National and Kapodistrian University of Athens
Δύο παλαιοχριστιανικές βασιλικές της Καρπάθου: συμβολή στη μελέτη του αρχιτεκτονικού τύπου και του γλυπτού διακόσμου (5ος -7ος αι.)
Abstract
dc:descriptionΗ ίδρυση της Κωνσταντινούπολης και η σταδιακή μετατόπιση του οικονομικού και πολιτικού βάρους της αυτοκρατορίας στην περιοχή του ανατολικού Αιγαίου δημιούργησε ευνοϊκότερες συνθήκες για την οικονομική ανάπτυξη των νησιών των Δωδεκανήσων. Η εξάπλωση του χριστιανισμού ως επίσημης θρησκείας του κράτους, η στρατηγική θέση των νησιών, η άνθηση του εμπορίου, καθώς και το γεγονός ότι οι περιοχές αυτές παρέμειναν σε γενικές γραμμές μακριά από πολεμικές διαμάχες, είχε ως αποτέλεσμα την ανέγερση ενός σημαντικού αριθμού βασιλικών, κατά τη διάρκεια του 5ου και 6ου μετα-χριστιανικού αιώνα. Όσον αφορά στην περίοδο 650-750 που ακολουθεί, τα κάταλοιπα των βασιλικών υποδηλώνουν μείωση της παραγωγής, μετασχηματισμό των βασιλικών, εγκατάλειψη και καταστροφή. Το πλήθος των εντοπισμένων μέχρι σήμερα βασιλικών των Δωδεκανήσων εντυπωσιάζει. Η Κάρπαθος αριθμεί 35-40 μνημεία, 15 από τα οποία έχουν ανασκαφεί. Η συγκεκριμένη μελέτη επικεντρώνεται στην εξέταση 2 βασιλικών του νησιού. Πρόκειται για τη βασιλική της Άφωτης, και τη βασιλική στη θέση Βρόντη. Η πρώτη έχει ανασκαφεί πλήρως, ενώ η δεύτερη μερικώς. Ειδικότερα η έρευνα εστιάζει σε δύο σημεία: στον αρχιτεκτονικό τύπο και την ένταξη του στο ευρύτερο πλαίσιο αυτών της Καρπάθου, αλλά και του δωδεκανησιακού συμπλέγματος και των ΝΑ παραλιών της Μικράς Ασίας, και στην πραγμάτευση του γλυπτού διακόσμου τους και την σύγκρισή του με ανάλογο υλικό των Δωδεκανήσων και των ΝΑ μικρασιατικών παραλιών. Ο τύπος της τρίκλιτης ξυλόστεγης βασιλικής είναι αυτός με τη μεγαλύτερη διάδοση στα Δωδεκάνησα. Έπειτα από τη μελέτη των μνημείων αυτών στο συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο, οι τρίκλιτες βασιλικές κατηγοριοποιήθηκαν ανάλογα με τον αριθμό των αψίδων που φέρουν ανατολικά. Οι δύο βασιλικές της Καρπάθου, κατατάχθηκαν σε αυτές με δύο αψίδες. Τα προσκτίσματα που υπάρχουν βόρεια και νότια των βασιλικών αποτελούν επίσης σημείο μελέτης, ώστε να ερμηνευθεί η χρήση τους. Το βόρειο αψιδωτό πρόσκτισμα της βασιλικής της Άφωτης, ωστόσο, δεν έχει ταυτιστεί ακόμη, αν και γίνεται προσπάθεια με τη βοήθεια συγκριτικού υλικού. Τα αρχιτεκτονικά γλυπτά μέλη των βασιλικών των Δωδεκανήσων είναι πλούσια σε αριθμό, ωστόσο τα περισσότερα από αυτά δεν είναι δημοσιευμένα. Το ίδιο ισχύει και για το γλυπτό διάκοσμο των δύο βασιλικών της Καρπάθου, ο οποίος καταγράφηκε σε καταλόγους. Με τον τρόπο αυτό επιτεύχθηκε η ανάλυση της τυπολογίας και της μορφολογίας των γλυπτών, καθώς και η χρονολόγησή τους, μέσα από την εξέταση της μορφής και του διακόσμου τους, αλλά και μέσα από τη σύγκρισή τους με παράλληλα παραδείγματα. Οι παλαιοχριστιανικές βασιλικές του νησιωτικού συμπλέγματος των Δωδεκανήσων γενικά, και της Καρπάθου ειδικότερα, αποτελούν εύφορο πεδίο μελέτης των πολιτικών και κοινωνικών αλλαγών που επέφερε η διάδοση του Χριστιανισμού, ενώ ο γλυπτός διάκοσμος τους, φανερώνει την εμπορική επαφή των περιοχών αυτών με την Κωνσταντινούπολη και τα μικρασιατικά παράλια.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Βασιλαράκη Άννα-Μαρία
- Vasilaraki Anna-Maria
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2775836