Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Έλληνες έμποροι και λόγιοι σε κοινά δίκτυα, τέλος 17ου - 19ο αιώνα

Abstract

dc:description

Η παρούσα εργασία είναι βασισμένη στην πλούσια ελληνική και ξενόγλωσση βιβλιογραφία, η οποία εξετάζει κυρίως ιστορικά γεγονότα και ζητήματα παιδείας, εστιάζοντας στην προσωπικότητα ενός σημαντικού λόγιου του 18ου-19ου αιώνα, αυτή του Αδαμάντιου Κοραή και του μεγάλου δικτύου των Ελλήνων εμπόρων, λογίων και κληρικών, που ο ίδιος με πολύ επιμονή δημιούργησε. Στο πρώτο κεφάλαιο επιχειρούμε να δώσουμε μια συνοπτική εικόνα των μετακινήσεων των Ελλήνων εμπόρων και λογίων κατά τον 17ο -19ο αιώνα από την Οθωμανική Ανατολή προς την Κεντρική και Δυτική Ευρώπη. Κάνουμε αναφορά στη συγκρότηση των ελληνικών εμπορικών κομπανιών στη Βενετία, στις περιοχές της Τρανσυλβανίας και της Ουγγαρίας, στη Βιέννη, στην Τεργέστη, στο Λιβόρνο, στο Άμστερνταμ, στη Μασσαλία και στη Νίζνα της Ρωσίας. Στο δεύτερο κεφάλαιο εξετάζουμε συνοπτικά τις προσωπικότητες σημαντικών λογίων και εμπόρων της Διασποράς, του Θωμά Φλαγγίνη στη Βενετία, του Ιωάννη Πρίγκου στο Άμστερνταμ, του Γεωργίου Ζαβίρα στην Πέστη, του Δανιήλ Μοσχοπολίτη στη Μοσχόπολη, του Δημητρίου Δάρβαρη στη Βιέννη, του Ιάκωβου Παξιμάδη και του Αντώνιου Αντωνόπουλου στην Τεργέστη. Προσπαθούμε να δούμε τον ρόλο που διαδραμάτισαν στην ελληνική εκπαίδευση και την προσπάθεια που κατέβαλαν, μέσα από τα εγχειρίδια που τύπωναν και εξέδιδαν στα ελληνικά και ξένα τυπογραφεία της Δυτικής και Κεντρικής Ευρώπης καθώς και από τα κληροδοτήματα που έδωσαν για ανέγερση σχολείων και βιβλιοθηκών στις ιδιαίτερες πατρίδες τους αλλά και στις ελληνικές κοινότητες της Διασποράς. Στο τρίτο κεφάλαιο εστιάζουμε στον Αδαμάντιο Κοραή, στη φιλολογική του δραστηριότητα και κυρίως στις εκδόσεις των έργων των αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων, που ο ίδιος τύπωσε με τη βοήθεια των συνεργατών του, που απάρτιζαν το δίκτυό του και με τους οποίους επικοινωνούσε συχνά μέσα από την πυκνή αλληλογραφία του. Βασικοί παραλήπτες των επιστολών του ήταν: ο Αλέξανδρος Βασιλείου, εγκατεστημένος κυρίως στη Βιέννη αλλά και σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις (Παρίσι, Λυών, Γενεύη, Τεργέστη), ο Ιάκωβος Ρώτας στην Τεργέστη, οι αδερφοί Ζωσιμά στο Λιβόρνο και στη Νίζνα, ο Άνθιμος Γαζής στη Βιέννη, ο Νεόφυτος Βάμβας στη Χίο, ο Θεόφιλος Καΐρης στις Κυδωνιές της Μικράς Ασίας, ο Κωνσταντίνος Κούμας και ο Κωνσταντίνος Οικονόμος στη Σμύρνη. Μέσα από την ανάλυση των επιστολών του, παρατηρούμε το δίκτυο της διακίνησης ελληνικών και ξένων βιβλίων, που είχε δημιουργήσει ο Χίος λόγιος με τους ελληνικούς και ξένους εκδοτικούς οίκους της Βενετίας, της Βιέννης, της Λειψίας και του Παρισιού. Επιπλέον, επισημαίνουμε και άλλους έμπορους και λόγιους που συνέβαλαν στη διακίνηση βιβλίων ανάμεσα στην Οθωμανική Ανατολή και τη Δυτική και Κεντρική Ευρώπη με προτροπή του Κοραή. Τέλος, στο τέταρτο κεφάλαιο κάνουμε αναφορά στα ελληνικά και ξένα τυπογραφεία της Δύσης, τα οποία τον 18ο και κυρίως τον 19ο αιώνα άρχισαν να εκδίδουν πλήθος νεωτερικών συγγραμμάτων που προορίζονταν για σχολική χρήση. Βιβλία τυπώνονταν μέσω συνδρομής και με τη βοήθεια πλούσιων εμπόρων, που χορηγούσαν χρήματα για την έκδοσή τους. Ολοκληρώνοντας και συνοψίζοντας, δίνουμε απαντήσεις σε ερωτήματα που ετέθησαν σχετικά με την ιδιότητα των Ελλήνων εμπόρων και των λογίων καθώς και για την ανάγκη που είχαν οι ελληνικές κοινότητες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της Κεντρικής και Δυτικής Ευρώπης για στελέχωση των σχολείων από ικανούς και φημισμένους δασκάλους.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Ζήση Σταματίνα
  • Zisi Stamatina

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2268262

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Ζήση Σταματίνα; Zisi Stamatina. Έλληνες έμποροι και λόγιοι σε κοινά δίκτυα, τέλος 17ου - 19ο αιώνα. 2017. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2268262