Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Ασφάλεια Εφοδιασμού στον Τομέα του Φυσικού Αερίου & Απελευθέρωση της Αγοράς Φυσικού Αερίου

Abstract

dc:description

Η αντιμετώπιση μίας κρίσης στον εφοδιασμό με φυσικό αέριο αποτελεί αντικείμενο μερικώς μόνο αντιμετωπίσιμο με κανονιστικά μέτρα, δεδομένου ότι το πεπερασμένο των διαθέσιμων ποσοτήτων φυσικού αερίου υπό συνθήκες διακοπής του εφοδιασμού είναι αδύνατον να αρθεί με οιαδήποτε δικαιική ρύθμιση της οποίας η εμβέλεια δεν καταλαμβάνει εξωτερικούς προμηθευτές, ήτοι τρίτα κράτη όπως η Ρωσία. Από την άλλη πλευρά, οι δημόσιες αρχές δεν δύναται να παραμείνουν αδιάφορες στο πλαίσιο μίας ενεργειακής κρίσης, ενόψει και της αρχής της συνέχειας της κρατικής δράσης και της δημόσιας υπηρεσίας ειδικότερα, που διέπει την παροχή ζωτικών αγαθών και υπηρεσιών. Το βασικό ζήτημα που τίθεται εν προκειμένω συνίσταται στο ερώτημα ποια θα μπορούσαν να είναι τα ex post ληπτέα μέτρα σε περίπτωση κρίσης ενεργειακού εφοδιασμού, προκειμένου να εξυπηρετηθεί το δημόσιο συμφέρον της ασφάλειας εφοδιασμού, ποία όργανα νομιμοποιούνται να τα λάβουν, τα εθνικά ή ενωσιακά κατά μόνας ή αμφότερα ενεργούντα από κοινού, και υπό ποίες προϋποθέσεις θα μπορούσαν να ληφθούν, δεδομένου ότι στο πλαίσιο της απελευθερωμένης ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς αερίου, όπου κυριαρχεί η ιδιωτική πρωτοβουλία, και η εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος σε επίπεδο κρατών μελών οριοθετείται αυστηρά από το πρωτογενές ενωσιακό δίκαιο σε σχέση με την προστασία του ακώλυτου ανταγωνισμού, η επιδίωξη του ως άνω δημοσίου συμφέροντος κατ' ανάγκη θα συνεπάγεται περιορισμούς στην κατοχυρωμένη οικονομική ελευθερία των εμπλεκομένων μερών (επιχειρήσεων παροχής αερίου & τελικών καταναλωτών), συνιστώντας μία δημόσια παρέμβαση στην οικονομική ελευθερία και τον ελεύθερο ανταγωνισμό. Το ζήτημα αυτό επεχείρησε να αντιμετωπίσει ρυθμιστικά η Ευρωπαϊκή Ένωση με το νέο Κανονισμό για την Ασφάλεια Εφοδιασμού με Φυσικό Αέριο, θεσπίζοντας το "Μηχανισμό Αλληλεγγύης" (άρθρο 13), ο οποίος έρχεται να ρυθμίσει την ex post δημόσια παρέμβαση που σκοπεί στην κατανομή των εναπομενόντων ενεργειακών αποθεμάτων σε φυσικό αέριο, στη βάση του άρθρου 194 ΣΛΕΕ και της έννοιας της "αλληλεγγύης". Εντούτοις, το συγκεκριμένο ενωσιακό εργαλείο, καίτοι ενσωματώνει μία απάντηση στο ερώτημα του μέσου και του τρόπου εξυπηρέτησης του δημοσίου συμφέροντος της ασφάλειας εφοδιασμού, δημιουργεί πολλαπλά περαιτέρω ερωτηματικά: Ειδικότερα, ο Μηχανισμός Αλληλεγγύης συνιστά μία παρέμβαση στην οικονομική εν γένει ελευθερία των εμπλεκομένων μερών και στην λειτουργία του ελεύθερου ανταγωνισμού, με αποτέλεσμα να χρήζει ανάλυσης η μορφή που αναμένεται να λάβει κατά την εφαρμογή του και συνακόλουθα το κατά πόσον συνιστά θεμιτή ρύθμιση στο πλαίσιο του ισχύοντος νομικού καθεστώτος της ελεύθερης αγοράς. Ανακύπτει συναφώς το ερώτημα της φύσης του εξυπηρετούμενου με το Μηχανισμό συμφέροντος: πρόκειται για ένα κρατικό δημόσιο συμφέρον το οποίο εξυπηρετείται στη βάση της "αλληλεγγύης" ή μήπως μπορεί να γίνει λόγος για ένα "ευρωπαϊκό" συμφέρον, δεδομένης και της θεώρησης της ασφάλειας εφοδιασμού ως κοινού ευρωπαϊκού προβλήματος-συμφέροντος, το οποίο, από κοινού με την ρύθμιση της αγοράς αερίου σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης αφ' ενός καταλείπει στην τελευταία περιθώρια οριζόντιας ρύθμισης του τρόπου εξυπηρέτησής του και αφ' ετέρου γεννά αντίστοιχες υποχρεώσεις εις βάρος των πολιτών της Ένωσης; Εξάλλου, η ειδικότερη ρύθμιση του Μηχανισμού, ως θα αναδειχθεί κατωτέρω είναι αμφίβολης αποτελεσματικότητας: η όλη διαδικασία, η οποία έχει ως βάση την αποζημίωση για την παροχή του αερίου στο αιτούν κράτος, δεν εγγυάται σε κάθε περίπτωση την ασφάλεια εφοδιασμού έστω των προστατευόμενων εξ αλληλεγγύης πελατών, αλλά μάλλον προφυλάσσει την αποτελεσματική λειτουργία της αγοράς, από κατακερματισμένες και μη συντονισμένες κρατικές παρεμβασεις μη πληρούσες κριτήρια αποτελεσματικά από οικονομική άποψη. Συναφώς, τίθεται το ερώτημα της βάσης της αρμοδιότητας της Ένωσης να θεσπίσει ένα τέτοιο μέτρο, δεδομένων των συνεπειών του στο θεσμικό οικοδόμημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και των αποκλειστικών κρατικών αρμοδιοτήτων που έχουν παρακρατηθεί στον τομέα της ενεργειακής πολιτικής, και προβάλλεται η ανάγκη νομιμοποίησης του Μηχανισμού δυνάμει της κυριαρχικής αρμοδιότητας των κρατών-μελών, μέσω των προβλεπόμενων διακρατικών συμφωνιών, η οποία θα συνδέσει την οικεία δημόσια παρέμβαση με τη δημοκρατική αρχή.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Γκρούμα Αλεξία
  • Gkrouma Alexia

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2850602

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Γκρούμα Αλεξία; Gkrouma Alexia. Ασφάλεια Εφοδιασμού στον Τομέα του Φυσικού Αερίου & Απελευθέρωση της Αγοράς Φυσικού Αερίου. 2019. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2850602