Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Μελέτη και ανάλυση της έκφρασης μη κωδικών μορίων RNA (ncRNAs) σε καρκινικά κύτταρα μαστού

Abstract

dc:description

Ένα από τα σημαντικότερα παγκόσμια θέματα υγείας σήμερα αποτελεί ο καρκίνος του μαστού καθώς πρόκειται για την πιο συχνά εντοπισμένη μορφή κακοήθειας στις γυναίκες. Πρόσφατα δημοσιευμένα δεδομένα αναφέρουν πως ο καρκίνος του μαστού είναι η δεύτερη κύρια αιτία θανάτου σε γυναίκες παγκοσμίως. Ο καρκίνος του μαστού θεωρείται μία εξαιρετικά ετερογενής ασθένεια όσον αφορά την κλινική πορεία και τη βιολογική συμπεριφορά και μπορεί να χωριστεί σε διάφορους μοριακούς υποτύπους με διαφορετικές προγνωστικές και θεραπευτικές αποκρίσεις. Τα τελευταία χρόνια έχουν βρεθεί αρκετοί νέοι μοριακοί, κυτταρικοί και ιστολογικοί προγνωστικοί δείκτες. Ωστόσο, στην ρουτίνα, βασιζόμενοι στην ανοσοϊστοχημική ανάλυση του υποδοχέα οιστρογόνου (ER), του υποδοχέα προγεστερόνης και του υποδοχέα HER2/neu, ο καρκίνος του μαστού υποδιαιρείται σε θετικό για ορμονικούς υποδοχείς, σε θετικό για τον υποδοχέα HER2/neu και σε τριπλά αρνητικό. Η ανακάλυψη των μη κωδικών RNA έχει αλλάξει δραματικά την κατανόηση της κυτταρικής βιολογίας και ιδιαίτερα της παθοφυσιολογίας του καρκίνου. Τα μη κωδικά RNA ομαδοποιούνται σε δύο κύριες κατηγορίες με βάση το μέγεθος του μεταγράφου, σε μικρά (small ncRNAs) και μεγάλα (lncRNAs) μη κωδικά RNA. Η κατηγορία αυτή των μικρών ncRNA περιλαμβάνει εκτός των άλλων και τα ευρέως μελετημένα miRNAs (18-25 nt). Πολλά δεδομένα φανερώνουν τον θεμελιώδη ρόλο των miRNA στην παθογένεια του καρκίνου, δρώντας είτε ως ογκοκατασταλτικά είτε ως ογκογόνα μόρια. Συγκεκριμένα, ανωμαλίες στα επίπεδα έκφρασης των miRNA έχουν συνδεθεί με την έναρξη και εξέλιξη διαφόρων τύπου καρκίνου. Προηγμένες τεχνολογίες, όπως δεδομένα έκφρασης από μικροσυστοιχίες, έχουν δείξει πως οι αλλαγές της έκφρασης των miRNA είναι ο κανόνας και όχι η εξαίρεση στον καρκίνο του μαστού. Τα miRNAs στον καρκίνο του μαστού που έχουν σημαντικό ρόλο στην παθοφυσιολογία της νόσου, διευκολύνοντας τη διείσδυση, τη μετάσταση και την μετάβαση από επιθηλιακά σε μεσεγχυματικά κύτταρα (epithelial to mesenchymal transition-EMT), έχουν γίνει ενδιαφέρον θέμα στη διαχείριση του καρκίνου του μαστού. Τα μεγάλα μη κωδικά RNAs (lncRNAs) είναι μόρια μήκους πάνω από 200 νουκλεοτίδια που δεν κωδικοποιούν για πρωτεΐνες. Αρκετές μελέτες έχουν καταδείξει το ρόλο τους ως βασικοί ρυθμιστές της γονιδιακής έκφρασης, της κυτταρικής βιολογίας και της καρκινογένεσης. Τα απορυθμισμένα επίπεδα έκφρασης των lncRNAs έχουν παρατηρηθεί σε διάφορους τύπους καρκίνων, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου του μαστού. Τα lncRNAs εμπλέκονται στην έναρξη του καρκίνου, την πρόοδο και τις μεταστάσεις. Η παρούσα εργασία είχε ως στόχο την μελέτη και ανάλυση της έκφρασης δύο μη κωδικών μορίων RNA και συγκεκριμένα του microRNA miR-21 και του lncRNA GAS5, σε καρκινικά κύτταρα μαστού MCF-7, έπειτα από την επίδραση χημειοθεραπευτικών παραγόντων. Συγκεκριμένα χρησιμοποιήσαμε τα αντικαρκινικά φάρμακα επιρουβικίνη, δοκεταξέλη, μεθοτρεξάτη και Νavelbine. Η πειραματική διαδικασία περιλάμβανε την επώαση των MCF-7 κυττάρων με τις ουσίες αυτές, για συγκεκριμένη χρονική διάρκεια, την συλλογή των κυττάρων και την ομογενοποίησή τους, την εκχύλιση και τον ποιοτικό έλεγχο του ολικού RNA, σύνθεση του cDNA μέσω αντίστροφης μεταγραφής και τέλος την εφαρμογή της μεθόδου ποσοτικής PCR σε πραγματικό χρόνο με τη χρήση της φθορίζουσας χρωστικής SYBR Green I ως σύστημα ανίχνευσης. Τα γονίδια HPRT1 και RNU48 χρησιμοποιήθηκαν ως γονίδια αναφοράς για το μόριο GAS5 και miR-21 αντίστοιχα, ενώ ως βαθμονομητής η καρκινική σειρά MCF-7. Σε όλες τις αντιδράσεις έγινε σχετική ποσοτικοποίηση των επιπέδων έκφρασης των υπό μελέτη γονιδίων, με τη μέθοδο 2-ΔΔCt. Τα αποτελέσματα της ποσοτικής PCR παρουσιάζουν τη διαφορική έκφραση των υπό μελέτη γονιδίων στην καρκινική κυτταρική σειρά MCF-7, γεγονός που πιθανόν οφείλεται στην επαγωγή διαφορετικών μονοπατιών ως απόκριση των κυττάρων στην δράση των χημειοθεραπευτικών φαρμάκων. Συγκεκριμένα, τα υπό μελέτη γονίδια παρουσιάζουν σημαντικές μεταβολές στα συγκεκριμένα κύτταρα που έχουν εκτεθεί στη δράση χημειοθεραπευτικών παραγόντων για διάφορα χρονικά σημεία, οι οποίες όμως δεν ακολουθούν ένα συγκεκριμένο πρότυπο. Αντίθετα, φαίνεται ότι οι παρατηρούμενες διακυμάνσεις στην έκφραση των εξεταζόμενων γονιδίων είναι εξαρτώμενες του μηχανισμού δράσης κάθε φαρμακευτικής ουσίας και κατ’ επέκταση του αποπτωτικού μονοπατιού που επάγεται και τέλος του χρονικού διαστήματος που αυτή παρέχεται. Επιπλέον, τα αποτελέσματα αυτά φανερώνουν και επιβεβαιώνουν την αλληλεπίδραση μεταξύ miR-21 και GAS5 στα MCF-7 κύτταρα, καθώς σε περιπτώσεις αύξησης των επιπέδων του miR-21 τα επίπεδα του GAS5 μειώνονται και αντίστροφα. Συνοψίζοντας, τα αποτελέσματα αυτής της ερευνητικής εργασίας θα μπορούσαν να αποτελέσουν αφορμή για την τοποθέτηση νέων ερευνητικών ερωτημάτων και την προσπάθεια απάντησής τους. Μελλοντικός στόχος μπορεί να είναι η διερεύνηση του μηχανισμού δράσης του αντικαρκινικού μεθοτρεξάτη στα επίπεδα έκφρασης των δύο μορίων, καθώς φαίνεται πως μέσω μείωσης των επιπέδων του ογκογόνου miR-21, οδηγεί τα κύτταρα MCF-7 σε απόπτωση. Ακόμα, ενδιαφέρον θα ήταν να διασαφηνιστεί ο ακριβής μηχανισμός δράσης των φαρμάκων αυτών και πως αυτός επηρεάζει τα επίπεδα των δύο μορίων.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Πετράκη Ευαγγελία
  • Petraki Evangelia

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2025516

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Πετράκη Ευαγγελία; Petraki Evangelia. Μελέτη και ανάλυση της έκφρασης μη κωδικών μορίων RNA (ncRNAs) σε καρκινικά κύτταρα μαστού. 2017. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2025516