Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

H "ενιαία οικονομική οντότητα" στο πεδίο της αστικής ευθύνης

Abstract

dc:description

Η παρούσα εργασία είναι η διερευνά τη εφαρμογή στο πεδίο της αστικής ευθύνης του τεκμηρίου της "ενιαίας οικονομικής οντότητας" των επιχειρήσεων - κριτήριο το οποίο χρησιμοποιείται πάγια, κυρίως από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το ΔΕΕ, ως μεθοδολογικό εργαλείο για τον καταλογισμό στην μητρική εταιρία της ευθύνης για αντί-ανταγωνιστική συμπεριφορά της θυγατρικής της, ή άλλης συνδεδεμένης επιχείρησης. Αφορμή για τον εν λόγω προβληματισμό στάθηκε τόσο ο νέος Ν. 4519/2018, με τον οποίο ενσωματώθηκε στο εθνικό δίκαιο η Οδηγία 2014/104/ΕΕ, όσο και η πλούσια ευρωπαϊκή νομολογία, αλλά και η γενικότερη επικαιρότητα του ζητήματος στο πλαίσιο της οικονομικής δραστηριότητας των επιχειρήσεων εντός της εσωτερικής αγοράς. Σύμφωνα με την πάγια πρακτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και την αντίστοιχη νομολογία του ΔΕΕ, στο πλαίσιο της επιβολής προστίμων σε επιχειρήσεις, για παραβάσεις του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού, χρησιμοποιείται το κριτήριο της «ενιαίας οικονομικής οντότητας» των επιχειρήσεων, για τον καταλογισμό στη μητρική εταιρία, ή σε ανώτερη ιεραρχικά εταιρία του ομίλου, της παράνομης συμπεριφοράς μιας θυγατρικής εταιρίας ή άλλης συνδεδεμένης επιχείρησης. Η θέση αυτή εγείρει ζητήματα στο πεδίο του αστικού δικαίου και της αστικής ευθύνης. Ένα πρώτο ερώτημα, θεωρητικής φύσεως με πολύ σημαντικές, όμως, πρακτικές προεκτάσεις, είναι το αν μια μητρική εταιρία μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνη για παραβάσεις της θυγατρικής της, μόνο λόγω της ένταξής τους σε μια ενιαία επιχειρηματική οντότητα, ακόμα και στην περίπτωση που η παράνομη συμπεριφορά είναι αμιγώς πράξη της θυγατρικής. Θα πρέπει, στο πλαίσιο αυτό, να διερωτηθούμε, αν θα μπορούσε αυτή η προσέγγιση να θεωρηθεί κάμψη της θεμελιώδους αρχής της προσωπικής ευθύνης. Επιπλέον, εγείρεται ο προβληματισμός, αν ο καταλογισμός της ευθύνης στη μητρική εταιρία, μέσω της χρήσης του τεκμηρίου της ενιαίας οικονομικής οντότητας, από τα ευρωπαϊκά δικαιοδοτικά όργανα αρκεί, άνευ ετέρου, για την εφαρμογή του ίδιου κριτηρίου για τον καταλογισμό της ευθύνης στην εθνική νομοθεσία. Γεννώνται, επιπροσθέτως, τα ερωτήματα, αν θα μπορούσε να υπάρξει πεδίο αναλογικής εφαρμογής άλλων εθνικών κανόνων δικαίου και νόμιμων λόγων ευθύνης, προκειμένου να επιτευχθεί ομοιόμορφη λύση, ή αν θα μπορούσαν να υπάρξουν κάποια ενιαία κριτήρια για τη θεμελίωση ευθύνης ή άμεση εφαρμογή των κανόνων και εννοιών και κριτηρίων του ενωσιακού δικαίου. Η μελέτη της εν λόγω προβληματικής εκκινεί από την κατανόηση των εννοιών της "επιχείρησης", ιδίως από τη σκοπιά του ενωσιακού δικαίου του ανταγωνισμού, των ομίλων επιχειρήσεων και της "ενιαίας οικονομικής οντότητας". Στη συνέχεια παρουσιάζεται η νομολογιακή εφαρμογή των ενωσιακών διατάξεων προστασίας του ελεύθερου ανταγωνισμού κατ’ άρθρο 101 και 102 ΣΛΕΕ στους ομίλους επιχειρήσεων και ιδίως η χρήση της έννοιας της «επιχείρησης» και της «ενιαίας οικονομικής οντότητας», προκειμένου να καταλογιστεί στη μητρική εταιρία η ευθύνη για τις παραβάσεις του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού που διαπράττουν οι θυγατρικές της. Στη συνέχεια εξειδικεύονται τα κριτήρια καταλογισμού. Μέσα από την ενωσιακή νομολογία, έχουν αποκρυσταλλωθεί τα δύο βασικά κριτήρια καταλογισμού της ευθύνης στη μητρική εταιρία: η αυτοτέλεια της συμπεριφοράς της θυγατρικής εταιρίας στην αγορά και η άσκηση αποφασιστικής επιρροής της μητρικής εταιρίας στη θυγατρική της. Θεωρείται, λοιπόν, ότι για τη συμπεριφορά μιας θυγατρικής εταιρίας μπορεί να είναι υπεύθυνη η μητρική, ιδίως όταν η πρώτη, παρά την ξεχωριστή νομική της προσωπικότητα, δεν καθορίζει αυτοτελώς τη συμπεριφορά της στην αγορά, αλλά εφαρμόζει κυρίως τις εντολές της μητρικής εταιρίας, αποτελώντας μία ενιαία οικονομική οντότητα, μία ενιαία επιχείρηση, λαμβανομένων περαιτέρω υπόψη των οικονομικών, οργανωτικών και νομικών δεσμών μεταξύ αυτών των νομικών προσώπων. Περαιτέρω, αναφέρονται και κάποια επιμέρους κριτήρια αξιολόγησης για την κατάφαση του καταλογισμού της συμπεριφοράς της θυγατρικής εταιρίας στη μητρική της. Εν συνεχεία, παρουσιάζεται η ιδιωτική επιβολή των κανόνων προστασίας του ανταγωνισμού, που επιτυγχάνεται μέσα από τις αγωγές αποζημίωσης και η φύση της ευθύνης της μητρικής εταιρίας σύμφωνα με τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα. Εξετάζονται διάφορες νομικές βάσεις, οι οποίες έχουν εξεταστεί και υποστηριχθεί στο εταιρικό και αστικό δίκαιο, αναφορικά με την ευθύνη της μητρικής εταιρείας (άρση της αυτοτέλειας του νομικού προσώπου, ευθύνη κατ’ άρθρο 71 ΑΚ, ευθύνη λόγω χρήσης της θυγατρικής ως παρένθετου προσώπου, ευθύνη από αλλότριες πράξεις, αδικοπρακτική ευθύνη), προκειμένου να διαπιστωθεί αν οι εν λόγω νόμιμοι λόγοι ευθύνης μπορούν να αποτελέσουν μεθοδολογικά εργαλεία για τον καταλογισμό της ευθύνης στη μητρική εταιρεία για παραβάσεις του δικαίου του ανταγωνισμού από τη θυγατρικής της. Το βασικό ερώτημα, όμως, που πρέπει να απαντηθεί είναι αν η ευθύνη μπορεί να αποδοθεί απευθείας στη μητρική εταιρία κατ’ άρθρο 914 ΑΚ και κατ’ εφαρμογή των ενωσιακών κανόνων και κριτηρίων.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Καρταπάνη Μαρία
  • Kartapani Maria

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2895213

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Καρταπάνη Μαρία; Kartapani Maria. H "ενιαία οικονομική οντότητα" στο πεδίο της αστικής ευθύνης. 2020. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2895213