Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Διερεύνηση της ενταξιακής διάστασης της μουσικής εκπαίδευσης στα αναλυτικά προγράμματα της γενικής και ειδικής εκπαίδευσης: κριτική και κοινωνιολογική θεώρηση των αναλυτικών προγραμμάτων μουσικής εκπαίδευσης από τη μεταπολίτευση έως σήμερα

Abstract

dc:description

Η παρούσα ποιοτική έρευνα διερεύνησε την ενταξιακή διάσταση των αναλυτικών προγραμμάτων (ΑΠ) Μουσικής Εκπαίδευσης της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας, Γενικής και Ειδικής Εκπαίδευσης της περιόδου της Μεταπολίτευσης. Ένα αναλυτικό πρόγραμμα με ενταξιακή προοπτική απευθύνεται σε όλους τους μαθητές με ή χωρίς διαφορετικότητα που φοιτούν σε ένα ενταξιακό εκπαιδευτικό πλαίσιο. Το ζήτημα της ένταξης δεν αφορά τη ξεχωριστή θέση συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων μαθητών/τριών, αλλά την ευημερία όλων και την αποτελεσματική και συνεχή συμμετοχή τους στην εκπαίδευση. Ο σκοπός της έρευνας ήταν να ανακαλύψει τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν όλοι οι μαθητές κατά την πρόσβαση στην απόκτηση της μουσικής γνώσης, εστιάζοντας σε ζητήματα κοινωνικής δικαιοσύνης στην εκπαίδευση όπως οι κοινωνικές ανισότητες που προέρχονται από την διαχείριση της αναπηρίας, φύλου, φυλής, θρησκευτικής πίστης, κοινωνικής τάξης, εθνικότητας. Για την επίτευξη του σκοπού της, η έρευνα χρειάστηκε να οργανωθεί σύμφωνα με τη διερεύνηση των επιμέρους ζητημάτων των ΑΠ όπως: των σκοπών και στόχων του μαθήματος σε σχέση με τον τρόπο υλοποίησης αυτών στις προτεινόμενες παιδαγωγικές πρακτικές, τοποθετημένες στους ρόλους των εκπαιδευτικών και μαθητών, τη θέση του μαθήματος της Μουσικής στη σειρά κατάταξης όλων των μαθημάτων καθώς και τον αποδιδόμενο ποσοστό διδακτικού χρόνου σύμφωνα με τη βαθμίδα και δομή εκπαίδευσης, το ρόλο του μαθήματος στην διάχυση της κυρίαρχης ιδεολογίας, τους ιδεολογικούς προσανατολισμούς των ΑΠ σύμφωνα τις θεωρητικές και παιδαγωγικές προσεγγίσεις, την προσέγγιση της διαφορετικότητας των μαθητών και της μουσικής καθώς και την εξέταση των ενταξιακών αρχών, αξιών και πρακτικών στην υιοθέτηση του ενταξιακού λόγου στα κείμενα των ΑΠ. Η έρευνα επέλεξε το θεωρητικό πλαίσιο της Νέας Κοινωνιολογίας στην Εκπαίδευση και της Κριτικής Θεωρίας, καθώς και την ποιοτική ανάλυση δεδομένων, χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της ανάλυσης περιεχομένου σε επίπεδο σκόπιμων δηλώσεων των ΑΠ και την απουσία αυτών, νοηματοδοτώντας το κείμενο του ΑΠ ως ένα σύστημα λόγων με πολλαπλές εκφάνσεις, άρρηκτα συνδεδεμένο με τα ζητήματα κοινωνικής δικαιοσύνης που αναφέρθηκαν. Οι έννοιες της ταξινόμησης και περιχάραξης της θεωρίας του Bernstein καθώς και η ιδεολογικοκριτική προσέγγιση της κριτικής έρευνας μετατράπηκαν σε ερευνητικά μεθοδολογικά εργαλεία. Το δείγμα επιλέχτηκε με τη μέθοδο της σκόπιμης δειγματοληψίας και αφορά την περίοδο της Μεταπολίτευσης, η οποία σηματοδοτεί για την Ελλάδα βαθιά πολιτική αλλαγή με την επάνοδο της δημοκρατίας στις 24 Ιουλίου 1974. Η θέση της Μουσικής Εκπαίδευσης διερευνήθηκε σύμφωνα με την αποδιδόμενη θέση του γνωστικού αντικειμένου στην ιεραρχική κατάταξη όλων των γνωστικών αντικειμένων της εκάστοτε βαθμίδας και δομής της εκπαίδευσης στα Ωρολόγια Προγράμματα, καθώς και το ποσοστό του αποδιδόμενου εβδομαδιαίου διδακτικού χρόνου. Για τον λόγο αυτό χρειάστηκε επιπλέον η μελέτη των Ωρολογίων Προγραμμάτων της ίδιας περιόδου με το δείγμα, χρησιμοποιώντας την ποσοτική ανάλυση δεδομένων, με σκοπό την παρακολούθηση της πορείας της θέσης της Μουσικής Εκπαίδευσης σύμφωνα με τα παραπάνω ζητήματα την επιλεγμένη περίοδο. Ομαδοποιώντας τα ΑΠ σε δύο κύριες ομάδας σύμφωνα με τη δομή τους, η έρευνα ανακάλυψε ότι όλα τα ΑΠ της Μουσικής Εκπαίδευσης θεωρούνται άκαμπτα για να αντιμετωπίσουν όχι μόνο τα διαφορετικά χαρακτηριστικά κάποιων μαθητών αλλά τις προσωπικές διαφορές του συνόλου των μαθητών, καθώς η προσωπική μουσική ταυτότητα των μαθητών βρέθηκε να αφομοιώνεται προς το συμφέρον της κοινωνικής ηγεμονίας, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο, με τη διαφορά ότι ενώ στα αρχικά Παραδοσιακά ΑΠ ο αποκλεισμός των μαθητών είναι φανερός, καθώς δεν σχεδιάστηκαν με σκοπό την ευελιξία, στα σύγχρονα ΑΠ τύπου curricula, ο αποκλεισμός συγκαλύπτεται τεχνητά με την υφαρπαγή του ενταξιακού λόγου στο όνομα της ισότητας όλων των μαθητών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα θεωρείται η μετάδοση της γνώσεις σύμφωνα με την κατηγοριοποίηση μαθητών, το οποίο έρχεται σε αντίθεση με την ενταξιακή φιλοσοφία και τις αρχές της ισότητας. Κύριες αιτίες του αποκλεισμού των μαθητών στη Μουσική Εκπαίδευση θεωρούνται η κυριαρχία της Δυτικής μουσικής παράδοσης και της Αισθητικής Φιλοσοφίας οι οποίες διαμορφώνουν τα κυρίαρχα ιδεολογικά νοήματα αναφορικά με τι θεωρείται «καλή» μουσική, πως αποκτάται και τι αξιολογείται ως «άξια» αποκτημένη μουσική γνώση.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Γεωργαντζή Λεντίνα
  • jorganxhi ledina

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2865930

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Γεωργαντζή Λεντίνα; jorganxhi ledina. Διερεύνηση της ενταξιακής διάστασης της μουσικής εκπαίδευσης στα αναλυτικά προγράμματα της γενικής και ειδικής εκπαίδευσης: κριτική και κοινωνιολογική θεώρηση των αναλυτικών προγραμμάτων μουσικής εκπαίδευσης από τη μεταπολίτευση έως σήμερα. 2019. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2865930