Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Το φασιστικό και το ναζιστικό φαινόμενο στα σχολικά εγχειρίδια

Abstract

dc:description

Σκοπός της εργασίας είναι να διερευνηθεί και να αναλυθεί ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεται το φαινόμενο του φασισμού και του ναζισμού στα σχολικά εγχειρίδια της υποχρεωτικής εννιάχρονης εκπαίδευσης. Αρχικά θα σκιαγραφηθεί το θεωρητικό πλαίσιο και η μεθοδολογία ανάλυσης λόγου που θα χρησιμοποιηθεί για τα σχολικά εγχειρίδια. Ο σκοπός της εργασίας είναι αφενός διερευνητικός, σχετικά με το περιεχόμενο των εννοιών του ναζισμού και του φασισμού που διδάσκεται μέσα από τη σχολική ιστορία και από άλλα μαθήματα, όπως η ελληνική γλώσσα και τα λογοτεχνικά κείμενα. Θα γίνει προσπάθεια να εντοπιστούν διαφοροποιήσεις ανάλογα με τη συγγραφική ομάδα, την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας και το συνολικότερο κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον. Επίσης, γίνεται προσπάθεια να διερευνηθούν τα συμπεράσματα που εξάγονται για τον φασισμό και τον ναζισμό, μέσα από τη σχολική ιστορία της υποχρεωτικής εκπαίδευσης. Υπόθεση της εργασίας είναι ότι στη σχολική ιστορία το φασιστικό ναζιστικό φαινόμενο υποβαθμίζεται, υπερπροβάλλοντας το στρατιωτικό σκέλος του πολέμου και την εθνική πλευρά των αντιτιθέμενων, με αποτέλεσμα να υποβαθμίζεται ή και να παραλείπεται η πολιτική και ιδεολογική πλευρά του φασισμού και του ναζισμού. Αυτή η υποβάθμιση, εκτός από την αδυναμία προσέγγισης των φαινομένων και των αιτιών που τα δημιούργησαν, οδηγούν σε μια κανονικοποίηση του ναζισμού και του φασισμού στο παρόν, διαμέσου της άγνοιας των ιδεολογημάτων που συγκροτούν τη ναζιστική και φασιστική ιδεολογία και της περιορισμένης γνώσης των πρακτικών βίας και του αυταρχισμού, οι οποίες είναι εγγεγραμμένες σε αυτές τις ιδεολογίες. Η ανάλυση των σχολικών εγχειριδίων ως προς την παρουσίαση του φασιστικού και του ναζιστικού φαινομένου, οδηγεί αρχικά στο συμπέρασμα ότι υπάρχει σημαντική διαφοροποίηση ανάμεσα στα διαφορετικά εγχειρίδια. Διαφορές ακόμη υπάρχουν και στους διατυπωμένους στόχους των αναλυτικών προγραμμάτων, ανάμεσα στο δημοτικό και το γυμνάσιο. Βλέπουμε λοιπόν στο δημοτικό ότι οι βασικοί στόχοι του μαθήματος της ιστορίας είναι η διαμόρφωση εθνικής συνείδησης, η διαμόρφωση ηθικών στάσεων και συνείδησης του πολίτη. Αντίθετα, στο γυμνάσιο δίνεται μεγαλύτερη σημασία στην ανάπτυξη της ιστορικής σκέψης. Ωστόσο και στις δύο βαθμίδες, ως ανάπτυξη της ιστορικής σκέψης περιορίζεται στην κατανόηση των αιτιακών σχέσεων ανάμεσα στα ιστορικά γεγονότα. Αποτέλεσμα της συγκεκριμένης μεθοδολογικής επιλογής είναι η υπαγωγή των ιστορικών σκοπών της διδασκαλίας, στους εξω-ιστορικούς σκοπούς. Ο γνώμονας που καθορίζει την επιλογή γεγονότων και ερμηνειών φαίνεται να είναι ο πολιτικός, αντί του ιστορικού.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Author dc:creator
  • Αϊβαλής Οδυσσέας

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:1454996

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Αϊβαλής Οδυσσέας. Το φασιστικό και το ναζιστικό φαινόμενο στα σχολικά εγχειρίδια. 2015. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/1454996