National and Kapodistrian University of Athens
Μωσαϊκισμός σε έμβρυα στο προεμφυτευτικό στάδιο: κλινική σημασία και επίπτωση στην προεμφυτευτική γενετική ανάλυση
Abstract
dc:descriptionΗ εξωσωματική γονιμοποίηση (in vitro fertilization, IVF), εφαρμόζεται ήδη εδώ και 4 δεκαετίες, ακόμα και σήμερα όμως η επιτυχία της όσον αφορά την γέννηση τέκνου δεν ξεπερνά το 20-30%. Από νωρίς προέκυψε η ανάγκη επιλογής των ικανότερων εμβρύων να εμφυτευτούν και να οδηγήσουν στη γέννηση φυσιολογικών νεογνών. Ο γενετικός έλεγχος για εμβρυομεταφορά των ευπλοειδικών εμβρύων από IVF, ώστε να αυξηθεί η πιθανότητα επίτευξης κύησης, είναι γνωστή ως προεμφυτευτική γενετική ανάλυση για ανευπλοειδίες με χαμηλή επικινδυνότητα (Preimplantation Genetic Testing for aneuploidies – PGT-A), σε αντιπαραβολή με την υψηλής επικινδυνότητας που αφορά επιλογή εμβρύων που δεν πάσχουν από τα νοσήματα τα οποία φέρουν οι υποψήφιοι γονείς (μονογονιδιακά νοσήματα ή χρωμοσωμικές διαταραχές). Παρ’ όλα αυτά στα έμβρυα προεμφυτευτικού σταδίου είναι πολύ συχνό το φαινόμενο του μωσαϊκισμού, δηλαδή της ύπαρξης πάνω από μιας κυτταρικής σειράς, που μπορεί να προκαλέσει διαγνωστικό σφάλμα στην PGT. Τα αίτια δημιουργίας εμβρυϊκού μωσαϊκισμού σε προεμφυτευτικά έμβρυα μπορεί να είναι πατρικής προέλευσης που αφορούν κυρίως τη δυσλειτουργία του κεντροσώματος που μεταβιβάζεται στο έμβρυο από το σπέρμα ή μητρικής προέλευσης που αφορούν στα επίπεδα κοχεσινών, στη διαταραχή των σημείων ελέγχου του κυτταρικού κύκλου και στο σύστημα μείωσης/μίτωσης καθώς και τη λειτουργία των μιτοχονδρίων στα ωοκύτταρα/έμβρυα γυναικών μεγαλύτερης ηλικίας. Κάποιοι εξωτερικοί παράγοντες επίσης έχει αναφερθεί ότι μπορούν να προκαλέσουν χρωμοσωμικό μωσαϊκισμό όπως και τα πρωτόκολλα διέγερσης των ωοθηκών, οι συνθήκες, οι χειρισμοί των εμβρύων και τα καλλιεργητικά υλικά στην IVF. Οι μηχανισμοί μέσω των οποίων δημιουργείται ο μωσαϊκισμός είναι ο λανθασμένος διαχωρισμός των χρωμοσωμάτων, η ενδοαντιγραφή και η πολυπολική κυτταρική διαίρεση. Για την ανίχνευση της ανευπλοειδίας και κατά συνέπεια του μωσαϊκισμού στην PGT-A, οι νεότερες τεχνικές που χρησιμοποιούνται είναι ο συγκριτικός γενωμικός υβριδισμός σε μικροσυστοιχίες (array comparative genomic hybridization, aCGH) και η αλληλούχιση νέας γενιάς (next generation sequencing, NGS) που προαπαιτούν ενίσχυση ολόκληρου του γονιδιώματος (whole genome amplification, WGA). Τα μωσαϊκά έμβρυα έχει αποδειχτεί ότι, αν και με λιγότερες πιθανότητες από τα ευπλοειδικά, έχουν τη δυναμική όχι μόνο να εμφυτευτούν αλλά και να οδηγήσουν στη γέννηση φυσιολογικών νεογνών. Αυτό οφείλεται σε μηχανισμούς διόρθωσης του μωσαϊκισμού όπως ο αποκλεισμός των ανευπλοειδικών βλαστομεριδίων και κυτταρικών θραυσμάτων, η απορρόφηση κυτταρικού θραύσματος, η διάσωση μονοσωμίας ή τρισωμίας, ο περιορισμένος πολλαπλασιασμός των ανευπλοειδικών κυττάρων ή ο περιορισμός τους στον πλακούντα καθώς και η απόπτωση των κυττάρων αυτών. Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη βιωσιμότητα των μωσαϊκών εμβρύων είναι το ποσοστό του μωσαϊκισμού στο έμβρυο, το είδος της γενετικής διαταραχής/ανευπλοειδίας αλλά και η θέση του μωσαϊκισμού (των ανευπλοειδικών κυττάρων) η οποία επηρεάζει και την αξιοπιστία της PGT-A. Η αξιοπιστία της PGT-A εξαρτάται τόσο από την τεχνική ανίχνευσης της ανευπλοειδίας όσο και από τη θέση του μωσαϊκισμού. Για τη σωστή διαχείριση των διαγνωσμένων ως μωσαϊκών εμβρύων, χρειάστηκε η συνεργασία της επιστημονικής κοινότητας για τον καθορισμό κοινής αποδοχής συστάσεων. Το «Congress on Controversies in Preconception, Preimplantation and Prenatal Genetic Diagnosis» (CoGEN) καθόρισε τις κατευθυντήριες οδηγίες για τον χειρισμό των μωσαϊκών εμβρύων κατά την PGT-A, όσον αφορά την εμβρυομεταφορά. Η γενετική συμβουλευτική και η ενημέρωση του ζευγαριού σχετικά με την ύπαρξη του χρωμοσωμικού μωσαϊκισμού είναι απαραίτητη τόσο για να αποφασίσει εάν θα επιλέξει την PGT-A όσο και μετά την διάγνωση. Επειδή ο μωσαϊκισμός αποτελεί πρόβλημα για την PGT-Α, είναι χρήσιμη η καταγραφή της έκβασης των κύκλων IVF με εμβρυομεταφορές μωσαϊκών εμβρύων αλλά και η εκπόνηση περεταίρω ερευνών που θα μελετούν τη χρωμοσωμική σύσταση των κυττάρων βλαστοκυστών από PGT-M που δε μεταφέρονται αλλά έχουν δωρηθεί για ερευνητικούς σκοπούς.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Κεραμιδά Χριστίνα
- Keramida Christina
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2897548