National and Kapodistrian University of Athens
Frege vs. Ηilbert σχετικά με τα αξιώματα της γεωμετρίας: η προσέγγιση του έμμεσου ορισμού στη σύγχρονη συζήτηση για τα μαθηματικά αξιώματα.
Abstract
dc:descriptionΗ ανάγκη ύπαρξης γνωσιολογικών και οντολογικών σταθερών στα μαθηματικά οδήγησε ήδη από την αρχαιότητα στην θέσπιση των αξιωμάτων στα διάφορα μαθηματικά πεδία. Στα πρώτα χρόνια του εικοστού αιώνα, οι διάσημοι μαθηματικοί και εκπρόσωποι διαφορετικών φιλοσοφικών ρευμάτων Gottlob Frege και David Hilbert διαφώνησαν σχετικά με τη σωστή κατανόηση του ρόλου και του γνωσιολογικού status των αξιωμάτων στις μαθηματικές θεωρίες καθώς και με τον τρόπο διαπίστωσης της συνέπειας και της ανεξαρτησίας αυτών. Η αντιπαράθεση αγγίζει μια σειρά από δύσκολες ερωτήσεις στη φιλοσοφία των μαθηματικών γύρω από το τι συνιστά αξίωμα και ποιος είναι ο ρόλος του στα θεμέλια των μαθηματικών θεωριών. Αναπτύξαμε την κλασική ιδέα για τα αξιώματα της γεωμετρίας που υποστήριζε ο Frege, δηλαδή ως πεποιθήσεις πρωταρχικής δικαιολόγησης με βάση την εποπτεία, σε ένα ευρύ θεμελιοκρατικό γνωσιολογικό πλαίσιο. Έπειτα εξετάσαμε τις διαφοροποιημένες ιδέες του Hilbert ο οποίος θεωρούσε κάθε σύστημα αξιωμάτων ως έμμεσο ορισμό (implicit definition) των μαθηματικών εννοιών που προσδιορίζονται με βάση τις αμοιβαίες σχέσεις των μαθηματικών όρων μέσα στα αξιώματα. Στην συνέχεια, παραθέσαμε και σχολιάσαμε τις απόψεις του Henri Poincaré που θεωρούσε τα αξιώματα συμβάσεις οι οποίες συγκροτούν το αντικείμενο γνώσης και είναι τέτοιες ώστε να μπορούμε να τις αρνηθούμε με εναλλακτικές θεωρητικές δομές θεμελιωμένες πάνω στις αρνήσεις τους. Τέλος, παρακολουθώντας την ιδέα του Hilbert όπως αναβιώνει στην σύγχρονη εποχή εμπλουτισμένη με νέες τάσεις και απόψεις, εξετάσαμε την εναλλακτική πρόταση του Wilfrid Sellars, σχετικά με το συνθετικό a priori ο οποίος ζυγιάζει τις ήδη υπάρχουσες προσεγγίσεις σχετικά με αυτή την έννοια στις μεγάλες παραδόσεις του ορθολογισμού και του εμπειρισμού. Ο Sellars διαφωνεί με την έννοια των συμβάσεων, θεωρώντας τους έμμεσους ορισμούς των μαθηματικών εννοιών μέσα σε συστήματα αξιωμάτων, συνθετικούς a priori και συγκροτητικούς εννοιολογικών πλαισίων που προσδιορίζουν το νόημα των οριζομένων. Πιστεύει ότι συνθετικές a priori είναι εκείνες οι προτάσεις τις οποίες κάνουμε απροϋπόθετα αποδεκτές για να συγκροτήσουμε ένα πλαίσιο προσδιορισμού των εννοιών μας, ειδικότερα των επιστημονικών εννοιών μας.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Γιατράς Κωνσταντίνος
- Giatras Konstantinos
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2867263