National and Kapodistrian University of Athens
Ανάπτυξη και εφαρμογή επικυρωμένων αναλυτικών μεθοδολογιών για τον έλεγχο ποιότητας των εξαιρετικά παρθένων ελαιολάδων. Χαρτογράφηση ελληνικών ελαιολάδων με έμφαση στις βιοφαινόλες και συσχέτιση τους με τον ισχυρισμό υγείας της EFSA (κανονισμός ΕΚ 432/2012)
Abstract
dc:descriptionΈνα από τα πολυτιμότερα αγαθά, αναπόσπαστα συνδεδεμένο με την ιστορία και την παράδοση της Ελλάδας είναι το ελαιόλαδο, που έχει χρησιμοποιηθεί ευρύτατα τόσο στη διατροφή όσο και στη λαϊκή θεραπευτική. Τα τελευταία χρόνια ωστόσο έχει βρεθεί στο επίκεντρο της επιστημονικής μελέτης λόγω των καταγεγραμμένων ευεργετικών ιδιοτήτων των περιεχομένων σε αυτό βιοφαινολών. Η μελέτη αυτή περιστρέφεται κυρίως γύρω από την ανάλυση των ποιοτικών και ποσοτικών χαρακτηριστικών των βιοφαινολών αυτών καθώς και στην εκτίμηση των βιολογικών ιδιοτήτων των συστατικών του. Πρόσφατα μάλιστα, η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων (EuropeanFoodSafetyAuthority, EFSA) αναγνωρίζοντας πρόσφατα ερευνητικά αποτελέσματα μελετών ανακοίνωσε επίσημα συγκεκριμένο ισχυρισμό Υγείας (ΕΚ 432/2012). Σύμφωνα με τον ισχυρισμό αυτό ελαιόλαδα με καθορισμένη σύσταση βιοφαινολών (5 mg υδροξυτυροσόλης και παράγωγα της σε 20 g ελαιολάδου) δρουν προστατευτικά στην οξείδωση των λιποπρωτεϊνών χαμηλής πυκνότητας (LDL) από οξειδωτικές βλάβες. Ωστόσο, παρά το προφανές επιστημονικό ενδιαφέρον των βιοφαινολών οι διαθέσιμες μέθοδοι χαρακτηρισμού και ανάλυσής τους δεν είναι ικανοποιητικές. Το γεγονός αυτό οδήγησε τόσο την επιστημονική κοινότητα όσο και το ίδιο το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου (ΙΟC) να στρέψουν την προσοχή τους στην εξεύρεση νέων, αξιόπιστων, γρήγορων και οικονομικών μεθοδολογιών για την ανάλυση των βιοφαινολών του ελαιολάδου. Ακολουθώντας αυτή την κατεύθυνση, στην παρούσα μελέτη αναπτύχθηκε μία νέα προσέγγιση για τον προσδιορισμό των βιοφαινολών βασιζόμενοι στην τεχνική της Υγρής Χρωματογραφίας Υψηλής Απόδοσης με Ανιχνευτή Υπεριώδους Συστοιχίας Φωτοδιόδων (HPLC-DAD) για τον προσδιορισμό των βιοφαινολών. Η βασική ιδέα της μεθόδου αυτή είναι η υδρόλυση των βιοφαινολών στο σύνολό τους και υπολογισμός τους σε ισοδύναμα υδροξυτυροσόλης και τυροσόλης. Βασικά πλεονεκτήματα της προτεινόμενης μεθοδολογίας είναι η αξιοπιστία, η ταχύτητα, η ευκολία και το χαμηλό κόστος. Μετά την ανάπτυξη και επικύρωση της μεθόδου, εφαρμόστηκε σε δείγματα ελληνικών ελαιολάδων. Συγκεκριμένα, συλλέχθηκαν 320 δείγματα ελαιολάδου κατά την ελαιοκομική περίοδο 2015-2016, από 10 περιοχές της Ελλάδας τα οποία και αναλύθηκαν. 8 Ταυτόχρονα και βάσει των αποτελεσμάτων που προέκυψαν, επιχειρήθηκε η χαρτογράφηση των δειγμάτων με κριτήριο τις περιεχόμενες βιοφαινόλες και τον ισχυρισμό Υγείας της EFSA βάσει της γεωγραφικής προέλευσης, του εφαρμοζόμενου τρόπου καλλιέργειας των ελαιόδεντρων και του τρόπου παραγωγής του ελαιολάδου. Επιπρόσθετα, πραγματοποιήθηκε σύγκριση της προτεινόμενης προσέγγισης με πιο κλασσικές μεθόδους και συγκεκριμένα με τη α) Φωτομετρική Ανάλυση Folin-Ciocalteu για τον προσδιορισμό του συνολικού φαινολικού περιεχομένου και β) με ποσοτικοποίηση των κύριων βιοφαινολών μεμονωμένα χωρίς καμία προηγούμενη κατεργασία και χρήση της τεχνικής HPLC-DAD. Παράλληλα, προκειμένου να επιταχυνθεί η διαδικασία της ανάλυσης αλλά και να αυξηθεί η ευαισθησία των μετρήσεων έλαβε χώρα προσαρμογή των παραμέτρων HPLC σε UPLC και χρησιμοποιήθηκε σε σειρά ανιχνευτής φθορισμού (Υγρή Χρωματογραφία Υπερύψηλης Απόδοσης με Ανιχνευτή Υπεριώδους Συστοιχίας Φωτοδιόδων- Φθορισμού (UPLCDAD – Fluorescence ). Τέλος, πραγματοποιήθηκε μια διεργαστηριακή δοκιμή ανάμεσα σε τρία εργαστήρια (ADSI – Austrian Drug Screening Institute, Innsbruck και National Research Council, Institute of Chemical Methologies, Rome) σε 10 δείγματα ελαιολάδου για τη σύγκριση και την εξακρίβωση της αναλυτικής μεθόδου. Η αποτίμηση των αποτελεσμάτων των τριών εργαστηρίων κατέδειξε ότι η αναλυτική μέθοδος μπορεί να πραγματοποιηθεί διεργαστηριακά και να αναπαραχθεί εύκολα σε αναλυτικά εργαστήρια. Βάσει των αποτελεσμάτων, φαίνεται ότι οι βιοφαινόλες, ποιοτικά και ποσοτικά συσχετίζονται με τη γεωγραφική προέλευση, την ποικιλία καθώς επίσης και με τον εφαρμοζόμενο τρόπο καλλιέργειας των ελαιόδεντρων και τον τρόπο παραγωγής του ελαιολάδου. Αξίζει να σημειωθεί ότι από τα δεδομένα της χαρτογράφησης σημαντικό ποσοστό ελληνικών εξαιρετικά παρθένων ελαιολάδων περιέχει περισσότερο από 5 mg/20 gελαιολάδου υδροξυτυροσόλης και παραγώγων της ικανοποιώντας τον ισχυρισμό υγείας.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Σαρικάκη Γεωργία
- Sarikaki Georgia
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:1927005