National and Kapodistrian University of Athens
Μελέτη Μεντελιανής τυχαιοποίησης για τη συσχέτιση του χρονότυπου με τον καρκίνο παχέος εντέρου
Abstract
dc:descriptionΕισαγωγή: Τις τελευταίες δεκαετίες, τα παγκόσμια πρότυπα επίπτωσης και θνησιμότητας των διαφόρων καρκινικών τύπων έχουν σημειώσει ραγδαίες αλλαγές, οι οποίες οφείλονται σε σημαντικό βαθμό στις μεταβολές της κατανομής των συνυφασμένων με τον σύγχρονο τρόπο ζωής παραγόντων κινδύνου του καρκίνου. Η μετάβαση από τις μεταδοτικές στις εκφυλιστικές ανθρωπογενείς ασθένειες τοποθετούν τον καρκίνο του παχέος εντέρου τρίτο σε επίπτωση και δεύτερο σε θνησιμότητα. Μεταξύ των αλλαγών που συντελούνται στις αναπτυσσόμενες κοινωνίες συγκαταλέγεται και η εργασία σε βάρδιες που προκαλεί διαταραχή του φυσιολογικού ενδογενούς κιρκάδιου ρυθμού και έχει αναδειχθεί ως πιθανός παράγοντας κινδύνου της καρκινογένεσης. Τα αποτελέσματα, ωστόσο, των δημοσιευμένων επιδημιολογικών μελετών για την σχέση της εργασίας σε βάρδιες και του καρκίνου του παχέος εντέρου είναι περιορισμένα και συχνά αντικρουόμενα. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να ξεπεραστούν οι περιορισμοί που θέτουν οι μελέτες παρατήρησης και να εξεταστεί εάν τα γενετικά καθορισμένα χαρακτηριστικά του ύπνου έχουν αιτιακή επίδραση στον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του παχέος εντέρου συνολικά, καθώς και ανά φύλο του ασθενούς και ανατομική εντόπιση του καρκίνου (κόλον, ανιόν κόλον, κατιόν κόλον, ορθό). Μεθοδολογία: Εφαρμόστηκε η μέθοδος της Μεντελιανής τυχαιοποίησης δύο δειγμάτων και οι μέθοδοι ανάλυσης ευαισθησίας για την αξιολόγηση των παραδοχών των βοηθητικών μεταβλητών σε περιληπτικά δεδομένα σε 341 SNPs για τον χρονότυπο, 56 SNPs για την αϋπνία και 90 SNPs για τη διάρκεια ύπνου. Τα περιληπτικά δεδομένα για τη συσχέτιση των επιλεγμένων SNPs με τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του παχέος εντέρου σε 125,478 συμμετέχοντες (58,131 ασθενείς και 67,347 μάρτυρες) αντλήθηκαν από τον συνασπισμό της GECCO, ενώ τα περιληπτικά δεδομένα για τη συσχέτιση των SNPs με τα χαρακτηριστικά του ύπνου αντλήθηκαν από δημοσιευμένες GWAS σε 651,295 συμμετέχοντες για τον χρονότυπο (UK Biobank και 23andMe), 254,767 για τα συχνά συμπτώματα αϋπνίας, 470,528 για οποιαδήποτε συμπτώματα αϋπνίας (UK Biobank, HUNT και Partners Biobank) και 493,298 για τη διάρκεια ύπνου (CHARGE και UK Biobank). Αποτελέσματα: Ο κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου του παχέος εντέρου στους άντρες βρέθηκε μειωμένος κατά 13.6% στους ‘πρωινούς’ σε σχέση με τους ‘βραδινούς’ τύπους (IVW random effects OR: 1.005, 95% CI: 0.956, 1.057). Το αποτέλεσμα αυτό παρέμεινε στατιστικά σημαντικό μετά από αφαίρεση των έκτοπων πλειοτροπικών SNPs και επιβεβαιώθηκε από τις υπόλοιπες μεθόδους ευαισθησίας. Αντίστοιχα, η επίδραση του χρονότυπου στον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του παχέος εντέρου στις γυναίκες δε βρέθηκε στατιστικά σημαντική (IVW random effects OR: 1.005, 95% CI: 0.956, 1.057). Από τις αναλύσεις των δεδομένων για τον ολικό καρκίνο του παχέος εντέρου και των στρωματοποιημένων δεδομένων, δεν υπήρξαν επαρκείς ενδείξεις για την αιτιακή επίδραση της αϋπνίας και της διάρκειας ύπνου στον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του παχέος εντέρου. Από την αναζήτηση στη Phenoscanner αναδείχθηκε ένας ικανός αριθμός συσχετίσεων με δευτερογενή φαινοτυπικά χαρακτηριστικά που μπορεί να σχετίζονται με τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του παχέος εντέρου και να ευθύνονται για την εισαγωγή οριζόντιας πλειοτροπίας, μεταξύ αυτών το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, ο ΔΜΣ, ο διαβήτης, η σωματική αδράνεια, οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου και η αντίσταση στην ινσουλίνη. Συμπεράσματα: Η προτίμηση του να είναι κάποιος ‘πρωινός’ έναντι του να είναι ‘βραδινός’ τύπος επιδρά προστατευτικά στον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του παχέος εντέρου. Ωστόσο, απαιτείται η πραγματοποίηση περαιτέρω μελετών σε ανεξάρτητα δείγματα για την επαλήθευση των αποτελεσμάτων αυτών και η διασταύρωσή τους με τα ευρήματα μελετών προερχόμενων από άλλα πεδία (επιδημιολογικές μελετες παρατήρησης, κλινικές δοκιμές, προκλινικές μελέτες, γενετική μηχανική, μελέτες υποψήφιων γονιδίων), ούτως ώστε να διερευνηθούν οι υποκείμενοι βιολογικοί μηχανισμοί του αιτιακού μονοπατιού της καρκινογένεσης του παχέος εντέρου.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Δημοπούλου Ολυμπία
- Dimopoulou Olympia
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2896834