National and Kapodistrian University of Athens
Κοινωνική πολιτική των Δήμων την περίοδο της κρίσης.
Abstract
dc:descriptionΤη παρούσα χρονική περίοδο που διανύουμε, η Ευρώπη εμπλέκεται στη δίνη μιας σφοδρής οικονομικής κρίσης. Ήταν φυσικό η οικονομική αυτή κρίση να μετεξελιχθεί και σε κοινωνική κρίση και μάλιστα μεγάλου βαθμού, ενώ δεν είναι λίγες οι φωνές που επιρρίπτουν ευθύνες στην ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση για την γιγάντωση της κρίσης, θεωρώντας πως το «επ’ ωφελεία των λαών» έχει αντικατασταθεί με το «επ’ ωφελεία των αγορών». Η Ελλάδα κατά γενική παραδοχή βιώνει τη μεγαλύτερη ανθρωπιστική κρίση από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η μνημονιακή πολιτική που ακολούθησε, οδήγησε στο να αυξηθεί το χρέος της από 120% του ΑΕΠ το 2010 στο 175% σήμερα. Η ανεργία, που είναι από τους σημαντικότερους παράγοντες ισορροπίας της κοινωνικής ευημερίας, από το 10% έχει εκτιναχθεί πλέον στο 30%, ενώ περίπου 3,5 εκατομμύρια Έλληνες είναι πια ανασφάλιστοι χωρίς πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική φροντίδα. Η μεσαία τάξη, οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που αποτελούσαν τον βασικό πυρήνα της ελληνικής οικονομίας, έχουν πια καταρρεύσει. Η φτωχοποίηση μεγάλων μερίδων της κοινωνίας είναι πια γεγονός, ενώ και ο αγροτικός τομέας αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα από τα καρτέλ και τις πολυεθνικές. Η χώρα, μετά από εξήντα χρόνια, βρίσκεται μπροστά σε ένα κύμα μετανάστευσης νέων ανθρώπων με υψηλό επίπεδο μόρφωσης και επιστημονικής κατάρτισης. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν, η κοινωνική πολιτική να βρίσκεται στο επίκεντρο όλων των εξελίξεων. Μέσω αυτής, χιλιάδες πολιτών αποκτούν πρόσβαση στα βασικά αγαθά και στην ιατροφαρμακευτική φροντίδα. Ο ρόλος επομένως της Τοπικής Αυτοδιοίκησης έχει αναχθεί σε καίριο και δεν είναι λίγοι αυτοί οι οποίοι προσφεύγουν στα όργανα αυτής για βοήθεια. Η εργασία αυτή αποτελείται από έξι κεφάλαια τα οποία πραγματεύονται κυρίως την σπουδαιότητα της κοινωνικής πολιτικής με επίκεντρο την τοπική αυτοδιοίκηση. Η κοινωνική πολιτική όμως είναι ένας τομέας πολιτικής στον οποίο εμπλέκεται ένας σεβαστός αριθμός φορέων, επίσημων και ανεπίσημων, όπως για παράδειγμα το κράτος, η τοπική αυτοδιοίκηση, η Εκκλησία, η Ευρωπαϊκή Ένωση φιλανθρωπικές οργανώσεις κτλ. Βεβαίως δεν θα υφίστατο κοινωνική πολιτική χωρίς ανθρώπινα δικαιώματα, κοινωνικό κράτος και κράτος πρόνοιας. Συνεπώς, προκειμένου να αποκτήσουμε μια σαφή εικόνα της, συνδυαστικά βεβαίως με την τοπική αυτοδιοίκηση που αποτελεί και το θέμα της εργασίας, θα γίνει μια συνοπτική αναφορά όλων των στοιχείων που απαιτούνται. Αναλυτικά, στο πρώτο κεφάλαιο θα καταγράψουμε τις έννοιες “Κράτος Πρόνοιας”, “Κοινωνικό Κράτος”, και “Κοινωνική Πολιτική”. Θα δούμε πως πρόκειται για τρεις αλληλένδετες έννοιες διαμέσου των οποίων, επιτυγχάνεται η εξασφάλιση ενός βασικού επιπέδου διαβίωσης για όλους τους πολίτες ανεξαιρέτως. Επίσης θα αναφερθούμε συνοπτικά στο ελληνικό κράτος πρόνοιας, την κρίση που αντιμετωπίζει, και που δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο, αλλά και τον ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης, ο οποίος έχει πλέον αναβαθμιστεί και από επικουρικός θα μπορούσαμε να πούμε πως έχει αναχθεί σε κύριο και ίσως και μοναδικό φορέα κοινωνικής πολιτικής. Στο δεύτερο κεφάλαιο γίνεται αναφορά στον θεσμό της τοπικής αυτοδιοίκησης στην Ελλάδα, την εξέλιξη του και την σημερινή θεσμική κατάσταση στον κοινωνικό τομέα που μας αφορά άμεσα. Κρίθηκε λοιπόν απαραίτητο, να γνωρίσουμε τα κυριότερα προγράμματα που προκάλεσαν την μετεξέλιξη του θεσμού της τοπικής αυτοδιοίκησης στην σημερινή του μορφή. Αυτό γίνεται δε και για να επισημανθούν οι τάσεις της κεντρικής διοίκησης για αποκέντρωση και ενίσχυση των αρμοδιοτήτων της ΤΑ. Τα προγράμματα αυτά παρουσιάζουν μια κοινή αντίληψη σχετικά με τα κοινωνικά τοπικά δρώμενα, αλλά και την στόχευση για μια άρτια δομημένη, οικονομικά ανεξάρτητη και με σαφείς αρμοδιότητες τοπική αυτοδιοίκηση, που θα απολαμβάνει την ίδια στιγμή την καθολική στήριξη προς αυτή την πορεία, από το κράτος. Τέλος θα αναδειχθεί και ο ρόλος της ΕΕ, καθώς η χώρα μας λαμβάνει μέρος σε πλήθος προγραμμάτων για την ενίσχυση της κοινωνικής πολιτικής της, τα οποία στοχεύουν στην ενίσχυση του θεσμού των περιφερειακών ενοτήτων, και της τοπικής αυτοδιοίκησης γενικά. Στο επόμενο τρίτο κεφάλαιο θα δούμε πως η κοινωνική πολιτική στην Ευρώπη κατέληξε να αποτελεί υποχρέωση του εκάστοτε κράτους, καθώς αν κάνουμε μια αναδρομή διακόσια χρόνια στο παρελθόν, θα διαπιστώσουμε πως τα κράτη απλά δεν συμπεριελάμβαναν την κοινωνική πολιτική στους στόχους τους. Και αυτό διότι η κοινωνική πολιτική επαφίονταν στην ευαισθησία της Εκκλησίας και των φιλανθρωπικών οργανώσεων. Ωστόσο όπως προκύπτει από το κεφάλαιο αυτό, η ΕΕ έχει να επιδείξει μια μεγάλη στροφή προς την βελτίωση της παρεχόμενης κοινωνικής πολιτικής στους κόλπους της, προσπαθώντας να αντιμετωπίσει ακόμη καλύτερα την τρέχουσα δυσχερή κοινωνικοοικονομική κατάσταση. Τέλος θα δούμε και τον τρόπο που η ελληνική κοινωνική πολιτική επηρεάζεται από τις αποφάσεις της ΕΕ. Στο κεφάλαιο τέσσερα προχωρούμε σε μια συνοπτική καταγραφή της πολυμορφίας των χωρών της ΕΕ με άξονα την Τοπική Αυτοδιοίκηση και με έμφαση στις κοινωνικές λειτουργίες της. Θα δούμε πως η ΤΑ οργανώνεται σε δύο ή τρεις βαθμίδες, ενώ γενικά ενισχύεται η τάση για ενίσχυση των αρμοδιοτήτων και της οικονομικής της αυτοτέλειας. Εξάλλου, όπως θα αποδειχθεί η οικονομική αυτοτέλεια της ΤΑ τίθεται ως προϋπόθεση για την επιτυχή άσκηση όλων των τομέων πολιτικής της. Επίσης θα γίνει αναφορά στα κοινά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκοί δήμοι την παρούσα χρονική στιγμή, ενώ το κεφάλαιο θα κλείσει με μια μικρή αναφορά στην κοινωνική πολιτική της ΤΑ συγκεκριμένων χωρών της ΕΕ (Αυστρία, Γαλλία, Ιταλία). Στο πέμπτο κεφάλαιο θα γίνει μια εκτενή αναφορά στην ελληνική τοπική αυτοδιοίκηση και τον ρόλο της στον ευαίσθητο κοινωνικό τομέα. Θα γνωρίσουμε το θεσμικό πλαίσιο που καθορίζει τις αρμοδιότητες της ΤΑ στην άσκηση της κοινωνικής πολιτικής. Επίσης θα αναδειχθεί η στενή σχέση μεταξύ της τοπικής και της κοινωνικής ανάπτυξης, ενώ το κεφάλαιο θα κλείσει με μια πρόσφατη έρευνα με αντικείμενο την αποτύπωση της κοινής γνώμης για την τοπική αυτοδιοίκηση. Στο έκτο και τελευταίο κεφάλαιο μετά από μια σύντομη αναφορά στην περιφερειακή πολιτική της ΕΕ, από την οποία εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό και οι ελληνικές περιφέρειες, θα καταγράψουμε την κοινωνική λειτουργία των δήμων μιας συγκεκριμένης περιφερειακής ενότητας της χώρας μας. Πρόκειται για την Περιφερειακή Ενότητα Εύβοιας της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας και συγκεκριμένα για τους Δήμους Χαλκίδας, Διρφύων - Μεσσαπίων, Ερέτριας, Καρύστου, Ιστιαίας - Αιδηψού, Μαντουδίου - Λίμνης - Αγίας Άννας, Κύμης – Αλιβερίου.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Author dc:creator
-
- Βασσιάς Ιάκωβος
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:1502337