National and Kapodistrian University of Athens
Ορεία Κρύσταλλος: Πηγές, Διάχυση και Χρήση
Abstract
dc:descriptionΗ εργασία με τίτλο «Ορεία κρύσταλλος στη Μινωική Κρήτη: πηγές, διάχυση και χρήση», πραγματεύεται τις εφαρμογές της ορείας κρυστάλλου στην Μινωική κοινωνία την Προανακτορική, Παλαιοανακτορική, Νεοανακτορική και Μετανακτορική περίοδο, και τα διαθέσιμα κοιτάσματα του ορυκτού στο νησί. Παρουσιάζεται αντιπροσωπευτικός κατάλογος των ευρημάτων τα οποία εξετάζονται ανά χρονολόγηση και θέση, ενώ εξετάζεται και η διασπορά τους σε τύπους εγκαταστάσεων και η γεωγραφική τους κατανομή. Η ορεία κρύσταλλος αποτελεί την καθαρή και πλήρως διαφανή μορφή του χαλαζία, χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερη σκληρότητα, διαφάνεια, λάμψη, καθώς και την ιδιότητα εικονικής μεγέθυνσης και ανάφλεξης. Από την Προανακτορική περίοδο, η χρήση του υλικού εντοπίζεται σε οικιακό περιβάλλον και χρησιμοποιείται ως εργαλείο, ενώ φαίνεται ότι η παραγωγή ορισμένων μικροαντικειμένων είχε τοπική εμβέλεια. Αργότερα, τα νεοανακτορικά χρόνια, η πρακτική του σημασία αυξάνεται, καθώς περιλαμβάνεται στα εργαλεία των τεχνιτών, στο πλαίσιο μιας πιο μαζικής παραγωγής. Την ίδια περίοδο, στο πλαίσιο της τεχνολογικής εξέλιξης και βιοτεχνικής ανάπτυξης, δημιουργούνται φακόσχημα κυρτά αντικείμενα, με σκοπό να αξιοποιηθούν οι ικανότητες μεγέθυνσης και η δυνατότητα ανάμματος φωτιάς. Η ιδιαίτερα θελκτική εμφάνιση και οι μαγικές ιδιότητες που αποδίδονται στην ορεία κρύσταλλο, χρησιμοποιήθηκαν για την κάλυψη των όποιων αισθητικών αναγκών των υψηλών κοινωνικών τάξεων. Τα φυσικά χαρακτηριστικά του λίθου, σε συνδυασμό με την πιθανή δυσκολία εύρεσης μεγάλων τεμαχίων για την παραγωγή σύνθετων και μεγάλων αντικειμένων, που θα απαιτούσε υψηλές τεχνικές ικανότητες και δαπάνες σε ενέργεια και πόρους, λειτούργησαν ως στοιχεία εντυπωσιασμού και επίδειξης στις κοινωνικές και πολιτικές διαμάχες, από την Προανακτορική έως και τη Μετανακτορική περίοδο. Έτσι, τη Νεοανακτορική περίοδο, παράλληλα με την πιο πρακτική χρήση της ορείας κρυστάλλου, μεγάλο σώμα διακοσμητικών αντικειμένων, διαμοιρασμένα στους ανακτορικούς πόλους, αντιπροσωπεύουν μία ομάδα τεχνέργων, υψηλής αξίας, που διακινούνται εντός της οικονομικής εμβέλειας της ανακτορικής εξουσίας και των εύπορων κοινωνικών ομάδων, και αποκτώνται είτε ως δώρα, με προέλευση τις βασιλικές αυλές της ανατολικής Μεσογείου, είτε μέσω εμπορικών δραστηριοτήτων. Σε κάποιες περιπτώσεις, και ιδίως τη Νεοανακτορική περίοδο, η ορεία κρύσταλλος, εναποτίθεται σε περιβάλλοντα φορτισμένα με έντονη θρησκευτική-λατρευτική σημασία. Ιδιαίτερη μάλιστα παράδοση φαίνεται να υφαίνεται γύρω από το σπήλαιο του Ιδαίου, όπου τα αναθήματα ορείας κρυστάλλου ξεκινούν ήδη από την Παλαιοανακτορική περίοδο και μάλλον αυξάνονται τη Νεοανακτορική. Τη Μετανακτορική περίοδο, η έντονη διασπορά των λιγοστών και απλοποιημένων αντικειμένων ταιριάζει με τη διασπορά της εξουσίας και εκφράζει το καθεστώς ανταγωνισμού και αποκέντρωσης της περιόδου. Το υλικό, παρά τη διάχυσή του σε πλούσια ταφικά σύνολα που απλώνονται σε όλη την Κρήτη, περιορίζεται σε ψήφους, ανάμεσα σε άλλα, συχνά πλουσιότερα κοσμήματα. Η ιδιαιτερότητα του υλικού και οι συμβολισμοί που το συνόδευαν ίσως έχουν αποδυναμωθεί, μέσα σε ένα περιβάλλον επαναπροσδιορισμού ταυτοτήτων και εισαγωγής νέων ιδεών.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Καρρά-Τανισκίδου Νεφέλη
- Karra-Taniskidou Nefeli
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2876674