National and Kapodistrian University of Athens
O ρόλος των μεταλλάξεων στη δημιουργία γενετικών ασθενειών:Διδακτική προσέγγιση.
Abstract
dc:descriptionΗ έννοια της κληρονομικότητας φαίνεται ότι άρχισε να απασχολεί τους ανθρώπους, πριν από 6.000 χρόνια τουλάχιστον. Σήμερα, η πρόοδος της Γενετικής του ανθρώπου, είναι πολύ μεγαλύτερη συγκριτικά με τον περασμένο αιώνα και νέες επαναστατικές μεθοδολογίες, όπως η γενετική μηχανική, η προγεννητική διάγνωση, η γενετική καθοδήγηση, δίνουν τη δυνατότητα βελτίωσης της ποιότητας ζωής μας και ταυτόχρονα δημιουργούν πολύπλοκα επιστημονικά, κοινωνικά, ηθικά και νομικά ζητήματα. Οι γενετικές μεταλλάξεις κρίνονται ως ωφέλιμες αλλά και ως επιζήμιες. Η μετάλλαξη είναι η πρωταρχική πηγή γενετικής ποικιλομορφίας, η οποία όμως μπορεί να οδηγήσει σε πολύ σοβαρές ασθένειες και δυσλειτουργίες που προκαλούνται τόσο στο κυτταρικό όσο και στο σωματικό επίπεδο. Οι γενετικές ασθένειες, οφείλονται σε ανωμαλίες που εντοπίζονται στο γενετικό υλικό του ανθρώπου, δηλαδή στα γονίδια του. Είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός, ότι οι ασθένειες που οφείλονται αποκλειστικά σε γενετικές μεταλλάξεις, είναι σπάνιες. Παραδείγματα ασθενειών που οφείλονται σε γονιδιακές μεταλλάξεις στο γονιδίωμα ενός ατόμου είναι οι αιμοσφαιρινοπάθειες καθώς και τα μεταβολικά νοσήματα. Από την άλλη πλευρά, οι επιδράσεις των χρωμοσωμικών ατυπιών στον ανθρώπινο οργανισμό, εξαρτώνται από το χρωμόσωμα το οποίο λείπει ή επαναλαμβάνεται, με αποτέλεσμα την ύπαρξη διαφορετικών συνδρόμων. Οι ανευπλοειδίες εμφανίζονται ως συνέπεια λαθών στη μειωτική διαίρεση, με αποτέλεσμα την ελλειψη ή την περίσσεια χρωμοσωμάτων στους γαμέτες. Τα Σύνδρομα Down, Turner και Klinefelter είναι από τις πιο γνωστές ανευπλοειδίες. Τέλος οι δομικές ανακατατάξεις είναι αποτέλεσμα θραύσης των χρωμοσωμάτων, που ακολουθείται από ανασύσταση με ανώμαλο συνδυασμό. Επιπρόσθετα, τα τελευταα χρνια, η γενετικ των νεοπλασματικν νοσημτων παρουσασε μα αλματδη εξλιξη. Η καρκινογνεση εναι πολυσταδιακ νσος χαρακτηριζμενη απ μια σειρ γενετικν αλλαγν. Στις γενετικς αυτς αλλαγς συμμετχουν ογκογονδια αλλ και ογκοκατασταλτικ γονδια. Παράλληλα οι καρκινογόνοι παράγοντες αυξάνουν τη συχνότητα μετατροπής των κυττάρων σε καρκινικά, με την πρόκληση αλλαγών στο γονιδίωμα του κυττάρου. Η εντπιση των γενετικν αλλαγν στον καρκνο εναι μείζονος κλινικς σημασας, και η κυτταρογενετικ και μοριακ γενετικ χουν κνει τερστια βματα στη διερενηση των μηχανισμν καρκινογνεσης. Στο πλαίσιο της αλματώδους πρόοδου της βιοϊατρικής τεχνολογίας συμπεριλαμβάνεται και η ανάπτυξη της διαγνωστικής. Αναμφισβήτητα η πρόοδος που επιτευχθηκε τα τελευταία χρόνια τόσο στην ποιότητα όσο και στην επάρκεια των παρεχόμενων υπηρεσιών προγεννητικού ελέγχου είναι εντυπωσιακή. Σε αυτήν συνέβαλαν η διαρκής βελτίωση της υπερηχογραφίας, η πρόοδος της κυτταρογενετικής αλλά κυρίως η εισαγωγή νεότερων μεθόδων της Μοριακής Βιολογίας. Νέες δυνατότητες προσφέρουν σήμερα η χαρτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος καθώς και η εισαγωγή νέων μεθόδων προγεννητικού ελέγχου, χάρη στην πρόοδο της Βιοτεχνολογίας. Η δυνατότητα προγεννητικού ελέγχου σε όλο και περισσότερα γενετικά καθοριζόμενα νοσήματα δημιουργεί μια σειρά από ερωτήματα και ζητήματα Βιοηθικής. Τα επόμενα χρόνια αναμένονται εξελίξεις, που θα βελτιώσουν τη δυνατότητα παροχής επαρκέστερου προγεννητικού ελέγχου σε συνδυασμό με την περαιτέρω πρόοδο στον τομέα της Ιατρικής του εμβρύου αλλά και στην ανάπτυξης της γονιδιακής θεραπείας. Η ενότητα των μεταλλάξεων και των βιοηθικών προβληματισμών, που επιφέρει η πρόοδος του γενετικού ελέγχου, μπορεί να αποτελέσει μια ενδιαφέρουσα πηγή διδακτικής προσέγγισης μέσα από ένα σχέδιο εργασίας σε μαθητές γυμνασίου και λυκείου. Η εκπαιδευτική αυτή δραστηριότητα αποσκοπεί στην ενημέρωση των μαθητών για τον γενετικό έλεγχο αλλά και στον προβληματισμό τους για τις κοινωνικές και ηθικές προεκτάσεις.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Author dc:creator
-
- Κουτσοκώστα Ολυμπία
Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:1321299