Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Ο Μανουηλ Β΄ Παλαιολόγος μεταξύ Ανατολής και Δύσης: Το διπλωματικό ταξίδι του βυζαντινού αυτοκράτορα στις αυλές της Δύσης (1399-1402)

Abstract

dc:description

Όταν στον βυζαντινό θρόνο της Κωνσταντινούπολης ανήλθε το 1391 ο Μανουήλ Β΄ Παλαιολόγος (1391-1425), η βυζαντινή αυτοκρατορία ήταν ένα αποδυναμωμένο μικρής έκτασης κράτος, αγωνιζόμενο εναγωνίως σε Ανατολή και Δύση και συμπιεζόμενο από την οθωμανική επεκτατικότητα και τις λατινικές δυνάμεις. Χαρακτηριστική ήταν, επίσης, η προϊούσα αποκέντρωση της κεντρικής εξουσίας, η οικονομική κατάρρευση, καθώς και η στρατιωτική ανεπάρκεια του βυζαντινού κράτους η οποία διαπιστώνεται ήδη από τις αρχές του 14ου αι. Παράλληλα, το ήδη βεβαρημένο αυτοκρατορικό έργο του βυζαντινού αυτοκράτορα επιβαρύνονταν και από την υποχρέωση της υποτέλειας στον οθωμανό σουλτάνο, η οποία –από το 1374 και μετά– έπληττε καταλυτικά την οικονομική και στρατιωτική ισχύ του Βυζαντίου, αλλά και το κύρος της κεντρικής εξουσίας στην διεθνή πολιτική σκηνή. Έχοντας πλήρη επίγνωση αυτής της κατάστασης ο Μανουήλ Β΄ –και ιδιαίτερα μετά την πρόσκληση των υποτελών στον οθωμανό σουλτάνο χριστιανών ηγεμόνων της βαλκανικής χερσονήσου στις Σέρρες το 1393/94 από τον Βαγιαζήτ Ι (1389-1403)– αποφάσισε να εγκαταλείψει «την πολιτική του κατευνασμού» απέναντι στους Οθωμανούς που είχε κληρονομήσει από τον πατέρα του Ιωάννη Ε΄ Παλαιολόγο (1341-1391) και να υιοθετήσει μια πολιτική αντίστασης στους Τούρκους. Ως εκ τούτου ο Βαγιαζήτ I κινήθηκε επιθετικά εναντίον της Κωνσταντινούπολης, υποβάλλοντάς την σε έναν πολύχρονο αποκλεισμό από στεριά και θάλασσα, ο οποίος έμελλε να διαρκέσει για οκτώ περίπου χρόνια (1394-1402). Υπό το βάρος της πολιορκίας ο Μανουήλ Β΄ με παρότρυνση της Βενετίας θα ακολουθήσει μια νέα πολιτική, θεμέλιο της οποίας υπήρξε η διαρκής έκκληση προς τη Δύση για οικονομική και στρατιωτική βοήθεια. Στο πλαίσιο αυτό ο βυζαντινός αυτοκράτορας, μετά την αποτυχία της σταυροφορίας της Νικοπόλεως το 1396, θα αποστείλει πρεσβείες στα 1397/98 προς τους ηγεμόνες της Γαλλίας και της Αγγλίας και στον πάπα της Ρώμης Βονιφάτιο IX (1389-1404) ˙ ομοίως με την υποστήριξη του πατριάρχη Αντωνίου Δ΄ (1389-1390, 1391-1397) θα αποστείλει πρεσβείες στον μητροπολίτη της Ρωσίας Κυπριανό. Καθώς όμως οι εκκλήσεις του δεν είχαν την αναμενόμενη ανταπόκριση, η κρίσιμη κατάσταση της πολιορκούμενης βυζαντινής πρωτεύουσας και του Βυζαντίου εν γένει οδήγησε τον Μανουήλ Β΄ στην επιλογή της πρακτικής της αυτοπρόσωπης διπλωματίας, παρόλο που σύμφωνα με τις αρχές της βυζαντινής πολιτικής ιδεολογίας η προσωπική διπλωματία εθεωρείτο ανάρμοστη και υποτιμητική για το πρόσωπο του βυζαντινού αυτοκράτορα. Έτσι, ο Μανουήλ Β΄ θα ηγηθεί ενός διπλωματικού ταξιδιού (1399-1402) στην Ιταλία (1399-1400), στην Γαλλία (1400, 1401-1402) και στην Αγγλία (1400-1401), προκειμένου να ενδυναμώσει την προσπάθειά του για την εξασφάλιση μιας σημαντικής οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας στα κέντρα της δυτικής Ευρώπης. Δυστυχώς, όμως, οι προσδοκίες του παρέμειναν ανεκπλήρωτες και το προσωπικό του ταξίδι ανεπιτυχές, καθώς ο αυτοκράτορας κατάφερε να εξασφαλίσει μόνο ασαφείς υποσχέσεις και ελάχιστη οικονομική βοήθεια για την σωτηρία της Κωνσταντινούπολης, η οποία θα επέλθει χάρη στην απροσδόκητη ήττα του Βαγιαζήτ I από τον Ταμερλάνο στην μάχη της Άγκυρας (28 Ιουλίου 1402).

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μουστάκα Μαριαννέτα
  • Moustaka Marianneta

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2866128

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μουστάκα Μαριαννέτα; Moustaka Marianneta. Ο Μανουηλ Β΄ Παλαιολόγος μεταξύ Ανατολής και Δύσης: Το διπλωματικό ταξίδι του βυζαντινού αυτοκράτορα στις αυλές της Δύσης (1399-1402). 2019. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2866128