Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Εκφάνσεις του Κακού στην Psychomachia και την Hamartigenia του Προυδέντιου: στο μεταίχμιο κλασικού και πρωτοχριστιανικού

Abstract

dc:description

Στην παρούσα διπλωματική εργασία επιλέγω να πραγματευτώ τις ποικίλες μορφές και εκδηλώσεις του Κακού, όπως αυτές ξεδιπλώνονται στα δύο ανωτέρω έργα του Ισπανού χριστιανού ποιητή του 4ου αιώνα. Από τη μία, επιδιώκω να φανερώσω τον τρόπο με τον οποίο η λογοτεχνία αξιοποιείται για τη μετάδοση χριστιανικών μηνυμάτων. Η χριστιανική διδαχή αποτελεί με τη σειρά της τον βασικό σκοπό της συγγραφής των έργων (και) του Προυδέντιου, μέσα από την περί Κακού θεματολογία. Από την άλλη, εξετάζουμε με ποιον τρόπο και πόσο επιτυχημένα ο Προυδέντιος πραγματώνει τον συνδυασμό των χριστιανικών συνυποδηλώσεων πάνω σε μια καθαρά παγανιστική/κλασική φόρμα. Καταληκτικά, στοχοθετείται ο τρόπος με τον οποίο ο Ισπανός ποιητής, και κατ' επέκταση ο χριστιανός εγγράμματος λόγιος του 4ου-5ου αιώνα, λογίζει το Κακό και το ερμηνεύει υπό το πρίσμα της λογοτεχνίας και όχι μόνο της πραγματείας. Στο πρώτο κεφάλαιο θέτουμε σε εφαρμογή την προαναφερθείσα δυϊστική προσέγγιση, αρχικά μελετώντας τα δύο στρατόπεδα των αντιμαχόμενων πλευρών της Psychomachia, των Αρετών και των Κακιών, εμμένοντας, όπως είναι λογικό, σε αυτό των Κακιών. Στο δεύτερο κεφάλαιο, επικεντρωνόμαστε στη βασική φιγούρα της Hamartigenia, και αφορμή/πρόφαση για τη σύνθεση του συγκεκριμένου ποιήματος, τον Μαρκίωνα. Περιγράφουμε αδρομερώς το δόγμα και τα «πιστεύω» του ιδρυτή της δυϊστικής αίρεσης του «Μαρκιωνιτισμού», ενώ εξετάζουμε τον τρόπο με τον οποίον ο Προυδέντιος επιλέγει να τον παρουσιάσει στο υπό πραγμάτευση έργο του: ως ισοδύναμο του Σατανά και, συνεπώς, φορέα του Κακού. Τέλος, αναλύουμε τα δύο θεμελιώδη ζητήματα που η ίδια η αίρεση θέτει, στο πλαίσιο πάντοτε του δυϊστικού μοντέλου που έχει υιοθετηθεί, το θέμα της θεοδικίας και της ελεύθερης βούλησης, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο ο Προυδέντιος χειρίζεται και επιδιώκει να τα ανασκευάσει. Στο τρίτο, και τελευταίο, κεφάλαιο της πραγματείας μας, κάνουμε λόγο για την πραγματική και κυρίαρχη αιτία που ο θάνατος, ο Σατανάς, το Κακό εν γένει, ήρθαν στον κόσμο, την έννοια της invidia. Εξετάζουμε την παρουσία της τόσο στην Psychomachia όσο και στην Hamartigenia, με γνώμονα τη λειτουργία που παρατηρείται στις υπόλοιπες έννοιες, προσωποποιημένες και μη, ενώ τονίζουμε την ετυμολογική συσχέτισή της με την έννοια της divisio, της ενοποιητικής, με άλλα λόγια, δύναμης ολόκληρης της εργασίας. Το γλωσσολογικό και ετυμολογικό κριτήριο αποτελεί μάλιστα τον βασικότερο παράγοντα πραγμάτευσης ενός ακόμη θέματος, της ενέργειας του videre. Ο ρόλος του βλέμματος, αν και υποδόριος, λειτουργεί κατά τρόπο καθοριστικό στην όλη νοοτροπία με την οποία ο Προυδέντιος ερμηνεύει και ενσωματώνει και στα δύο αυτά ποιήματα την έννοια του Κακού.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μαλισόβας Άγγελος
  • Malisovas Angelos

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2796440

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μαλισόβας Άγγελος; Malisovas Angelos. Εκφάνσεις του Κακού στην Psychomachia και την Hamartigenia του Προυδέντιου: στο μεταίχμιο κλασικού και πρωτοχριστιανικού. 2018. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2796440