National and Kapodistrian University of Athens
Η κοινωνική συμμετοχή των μαθητών στο φάσμα του αυτισμού στο γενικό σχολείο: απόψεις και εμπειρίες των εκπαιδευτικών τους
Abstract
dc:descriptionΈνα από τα ζητήματα που απασχολούν έντονα την εκπαιδευτική κοινότητα τις τελευταίες δεκαετίες είναι ο βαθμός στον οποίο η ένταξη των μαθητών με αναπηρία στη γενική εκπαίδευση μπορεί να συμβάλλει επιτυχώς στην ανάπτυξη των κοινωνικών αλληλεπιδράσεών τους με τους μη ανάπηρους συνομηλίκους τους, στην αποδοχή τους από αυτούς και τη δημιουργία φιλικών σχέσεων μαζί τους. Ο τρόπος με τον οποίο οι εκπαιδευτικοί νοηματοδοτούν και προσεγγίζουν αυτό το θέμα υπαγορεύει και το επίπεδο της κοινωνικής συμμετοχής των μαθητών. Η συγκεκριμένη διπλωματική εργασία θέτει ως στόχο της τη διερεύνηση των αντιλήψεων και των εμπειριών των εκπαιδευτικών γενικής εκπαίδευσης αναφορικά με την κοινωνική συμμετοχή των μαθητών που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού στο πλαίσιο του γενικού σχολείου. Η συγκεκριμένη έρευνα ακολουθεί την ποιοτική μεθοδολογική προσέγγιση, ενώ η συλλογή των δεδομένων έχει γίνει με τη χρήση ημιδομημένων συνεντεύξεων. Δείγμα της έρευνας συνιστούν δέκα (10) εκπαιδευτικοί γενικής τάξης που έχουν στο τμήμα τους τη συγκεκριμένη σχολική χρονιά έναν μαθητή στο φάσμα του αυτισμού. Η ερμηνεία των δεδομένων στηρίχθηκε στη θεματική ανάλυση περιεχομένου, η οποία καθοδήγησε και τη σχετική συζήτηση. Τα αποτελέσματα της έρευνας, αναφορικά με το επίπεδο της κοινωνικής συμμετοχής των μαθητών στο φάσμα του αυτισμού, συμφωνούν με τα ευρήματα της διεθνούς βιβλιογραφίας. Σύμφωνα με τις περιγραφές των εκπαιδευτικών τους, οι μαθητές που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού έχουν σε γενικές γραμμές καλές σχέσεις με τους συνομηλίκους τους, όντας αποδεκτοί από την ομάδα των συνομηλίκων αλλά αναπτύσσοντας μικρότερο βαθμό κοινωνικών αλληλεπιδράσεων συγκριτικά με τους μη ανάπηρους συμμαθητές τους. Η δημιουργία φιλικών σχέσεων δεν απουσιάζει, ωστόσο εντοπίζεται μόνο στη μειοψηφία του δείγματος. Από την πλευρά των εκπαιδευτικών, φαίνεται πως αυτοί συχνά υπερεκτιμούν το επίπεδο της κοινωνικής συμμετοχής των μαθητών, καθώς διαπιστώνονται ασάφειες σε θέματα εννοιολογικού προσδιορισμού των σχέσεων συνομηλίκων που δεν επιτρέπουν την εξαγωγή ορθών ερμηνειών. Στην έρευνα αναδείχθηκε, επίσης, και η ελλειμματική προσέγγιση της κοινωνικής πλευράς του αυτισμού και οι διαστρεβλωμένες αντιλήψεις των εκπαιδευτικών σχετικά με την ενταξιακή εκπαίδευση, η οποία προσδιορίζεται σαν μια διαδικασία ενσωμάτωσης των μαθητών στο ισχύον εκπαιδευτικό πλαίσιο, ασχέτως με το εάν αυτό μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες τους. Οι εκπαιδευτικοί φαίνεται πως κάνουν προσπάθειες για να ενισχύσουν τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις των μαθητών στο φάσμα του αυτισμού, όμως οι πρακτικές τους είναι στο μεγαλύτερο μέρος τους αποσπασματικές και έχουν διεκπεραιωτικό χαρακτήρα, καθώς δε στηρίζονται σε συνεκτικές επιστημονικές γνώσεις αλλά απορρέουν κυρίως από τη διδακτική τους εμπειρία. Ακόμη, διαφάνηκε η απουσία συνεργατικής κουλτούρας των εκπαιδευτικών και μια λανθασμένη εκτίμηση του ρόλου τους ως προς την προώθηση της κοινωνικής συμμετοχής των μαθητών στο φάσμα του αυτισμού. Διαπιστώνεται η τάση τους να αποποιούνται έμμεσα των ευθυνών τους, μεταθέτοντας την ευθύνη της εκπαίδευσης των μαθητών στο φάσμα του αυτισμού στον εκπαιδευτικό της Παράλληλης Στήριξης και την οικογένεια του μαθητή. Μέσα από τις τοποθετήσεις τους, αναδείχθηκε μια σειρά περιορισμών που αφορούν στη δομή και οργάνωση του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος και με τους οποίους οι εκπαιδευτικοί έρχονται καθημερινά αντιμέτωποι. Οι εκπαιδευτικοί καλούνται να εργαστούν σε ένα περιοριστικό σχολικό περιβάλλον που τους προκαλεί συναισθήματα ματαίωσης και τους οδηγεί στην επαγγελματική τους εξουθένωση. Οι προσπάθειές τους εστιάζουν στο να αντεπεξέλθουν οι ίδιοι στους ισχύοντες περιορισμούς και δε φαίνονται να οραματίζονται λύσεις, ώστε να τους ανατρέψουν. Έκδηλη είναι η ανάγκη για περεταίρω επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, ώστε να αρθούν οι διαστρεβλωμένες αντιλήψεις τους σχετικά με την έννοια της ένταξης, να συνειδητοποιήσουν την ευθύνη που φέρουν απέναντι στους μαθητές με αναπηρία και να συνεισφέρουν και οι ίδιοι στην αναδιάρθρωση του υπάρχοντος εκπαιδευτικού συστήματος.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Τουλιά Παναγιώτα
- Toulia Panagiota
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2860329