτη των κλιματικών μεταβολών του Ανωτέρου Ολοκαίνου με βάση τις παλαιοωκεανογραφικές αναλύσεις στην περιοχή του Αιγαίου πελάγους. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η ανασύσταση των κλιματικών μεταβολών κατά το Ολόκαινο με βάση τη μελέτη κοκκολιθοφόρων στα θαλάσσια ιζήματα πυρήνων γεωτρήσεων από τον ευρύτερο χώρο του Αιγαίου πελάγους, στην Βορειοανατολική Μεσόγειο. Πιο συγκεκριμένα πραγματοποιείται λεπτομερής ανάλυση χρονικών διαστημάτων του πλέον πρόσφατου παρελθόντος, συνδεόμενων σε αρκετές περιπτώσεις και με την ύπαρξη σαπροπηλικών οριζόντων, ο σχηματισμός των οποίων συνδέεται με έντονες παλαιοωκεανογραφικές και κλιματικές μεταβολές που έλαβαν χώρα στη λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου. Η μελέτη επικεντρώνεται στις κλιματικές και περιβαλλοντικές αλλαγές που συνέβησαν κατά την περίοδο του τελευταίου κλιματικού κύκλου με κύριο στόχο την αποκρυπτογράφηση της ευαισθησίας του κλιματικού συστήματος, της σχέσης βιόσφαιρας/ γεώσφαιρας/ θαλάσσιου περιβάλλοντος καθώς και του τρόπου/ ρυθμού με τους οποίους οι κλιματικές μεταβολές μπορεί να λάβουν χώρα στο μέλλον. Αναλύθηκαν τα ιζήματα δύο πυρήνων βαρύτητας (SL152, Βόρειο Αιγαίο και ΗCM2/22, νότιο Κρητικό περιθώριο) καθώς και ιζήματα πυρήνα μικρού μήκους (Μ2, Βόρειο Αιγαίο). Οι σχετικές αφθονίες των δύο κυριότερων ειδών κοκκολιθοφόρων επέτρεψαν την εφαρμογή του δείκτη στρωμάτωσης S στις συγκεντρώσεις, όπου S= F/F+E (F=Florisphaera profunda και E=Emiliania huxleyi). Αυξημένες τιμές του δείκτη S καταδεικνύουν αυξημένη στρωμάτωση της υδάτινης στήλης που σχετίζεται με θερμές και υγρές κλιματικές συνθήκες, εισροή γλυκών υδάτων στη λεκάνη ιζηματογένεσης, αύξηση των θρεπτικών συστατικών και την συνεπακόλουθη αύξηση της πρωτογενούς παραγωγικότητας. Για την εκτίμηση της καθαρής πρωτογενούς επιφανειακής παραγωγικότητας (NPP- net primary production) χρησιμοποιήθηκε η εξίσωση [NPP=885.864+ (138.963*ln (F. profunda %)]. Υψηλές τιμές αυτού σχετίζονται με την αυξημένη παραγωγικότητα στην ανώτερη ευφωτική ζώνη και κατ’ επέκταση τη διακοπή της στρωμάτωσης της υδάτινης στήλης των επιφανειακών υδάτων, καθώς και τη μείωση του βάθους ανάπτυξης του θρεπτοκλινούς, γεγονός που συνδέεται με την εγκαθίδρυση ψυχρότερων κλιματικών συνθηκών. Αντίθετα, θερμά ύδατα καταδεικνύει η παρουσία των ειδών Rhabdosphaera spp. και Umbellosphaera tenuis, ενώ υπερασβεστοποιημένοι μορφότυποι του είδους E. huxleyi είναι ενδεικτικά ψυχρών συνθηκών. Τέλος, η αφθονία των ειδών Helicosphaera spp. και Braarudosphaera bigelowii αποτελεί ένδειξη μειωμένης αλατότητας. Η κατανομή και οι σχετικές αφθονίες των κυριότερων αυτών αντιπροσώπων του ναννοπλαγκτού, στον πυρήνα HCM2/22 του νοτίου Κρητικού περιθωρίου, είχαν σαν αποτέλεσμα των αναγνώριση των κλιματικών διακυμάνσεων μεταξύ των ψυχρών και ξηρών και θερμών και υγρών περιόδων. Συγκεκριμένα, αναγνωρίστηκαν, οι ψυχρές και ξηρές περίοδοι της ενδιάμεσης (40-25 Ka BP) και τελευταίας φάσης της τελευταίας παγετώδους περιόδου (25-10Ka BP), όπως και των σύντομων ψυχρών επεισοδίων Heinrih 3 (32-31Ka BP), του Μέγιστου της τελευταίας παγετώδους περιόδου (LGM) (18-20Ka BP), Younger Dryas (13-12 Ka BP) και τέλος του σύντομου ψυχρού επεισοδίου PreBoreal Oscillation (PBO) (11.5-11.0 Ka BP). Η απόθεση του σαπροπηλικού ορίζοντα S1 που αναγνωρίστηκε ως θερμή και υγρή περίοδος και στις δύο υπό μελέτη θέσεις της βορειοανατολικής Μεσογείου καλύπτει το χρονικό διάστημα 9.0-6.5 Ka uncal. BP στο Βόρειο Αιγαίο και 9.8-6.6 Ka uncal. BP για το νότιο Κρητικό περιθώριο. Ειδικότερα στο Βόρειο Αιγαίο, θέση με υψηλό ρυθμό ιζηματογένεσης (~25cm/kyr), το διάστημα αυτό χαρακτηρίζεται από την αφθονία του είδους B. bigelowii που υποδηλώνει χαμηλές τιμές αλατότητας εξαιτίας της εισροής γλυκών υδάτων, σε αντίθεση με το νότιο Κρητικό περιθώριο όπου ο ρυθμός ιζηματογένεσης είναι πολύ μικρός της τάξεως των ~4 cm/kyr και η εμφάνιση του είδους αυτού είναι μηδαμινή. Το ψυχρό κλιματικό γεγονός των 8.2 Ka BP, το οποίο σχετίζεται με την σύντομη διακοπή της απόθεσης του σαπροπηλού αναγνωρίζεται από τα αυξημένα ποσοστά των ατόμων του ψυχρού μορφότυπου της E. huxleyi, τόσο στα ιζήματα του Βορείου Αιγαίου (7.8-7.5 ka uncal. BP) όσο και του νότιου Κρητικού περιθωρίου ( 8.3-7.8 ka uncal. BP). Με βάση τα αυξημένα ποσοστά του είδους Rhabdosphaera spp. καθώς και τα υψηλά ποσοστά του δείκτη στρωμάτωσης S στο Βόρειο Αιγαίο αναγνωρίζεται επίσης μία ακόμη θερμή και υγρή φάση κατά το Μέσο Ολόκαινο που καλύπτει το χρονικό διάστημα των 4.7 Ka-4.0 Ka uncal. BP. Ο χαμηλός ρυθμός ιζηματογένεσης και οι σχετικές παλαιοωκεανογραφικές συνθήκες, δεν επέτρεψαν την εμφανή αποτύπωση και διατήρηση του συμβάντος αυτού στο νότιο Κρητικό περιθώριο.Τα κλιματικά δεδομένα της τελευταίας χιλιετίας για το Βόρειο Αιγαίο προέκυψαν από την μελέτη των αδιατάρακτων ιζημάτων του πυρήνα Μ2 (2.0-0 Ka BP). Οι συγκεντρώσεις των κοκκολιθοφόρων F. profunda και E. huxleyi που μελετήθηκαν χαρακτηρίζονται από εμφανή κυκλικότητα σε εκατονταετή κλίμακα (~ 600-400, ~250, ~150 yr BP), επιτρέποντας την αναγνώριση της Υγρής Ρωμαϊκής περιόδου (2000-1600 yr BP), την ψυχρή περίοδο των Dark Ages (1600-1000 yr BP ),του Θερμού Μεσαιωνικού Μέγιστου (~1000-650 yr BP), αύξηση του θερμού είδους U. tenuis και μείωση των ψυχρών μορφότυπων E. huxleyi) και της Μικρής Παγετώδους Εποχής (~650-100 yr BP), αύξηση του ποσοστού των ψυχρών μορφότυπων E. huxleyi).

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Author dc:creator
  • Αθανασίου Μαρία

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:1318153

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
related terms
citation

Αθανασίου Μαρία. Κλιματική μετοβολή στο Ανώτερο Ολόκαινο: Παλαιοωκεανογραφική 'ερευνα κοκκολιθοφόρων σε ιζήματα του Αιγαίου πελάγους. 2012. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1318153