Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Ο μητρικός ρόλος στα πλαίσια της ιδρυματικής εμπειρίας: Σύγκριση της αντίληψης του μητρικού ρόλου μητέρων-κρατουμένων, που διαβιώνουν μαζί με τα παιδιά τους στο σωφρονιστικό κατάστημα του Ελεώνα Θηβών με μητέρες-κρατούμενες που δεν διαβιώνουν μαζί με τα παιδιά τους.

Abstract

dc:description

Εισαγωγή: Η μητρότητα αποτελεί μία σημαντική ταυτότητα ακόμα και για μητέρες, οι οποίες βρίσκονται σε καθεστώς εγκλεισμού. Σκοπός: Η παρούσα μελέτη αποβλέπει στην διερεύνηση της εμπειρίας της μητρότητας σε έγκλειστες μητέρες με ή χωρίς τα παιδιά τους στη φυλακή, εστιάζοντας περισσότερο στις πρώτες. Εξετάζει, επίσης, την ψυχική υγεία της μητέρας και του παιδιού που φροντίζει στη φυλακή, καθώς επίσης και τις πρώιμες σχέσεις της μητέρας με τους δικούς της γονείς. Μέθοδος: Στη μελέτη συμμετείχαν συνολικά 12 έγκλειστες μητέρες: εννέα, ηλικίας 21-36 ετών (ΜΟ=28,11, TA= 6,585), με παιδιά εντός της φυλακής και τρεις μητέρες κρατούμενες, ηλικίας 22-33 ετών (ΜΟ=27,67, TA= 5,51), χωρίς τα παιδιά τους στη φυλακή. Η παρούσα μελέτη χρησιμοποίησε μικτή μέθοδο: (α) ποσοτικά εργαλεία που αφορούν την ψυχολογική κατάσταση της έγκλειστης μητέρας (GHQ-28; Ερωτηματολόγιο Γενικής Υγείας-28; Goldberg, 1978), τη σχέση της με τους δικούς της γονείς (PBI; Όργανο Μέτρησης Γονεϊκού Δεσμού, Parker, Tupling & Brown, 1979), και τα εσωτερικευμένα και εξωτερικευμένα προβλήματα των παιδιών που διαμένουν μαζί τους στη φυλακή (CBCL; Λίστα Ελέγχου Συμπεριφοράς για παιδιά ηλικίας 1,5 έως 5 ετών; Achenbach & Rescorla, 2009 ), και (β) ημι-δομημένη συνέντευξη για τη διερεύνηση του πώς αντιλαμβάνεται η έγκλειστη μητέρα τον μητρικό της ρόλο. Οι δύο μέθοδοι εφαρμόστηκαν διαδοχικά και η επεξεργασία των δεδομένων έγινε ξεχωριστά για τη κάθε μέθοδο. Στη συνέχεια τα στοιχεία διασταυρώθηκαν μεταξύ τους προκειμένου να διασφαλιστεί η εγκυρότητα των δεδομένων. Η ανάλυση των ποιοτικών δεδομένων έγινε με τη μέθοδο Θεματικής Ανάλυσης Περιεχομένου (Braun & Clarke, 2006). Αποτελέσματα: Η ποσοτική ανάλυση έδειξε στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις μεταξύ: (α) της διάρκειας παραμονής της μητέρας στη φυλακή και των σωματικών της ενοχλήσεων (p<0.05), καθώς και της κατάθλιψή της ς (p <0.05). (β) του ενθυμούμενου μητρικού ελέγχου και των σωματικών ενοχλήσεων (p<0.05), της κοινωνικής δυσλειτουργικότητας (p<0.01) και του συνολικού δείκτη υγείας της μητέρας (p<0.05), (γ) των σωματικών ενοχλήσεων της μητέρας και της εναντιωματικής προκλητικής συμπεριφοράς του παιδιού (p<0.05), των εξωτερικευμένων προβλημάτων του παιδιού (p<0.05), (δ) της κοινωνικής δυσλειτουργικότητας της μητέρας και της εναντιωματικής προκλητικής συμπεριφοράς του παιδιού (p<0.05), του κατά CBCL ‘συναισθηματικής αντιδραστικότητας’ συνδρόμου του παιδιού (p<0.05) και των εξωτερικευμένων του προβλημάτων (p<0.05), (ε) της κατάθλιψης της μητέρας και των εσωτερικευμένων προβλημάτων του παιδιού (p<0.05), των προβλημάτων ύπνου του παιδιού (p<0.05) και του συνόλου των προβλημάτων του παιδιού ( p<0.05, (στ) του Γενικού Δείκτη Υγείας της μητέρας και της εναντιωματικής προκλητικής συμπεριφοράς του παιδιού (p<0.05), του κατά CBCL ‘συναισθηματικής αντιδραστικότητας’ συνδρόμου του παιδιού σύνδρομο (p<0.05), των προβλημάτων προσοχής του (p<0.05) και των εξωτερικευμένων προβλημάτων του(p<0.05). Αναφορικά με την εμπειρία της μητρότητας σε συνθήκες εγκλεισμού, η ποιοτική ανάλυση περιεχομένου των συνεντεύξεων ανέδειξε τις εξής θεματικές ενότητες (νοητικός χάρτης μητρότητας σε συνθήκες εγκλεισμού): ορισμός της μητρότητας, τα δεινά της μητρότητας, τους υποστηρικτικούς και επιβαρυντικούς παράγοντες στην άσκηση του μητρικού ρόλου, το μέλλον, και τέλος, τις επιπτώσεις της διαβίωσης των παιδιών μαζί με τη μητέρα στη φυλακή για την ανάπτυξή τους. Αναφορικά με τον ορισμό της μητρότητας οι αφηγήσεις των μητέρων τέμνονται στην άποψη πως ο μητρικός ρόλος ενσαρκώνεται κυρίως μέσα από τη φροντίδα, τη σωστή διαπαιδαγώγηση των παιδιών, την ικανοποίηση των αναγκών του, την επίδειξη αγάπης και τη διασφάλιση της προστασίας του. Η θεματική ενότητα «τα δεινά του εγκλεισμού» αναδύθηκαν ως σημαντικότεροι παράγοντες τα βίωμα έντονης δυσφορίας και συναισθηματικής φόρτισης ως απόρροια της αποκοπής τους από τον οικογενειακό ιστό, και της ελλιπούς επικοινωνίας με τα υπόλοιπα παιδιά τους, γεγονός που επιβεβαιώνεται από τις υψηλές τιμές στο ΕΓΥ-28. Αναφορικά με τους υποστηρικτικούς και επιβαρυντικούς παράγοντες στην άσκηση του μητρικού ρόλου, το ζήτημα της οικονομικής ευμάρειας αναδύθηκε ως σημαντικό. Οι μητέρες που έχουν οικονομική δυσχέρεια αισθάνονται ανεπαρκείς στην επιτέλεση των μητρικών τους καθηκόντων, σε αντίθεση με εκείνες που πλαισιώνονται από την οικογένειά τους. Οι περισσότερες μητέρες εκφράζουν ανησυχία για τις επιπτώσεις της διαμονής των παιδιών στο σωφρονιστικό κατάστημα στην ψυχική τους υγεία (έκθεση σε περιστατικά βίας και έντονου θορύβου) και στη σωματική τους υγεία (συνθήκες διαβίωσης και άμεση πρόσβαση σε παιδίατρο). Αναφορικά με το πώς βλέπουν το μέλλον, ο επικείμενος αποχωρισμός από το παιδί φαίνεται πως αποτελεί τη μεγαλύτερη δυσκολία για τις μητέρες κρατούμενες. Συμπεράσματα: Η μητρότητα θεωρείται σημαντική για τις μητέρες κρατούμενες, ενώ οι πρώιμες εμπειρίες με τους γονείς τους και ο εγκλεισμός τους επιδρά σημαντικά τόσο στην ψυχικής τους υγεία και στο αίσθημα επάρκειάς τους στο μητρικό ρόλο, όσο και συναισθηματικές και συμπεριφορικές δυσκολίες των παιδιών τους.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μπελισάκου Κωνσταντίνα
  • Belishaku Konstandina

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2903678

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μπελισάκου Κωνσταντίνα; Belishaku Konstandina. Ο μητρικός ρόλος στα πλαίσια της ιδρυματικής εμπειρίας: Σύγκριση της αντίληψης του μητρικού ρόλου μητέρων-κρατουμένων, που διαβιώνουν μαζί με τα παιδιά τους στο σωφρονιστικό κατάστημα του Ελεώνα Θηβών με μητέρες-κρατούμενες που δεν διαβιώνουν μαζί με τα παιδιά τους.. 2020. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2903678