Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Thermodynamic controls on the formation and stability of platinum-group minerals

Abstract

dc:description

Η έρευνα, με SEM/EDS, μεταλλευμάτων χρωμίτη από το νησί της Σκύρου, τα οποία χαρακτηρίζονται από αυξημένες περιεκτικότητες στοιχείων της ομάδας του λευκόχρυσου (PGE), έδειξε ότι, εκτός από τον λωρίτη (RuS2), που παρατηρείται με τη μορφή μικρών εγκλεισμάτων μέσα σε μη εγαλλοιωμένους κόκκους χρωμίτη, βρέθηκαν κράματα και οξείδια Ru-Ir-Os μέσα σε πυριτική κύρια μάζα ενδιάμεσα των κόκκων του χρωμίτη. Το φαινόμενο αυτό, δηλαδή η συνύπαρξη υπολειμμάτων λωρίτη (Ru-Ir-Os- σουλφίδιο) με κράματα Ru-Ir-Os-, και οξείδια Ru-Ir-Os- έχει παρατηρηθεί στα οφιολιθικά συμπλεγμάτα της Βέροιας και Πίνδου (Β. Ελλάδα, αλλά και παγκοσμίως. Τα ορυκτά αυτά χαρακτηρίζονται από ευρεία διακύμανση της χημικής σύστασης, σημαντικά ποσοστά σε Fe, Ni, Cr, Sb και As, και συνδέονται με σερπεντινίτη, χλωρίτη και χρωμιούχο γρανάτη. Ενδεχομένως, να σχετίζονται με μετα – μαγματικές/ δευτερογενείς διεργασίες, κατά την διάρκεια μίας μακράς περιόδου παραμόρφωσης, συμπεριλαμβανομένης και της πλαστικής παραμόρφωσης της ασθενόσφαιρας και της θραυσιγενούς παραμόρφωσης κατά την τοποθέτηση του οφιολιθικού συμπλέγματος.. Παράλληλα, η επίδραση ρευστής φάσης έχει τροποποιήσει την σύσταση των PGM. Παρά το μεγάλο ενδιαφέρον που επικρατεί για τα Os, Ir, Ru, Pt, Pd and Rh, και τις εκτενείς έρευνες της συμπεριφοράς των PGE κατά τη διάρκεια της μερικής τήξης και της κλασματικής κρυστάλλωσης τα θερμοδυναμικά δεδομένα για τα PGE/PGM είναι περιορισμένα, πιθανόν λόγω των απαιτούμενων πειραμάτων σε υψηλές θερμοκρασίες ή πιέσεις και χρονοβόρων διεργασιών χημικής ισορροπίας. Η παρούσα μελέτη επικεντρώνεται στον υπολογισμό της ελεύθερης ενέργειας Gibbs για την διαμόρφωση των PGM που επικρατούν σε ενστρωμμένες διεισδύσεις και σε οφιολιθικά συμπλέγματα παγκοσμίως, εφαρμόζοντας διαθέσιμα πειραματικά δεδομένα της ελεύθερης ενέργειας του Gibbs για τα PGE. Η ελεύθερη ενέργεια δημιουργίας αρκετών PGM (ΔGof) υπολογίστηκε μέσω της εξίσωσης: ΔG = G(species) – ΔG(elements), κάνοντας χρήση του υπολογιστικού προγράμματος HSC Chemistry software 6.0. Η αξιολόγηση της ακρίβειας της μεθόδου υπολογισμού σε σταθερές συνθήκες κατάστασης έγινε με τον υπολογισμό του (ΔGf) για τις φάσεις του σουλφιδίου του ρόδιου. Οι υπολογισμένες τιμές ελεύθερης ενέργειας για τα σουλφιδία του ροδίου βρέθηκαν να είναι σύμφωνες με αυτές που μετρήθηκαν σε δυαδικό σύστημα (Rh + S) από προηγούμενους συγγραφείς (Jacob and Gupta (2014). Παρουσιάζονται επίσης, διαγράμματα από τις υπολογισμένες τιμές του (ΔG) σε σχέση με την θερμοκρασία (Ellingham diagrams). Η υπολογισμένη ελεύθερη ενέργεια δημιουργίας του Gibbs (ΔGof) για τα PGM ακολούθησε τη σειρά: RuO2<RuS2<OsS2< (Pt, Pd)S<(Pd, Pt)Te2, αυξανόμενη από τα ανταγωνιστικά σε μη ανταγωνιστικά ευγενή μέταλλα, από οξείδια σε σουλφίδια και από σουλφίδια σε τελλουρίδια. Επίσης, η υπολογισμένη ελεύθερη ενέργεια Gibbs (ΔGof) για το οξείδιο RuO2 είναι χαμηλότερη σε σύγκριση με αυτήν του RuS2 σε θερμοκρασίες χαμηλότερες των 500oC, προτείνοντας ότι ο μετασχηματισμός του λωρίτη σε οξείδια και πιθανόν σε υδροξείδια διευκολύνεται σε σχετικά χαμηλή θερμοκρασία. Επιπλέον, θερμοδυναμικά δεδομένα σχετικά με την σταθερότητα των Pt, Pd και Rh στο περιβάλλον (βιβλιογραφικά δεδομένα) ,τα οποία υποδεικνύουν ότι είναι βιο – διαθέσιμα, συνάδουν με την βιο – συσσώρευση αυτών των στοιχείων, τα οποία εκπέμπονται από καταλύτες αυτοκινήτων, κατά μήκος μεγάλων λεωφόρων. Ως εκ τούτου, οι υπολογισμένες ελεύθερες ενέργειες Gibbs (ΔGof) (σε μοριακή κλίμακα) φαίνεται να είναι σε καλή συμφωνία με τις ιστολογικές σχέσεις μεταξύ των PGM και των σχετικών ορυκτά (μικροσκόπιο, SEM) και των γεωλογικών δεδομένων (μακροσκοπική κλίμακα), προτείνοντας ότι η σύνθεση όλων αυτών των δεδομένων μπορεί να συμβάλλει σε μία καλύτερη κατανόηση των διεργασιών δημιουργίας των ορυκτών της ομάδας του λευκοχρύσου.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Author dc:creator
  • Ολιβώτος Σπύρος - Χρήστος

Rights

Language dc:language
English

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:1321453

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
related terms
citation

Ολιβώτος Σπύρος - Χρήστος. Thermodynamic controls on the formation and stability of platinum-group minerals. 2015. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1321453