National and Kapodistrian University of Athens
Η ποιητική της μεταμυθοπλασίας στα έργα του Π. Μάτεσι "Η μητέρα του σκύλου", "Σκοτεινός Οδηγός" και "Πάντα Καλά".
Abstract
dc:descriptionH παρούσα διατριβή έχει ως στόχο τον εντοπισμό μεταμοντέρνων χαρακτηριστικών και τεχνικών σε ενδεικτικά μυθιστορήματα του Π. Μάτεσι και την ένταξή του στην ποιητική του μεταμοντέρνου στην Ελλάδα. Συγκεκριμένα, εντοπίζονται και μελετώνται τεχνικές κυρίαρχες στη μεταμοντέρνα λογοτεχνία, όπως είναι η μεταμυθοπλασία, η διακειμενικότητα, το παρωδιακό και ειρωνικό ύφος και οι οποίες διατρέχουν τα υπό εξέταση έργα του Π. Μάτεσι και στοιχειοθετούν τη συγγραφική του φιγούρα. Προηγουμένως, όμως, κρίνεται απαραίτητη η θεωρητική πλαισίωση και στήριξη των όρων βάσει των οποίων θα αναλυθούν τα κείμενα, αλλά και του πρίσματος εξέτασής τους. Συνεπώς, πραγματοποιείται ανασκόπηση της βιβλιογραφίας που ασχολείται με το μεταμοντέρνο, τόσο στους κόλπους του πολιτισμού και των τεχνών, όσο και της ιστορίας, της πολιτικής, της κοινωνιολογικής θεωρίας. Προφανώς η εν λόγω πραγμάτευση θα γίνει με συντομία σε σύγκριση με την ευρύτητα των σχετικών θεμάτων προς συζήτηση που τίθενται από τη διεθνή και εγχώρια βιβλιογραφία. Πραγματοποιείται σχολιασμός στα σημεία που παρουσιάζουν ενδιαφέρον σχετικό με το υπό εξέταση θέμα και ανάλυσή τους διαμέσου των κοινωνιολογικών προεκτάσεων που επιφέρει η συγγραφή και η ανάγνωση έργων με ανάλογες εννοιολογικές δομές και ερμηνευτικές προσεγγίσεις. Στο πρώτο μέρος της μελέτης τίθεται η θεωρητική πλαισίωση του αντικειμένου που μελετάται, παρουσιάζονται τα θεωρητικά και ιστορικά θεμέλια του μεταμοντέρνου, τόσο στον ευρωπαϊκό όσο και στον ελληνικό χώρο. Περιγράφονται οι συνθήκες που επικρατούσαν τον 20ό αιώνα στην Ευρώπη στην οικονομική, πολιτική και κοινωνική αρένα και οι οποίες εξέθρεψαν την ανάγκη για ένα νέο θεωρητικό πλαίσιο ανάλυσης. Κατόπιν, εντοπίζεται το μεταμοντέρνο στοιχείο στην ελληνική λογοτεχνία και υπογραμμίζεται η ιδιαιτερότητα με την οποία πραγματοποιήθηκε η υιοθέτηση και αξιοποίηση του μεταμοντέρνου από τους Έλληνες πεζογράφους. Μέσα στο ίδιο πλαίσιο εξέτασης, της ανταπόκρισης των Ελλήνων συγγραφέων στη μεταμοντέρνα κατάσταση, επισημαίνονται επιπλέον οι αντικρουόμενες απόψεις που αυτή επέφερε στο χώρο της λογοτεχνικής κριτικής, η οποία συχνά στάθηκε διστακτική απέναντι στην δυνατότητα ένταξης και εντοπισμού των νεοτεριστικών αυτών στοιχείων στα ελληνικά έργα. Το σημείο αυτό έχει μεγάλη σημασία για το επόμενο μέρος της μελέτης μας, καθώς αφορά την εποχή και το χώρο μέσα στον οποίο διαμορφώθηκε συγγραφικά και ο Π. Μάτεσις. Ευελπιστούμε, έτσι, ότι η παρούσα μελέτη θα μπορέσει να συμβάλει στη γενικότερη θεώρηση του μεταμοντέρνου στα ελληνικά συμφραζόμενα και να αναδείξει το πολυεπίπεδο έργο του Μάτεσι. Στο δεύτερο μέρος σχεδιάζονται οι βασικές γραμμές της προσέγγισής μας των μυθιστορημάτων του Π. Μάτεσι, μέσα από το πρίσμα και τα αναλυτικά εργαλεία του μεταμοντέρνου και εφαρμόζονται στα έργα Η μητέρα του σκύλου (1999), Σκοτεινός Οδηγός (2002) και Πάντα Καλά (1998). Αρχικά παρουσιάζονται αδρομερώς τα συγγραφικά μοτίβα του συγγραφέα, προκειμένου να διαφωτιστεί η ρητορική του συγγραφέα. Ύλη και παραδείγματα αντλούνται τόσο από τα τρία προαναφερθέντα έργα αλλά και από ορισμένα τα οποία δε θα μας απασχολήσουν περαιτέρω, αλλά αποτελούν χρήσιμο εργαλείο στο σημείο αυτό για να στηριχθεί η σταχυολόγηση των επιλογών του συγγραφέα (θα παρατεθούν παραδείγματα και αναφορές στα πεζογραφικά έργα Ο Παλαιός των Ημερών, Ύλη Δάσους, Αφροδίτη, αλλά και σε ορισμένα θεατρικά του). Στη συνέχεια προχωρούμε στον εντοπισμό συγκεκριμένων μεταμυθοπλαστικών στοιχείων στο τρία βασικά έργα που μελετούμε, όπως είναι ο κατακερματισμός της αφήγησης και η τεχνική του αναξιόπιστου αφηγητή, ως μέσα διάλυσης της ρεαλιστικής ψευδαίσθησης. Η αυτοαναφορικότητα και η διακειμενικότητα αποκτούν σημαίνουσα θέση στη μελέτη μας, καθώς αναδεικνύουν την ουσία του μεταμοντέρνου προτάγματος σχετικά με την διαφάνεια του γλωσσικού μέσου, που προκύπτει μέσα από την ενασχόληση της γραφής με τις ίδιες της τις συμβάσεις. Στο γεγονός αυτό συνεπικουρεί και η παρέμβαση του συγγραφέα στη μυθοπλασία με τρόπο που να ζητά να στρέψει την προσοχή του αναγνώστη στην κειμενική, υλική υπόσταση των έργων. Η κατάργηση των παραδοσιακών συμβάσεων αίρεται μέσω της αλληλοδιαπλοκής των διαφορετικών οντολογικών κόσμων στα έργα, αλλά και μέσω της ειρωνικής αντιμετώπισης του περιεχομένου, το οποίο εξετάζεται στο σημείο αυτό υπό το πρίσμα του καρναβαλικού στοιχείου. Να επισημάνουμε στο σημείο αυτό ότι το μεταμοντέρνο και οι λογοτεχνικές τεχνικές του αποτελούν ευρύτατο θέμα που έχει αποτελέσει αντικείμενο αμέτρητων μελετών. Στην παρούσα μελέτη γίνεται μια προσπάθεια να ενταχθούν τα συγκεκριμένα έργα στους κόλπους του και να ειδωθούν στο πεδίο εφαρμογής του, με πτυχές πάντα που μένει να αναλυθούν εκτενέστερα. Γι' αυτό στο τελευταίο μέρος συνοψίζονται τα συμπεράσματα της μελέτης μας και γίνονται προτάσεις για περαιτέρω ενασχόληση με το εν λόγω θέμα.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Πάζιου Αλίκη
- Paziou Aliki
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:1446933