National and Kapodistrian University of Athens
Mercury- and silver-rich sphalerite from modern seafloor polymetallic mineralization, Kolumbo shallow-submarine arc-volcano, Santorini,Greece: deposition model and environmental significance
Abstract
dc:descriptionΟι υδροθερμικές εκφάνσεις του ενεργού υδροθερμικού πεδίου στον πυθμένα του υποθαλάσσιου ηφαιστείου Κολούμπο, κοντά στη Σαντορίνη, στο Ελληνικό Ηφαιστειακό Τόξο παρουσιάζουν σημαντικό εμπλουτισμό σε μέταλλα οικονομικής και περιβαλλοντικής σημασίας π.χ. Sb, Tl, Hg, As, Au, Ag, Pb και Zn, φανερώνοντας ένα νέο υβριδικού τύπου πυθμένα ανάλογο των επιθερμικών-προς-VMS κοιτασμάτων. Το υδροθερμικό πεδίο του Κολούμπο αποτελεί μια γεωχημική ανωμαλία Hg και Ag σε σχέση με τις τρεις αναφορές χαμηλών συγκεντρώσεων Hg και Ag που υπάρχουν για το Ελληνικό Ηφαιστειακό Τόξο. Ο σφαλερίτης έχει την ικανότητα να φιλοξενεί πλειάδα μετάλλων. Χρησιμοποιήθηκε Environmental Ηλεκτρονική Μικροσκοπία Σάρωσης (ESEM) και ηλετρονικές μικροαναλύσεις (EMPA) για τον προσδιορισμό και ανάλυση της κατανομής των Ηg, Ag, Pb, Sb, As, Cd και Cu στα δείγματα καμινάδων του ενεργού υδροθερμικού πεδίου του υποθαλάσσιου ηφαιστείου Κολούμπο (Σαντορίνη). Τα δείγματα αποτελούνται κυρίως από σιδηροπυρίτη/μαρκασίτη, γαληνίτη, μια φάση Sb-Pb-θειοαλάτων που δεν έχει ακόμη ταυτοποιηθεί και οπάλιο. Επιπρόσθετα, για πρώτη φορά αναλύθηκε αντιμονίτης και μια μη-στοιχειομετρική φάση θειούχου ψευδάργυρου που δεν έχει ακόμη ταυτοποιηθεί. Σφαλερίτης πλούσιος σε Hg και Ag αναλύθηκε για πρώτη φορά στο Ελληνικό Ηφαιστειακό Τόξο, σε υδροθερμικές αποθέσεις (πχ. καμινάδες, mounds κλπ) του υποθαλάσσιου ηφαιστείου Κολούμπο, που βρίσκονται σε μικρό βάθος θάλασσας (~500 μ.). Ο γενικός εμπλουτισμός των καμινάδων σε Hg και Ag ελέγχεται από την αφθονία του σφαλερίτη και τις ιστολογικές του μετατροπές που συνοδεύουν τις διαδικασίες διάλυσης και ανακρυστάλλωσης κατά την εξέλιξη της υδροθερμικής δραστηριότητας και της ανάπτυξης των καμινάδων. Ο σφαλερίτης του Κολούμπο εμφανίζεται σε τρεις ιστολογικούς τύπους που ερμηνεύονται ως το αποτέλεσμα της ωρίμανσής του λόγω διεργασιών διάλυσης και ανακρυστάλλωσης κατά την υδροθερμική εξέλιξη της ορυκτολογίας των καμινάδων. Ορίζονται οι Τύποι 1 έως 3, και αντιπροσωπεύουν διαφορετικές γενιές οι οποίες κατά σειρά ωριμότητας είναι: i) Τύπος 1: κολλοφορμικός σφαλερίτης με μορφή μικροσφαιριδίων, ii) Τύπος 2: σφαλερίτης με πορώδη πυρήνα και συμπαγή περιφέρεια και iii) Τύπος 3: σφαλερίτης πλούσιος σε εγκλείσματα ορυκτών και χημικά ζωνωμένος. Ο υδράργυρος (Hg) συσχετίζεται με το Cd στο σφαλε ρίτη και η κατανομή του Hg στο σφαλερίτη ελέγχεται πιθανώς από: (i) απευθείας αντικατάσταση δισθενών κατιόντων όπως Zn2+-(Hg2+, Cd2+) κατά μήκως συστηματικών ζωνών ανάπτυξης στον πρωτογενή σφαλερίτη τύπου 1, πιθανώς λόγω μεταβολής στη διαλυτότητα του Hg κατά τη διάρκεια ανάπτυξης του σφαλερίτη, λόγω αλλαγών στις φυσικοχημικές συνθήκες της εκλυόμενης φάσης υδροθερμικών διαλυμάτων και (ii) μικροεγκλείσματα θειοαλάτων Hg και Ag στο σφαλερίτη τύπου 3 από μηχανισμούς διάλυσης και ανακρυστάλλωσης - αυτά τα μικροεγκλεισματα είναι ορατά σε εικόνες BSE, και πιθανώς αντιπροσωπεύουν εγκλείσματα της σειράς στερεών διαλυμάτων ZnS– HgS ενσωματωμένα στο πλέγμα του σφαλερίτη. Ο άργυρος (Ag) συσχετίζεται με Cu-As-Sb-Pb. Η κατανομή του ελέγχεται από μικρο- ή/και νάνο-εγκλείσματα γαληνίτη-τετραεδρίτη-τεναντίτη (galena–‘fahlore’)[PbS-(Cu, Ag)10(Fe,Zn)2(As,Sb)4S13]. Επιπρόσθετα, η πολύ καλή συσχέτιση μεταξύ Ag και Sb κατα μήκος των γεωχημικών προφίλ στο σφαλερίτη τύπου 2 και 3 μπορεί επίσης να ερμηνευτεί ως αντικατάσταση 2Zn2+-Ag++Sb3+ κατά μήκος νανο-εκγλεισμάτων τετραεδρίτη-τεναντίτη πλούσιου σε Ag και Sb στο πλέγμα του σφαλερίτη. Καταλήγουμε ότι οι αλλαγές στη θερμοκρασία των υδροθερμικών διαλυμάτων, ο βρασμός των υδροθερμικών διαλυμάτων τόσο στον πυθμένα όσο και κάτω από αυτόν και η πιθανή ανάμειξη των υδροθερμικών διαλυμάτων με το θαλασσινό νερό ελέγχουν την κατανομή Hg και Ag στα υποθαλάσσια υδροθερμικά συστήματα και τα θειούχα κοιτάσματα που φιλοξενούνται σε αυτά.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Author dc:creator
-
- Χρυσαφένη Μαρία-Δέσποινα
Rights
- Language dc:language
- English
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:1321255