Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Μετανάστευση και Παράτυποι Μετανάστες. Από την ελεύθερη μετακίνηση πολιτών ως Δόγμα της Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης, μέχρι την Μεταναστευτική Κρίση του 2015. Ο ρόλος Ε.Ε. και Ελλάδας στην διαχείριση της κρίσης

Abstract

dc:description

Η μετακίνηση πληθυσμών είναι ένα φαινόμενο που παρατηρείται από την απαρχή των ανθρώπινων κοινωνιών. Άλλοτε νόμιμα, άλλοτε παράνομα, οι άνθρωποι επιδιώκοντας καλύτερες συνθήκες διαβίωσης ή απλώς την επιβίωση τους, μετακινούνται μόνιμα ή για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Η Μετανάστευση, παράτυπη ή μη έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην δημιουργία και την εξέλιξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να παραθέσει το φαινόμενο της Μετανάστευσης από το τις αρχές του προηγούμενου αιώνα, μέχρι σήμερα στον Ευρωπαϊκό χώρο, με ιδιαίτερη έμφαση στην «Μεταναστευτική Κρίση» που ξέσπασε στην Ευρώπη το 2015. Θα αναλυθεί το γεγονός ότι Ευρώπη, Ευρωπαϊκή Ένωση και Ελλάδα είναι συνδεδεμένες με το φαινόμενο της Μετανάστευσης το οποίο εξελίσσεται πάντα σε συνδυασμό με την εκάστοτε μεταναστευτική πολιτική. Αναφορικά με την Μεταναστευτική κρίση του 2015, η εργασία έχει σκοπό να αναδείξει την έλλειψη δομών, διαδικασιών και κατασταλτικών μέσων που εμφάνισαν αρχικά τόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και η Ελλάδα αλλά και τις πολιτικές που ακολούθησαν την αρχικά αμήχανη στάση τους. Στο κεφάλαιο 1 αναλύονται οι ορισμοί γύρω από την μετανάστευση. Επισημαίνεται ο διαχωρισμός των μεταναστών, ανάλογα με τους λόγους και της αιτίες που τους οδηγούν στην μετακίνηση. Στο κεφάλαιο 2 γίνεται ιστορική αναφορά στο φαινόμενο της μετανάστευσης στον Ευρωπαϊκό χώρο, σε συνδυασμό με την δημιουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με σκοπό να αποδοθεί η άρρηκτη σχέση ΕΕ – Μετανάστευσης. Αναλύεται το γεγονός ότι οι πρώτες μεταναστευτικές ροές αποτελούνταν από πολίτες των Ευρωπαϊκών κρατών οι οποίοι μετανάστευσαν σε άλλες ηπείρους για αναζήτηση εργασίας. Στην συνέχεια και μετά τον 2ο Π.Π., η Ευρώπη ανοικοδομήθηκε από μετανάστες. Η γέννηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχε ως θεμέλιο λίθο την ελεύθερη διακίνηση ανθρώπων εντός των συνόρων της. Στο 3ο κεφάλαιο παρατίθεται πλέον το μεταναστευτικό ζήτημα στην Ελλάδα, το οποίο ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1990, σε συνδυασμό με το ισχύον Ελληνικό και Ευρωπαϊκό νομικό καθεστώς. Αναλύονται οι συνθήκες που δομούν το οικοδόμημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και παρουσιάζεται η εξέλιξή τους. Στο 4ο κεφάλαιο αναλύεται η Μεταναστευτική κρίση που κορυφώθηκε το 2015 και οι αλλαγές που επέφερε τόσο στην Ευρωπαϊκή όσο και στην Ελληνική Μεταναστευτική Πολιτική. Παρουσιάζονται τα αίτια που προκάλεσαν το ξέσπασμα της κρίσης, η οποία συμπίπτει χρονικά με την αλλαγή της Ελληνικής Μεταναστευτικής πολιτικής, γεγονός που κατέστησε την χώρα μας πόλο έλξης μεταναστών. Παράλληλα παρατίθενται στοιχεία που καταδεικνύουν την αμήχανη πρώτη αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης η οποία καθυστέρησε να αντιληφθεί το μέγεθος του φαινομένου καθώς και ο καταλυτικός ρόλος της Τουρκίας. Στην συνέχεια αναπτύσσονται εκτενώς τα μέτρα τα οποία έλαβαν τόσο η χώρα μας όσο και η Ευρωπαϊκή Ένωση, αφού πλέον αντιλήφθησαν τη δυναμική του φαινομένου. Παρατίθενται οι ενέργειες για στήριξη των δομών και η αλλαγή των διαδικασιών όπως η συμφωνία Ευρωπαϊκής Ένωσης – Τουρκίας, το Πρόγραμμα δέκα σημείων και η Ευρωπαϊκή Ατζέντα για τη Μετανάστευση όσο και τα επιχειρησιακά μέτρα για την καταστολή των ροών, όπως η δύναμη Frontex και η επιχείρηση Sophia. Επιπρόσθετα θα αναλυθούν τα οικονομικά οφέλη των χωρών υποδοχής μεταναστών, από την ενσωμάτωση στον οικονομικό κύκλο εξειδικευμένου αλλά και χαμηλών δεξιοτήτων εργατικού δυναμικού. Για τον σκοπό αυτό στο κεφάλαιο παρατίθεται ως παράδειγμα η μεταναστευτική πολιτική της Γερμανίας, η οποία σύμφωνα με κυβερνητικά έγγραφα αποσκοπεί στην ενίσχυση της βιομηχανίας της αλλά και την στήριξη του κράτους πρόνοιας μέσω της απορρόφησης οικονομικών μεταναστών. Τέλος στο 5ο κεφάλαιο θα αναχθούν τα συμπεράσματα της παρούσας εργασίας.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Τουζόπουλος Βασίλειος
  • Touzopoulos Vasileios

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2866299

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Τουζόπουλος Βασίλειος; Touzopoulos Vasileios. Μετανάστευση και Παράτυποι Μετανάστες. Από την ελεύθερη μετακίνηση πολιτών ως Δόγμα της Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης, μέχρι την Μεταναστευτική Κρίση του 2015. Ο ρόλος Ε.Ε. και Ελλάδας στην διαχείριση της κρίσης. 2019. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2866299