Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Το ναυτικό ατύχημα και η θεσμική προσπάθεια μείωσης και πρόληψης του

Abstract

dc:description

Η διερεύνηση των αίτιων και των αποτελεσμάτων των ναυτικών ατυχημάτων αποτελεί ένα σημαντικό κομμάτι του νομοπαρασκευαστικού πλαισίου της ναυτιλίας. Τα αίτια και οι συνθήκες ενός ναυτικού ατυχήματος διερευνώνται για μια πληθώρα λόγων που έχουν ως κύριο στόχο την προστασία της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα, τη βελτίωση της ασφάλειας στα πλοία, την προστασία του θαλάσσιου και παράκτιου περιβάλλοντος αλλά και την προάσπιση των συμφερόντων του δια θαλάσσης εμπορίου. Ειδικότερα, η διερεύνηση και η πλήρης αποτύπωση τους βοηθά στην αποφυγή παρόμοιων ατυχημάτων, στη βελτίωση των διαδικασιών συντήρησης και επιθεώρησης των ίδιων των πλοίων και των μηχανημάτων τους, αλλά και στην προστασία της ανθρώπινης ζωής, της περιουσίας και του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Το ναυτικό ατύχημα είναι ένα συμβάν το οποίο έχει άμεση σχέση με την ναυσιπλοΐα και είναι στενά συνδεδεμένο με την ανθρώπινη παρουσία στη θάλασσα και τους κινδύνους που διατρέχουν το θαλάσσιο εμπόριο και οι μεταφορές. Στα ναυτικά ατυχήματα παίζουν σημαντικό ρόλο διάφοροι παράγοντες, είτε μεμονωμένα είτε συνδυαστικά, όπως τα ανθρώπινα λάθη, οι φυσικές συνθήκες, οι τεχνικές αστοχίες, οι παράγοντες που σχετίζονται με το πλοίο, οι παράγοντες που σχετίζονται με το φορτίο κτλ. Παραδείγματα συνήθων ναυτικών ατυχημάτων αποτελούν η βύθιση πλοίου μερική ή ολίκη, η σύγκρουση, η προσκρούση, η προσάραξη, η πυρκαγιά ή η έκρηξη σε αυτά, η ανατροπή, κ.λπ. Οι επιπτώσεις τους δεν εντοπίζονται μόνο στη βλάβη ή και την απώλεια του πλοίου, του εξοπλισμού και του μεταφερόμενου φορτίου. Εξίσου σημαντικές είναι οι επιπτώσεις τους στα σοβαρά κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα που άπτονται αυτών, όπως η απώλεια ανθρώπινης ζωής, η ζημία στη ναυτιλιακή επιχείρηση, οι καταστροφές στο θαλάσσιο περιβάλλον, κα. Γι’ αυτούς του λόγους, η ασφάλεια στη θάλασσα αποτελούσε και αποτελεί κύριο μέλημα στο ναυτιλιακό κλάδο. Βασικός σκοπός της μεταπτυχιακής αυτής μελέτης είναι να εξεταστεί και να παρουσιαστεί, μέσα από πολύ σοβαρά ναυτικά ατυχήματα, ο σημαντικός και πολυεπίπεδος ρόλος του θεσμικού πλαισίου που έχει θεσπιστεί διεθνώς μετά από αυτά, με σκοπό τη διασφάλιση της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα, της ασφάλειας της ναυτιλίακης δραστηριότητας και την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Πως δηλαδη αυτό το θεσμικό πλαίσιο θα αποτελέσει παράγοντα θωράκισης στην πρόληψη και μείωση των ναυτικών ατυχημάτων και συμβάντων μέσα από την εμπειρική γνώση συνεπεία αυτών. Κύριο θέμα της εργασίας είναι να αναδείξει ότι τα σοβαρότερα ναυτικά ατυχήματα, μέσω της ανάλυσης των αίτιων αυτών, αποτέλεσαν trigger factor για τον εμπλουτισμό της υπάρχουσας μέχρι τότε νομοθεσίας ή έδωσαν το έναυσμα για την δημιουργία νέας νομοθεσίας και νέων συμβάσεων για την προστασία της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα, την προστασία του θαλασσιού περιβάλλοντος αλλά και την πρόβλεψη διαδικασιών ασφάλειας και επείγοντος. Η εργασία αποτελείται από 6 κεφάλαια. Στο Κεφάλαιο 1 παρουσιάζεται ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός, ο οποίος αποτελεί το εξειδικευμένο για αυτό το σκοπό όργανο του ΟΗΕ με κύριο αντικείμενο του τα ζητήματα της παγκόσμιας ναυτιλίας, τα οποία ρυθμίζονται από ένα σύνολο Διεθνών Συμβάσεων, Πρωτοκόλλων, Κωδικών, Συστάσεων και Οδηγιών, με κύριους στόχους τη βελτιστοποίηση του επιπέδου ασφάλειας και τη μείωση των ατυχημάτων. Παρατίθενται στοιχεία για την ιστορική εξέλιξη, τη διάρθρωση, τη λειτουργία, αλλά και τους κύριους στόχους του. Στο Κεφάλαιο 2 πραγματοποιείται η θεωρητική ανάλυση του ναυτικού ατυχήματος και των συναφών ορισμών γύρω από αυτό. Στο Κεφάλαιο 3 περιγράφονται τα σοβαρότερα ναυτικά ατυχήματα παγκοσμίως και αναλύεται πως αυτά οδήγησαν στη θέσπιση διεθνών κανόνων και συμβάσεων για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, με σκοπό την λήψη ειδικών μέτρων, κυρίως για την πρόληψη και την αντιμετώπιση αυτών. Στο Κεφάλαιο 4 παρουζιάζονται συνοπτικά οι κεφαλαιώδεις Διεθνείς Συμβάσεις και Κώδικες του Διεθνή Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΙΜΟ). Στο Κεφάλαιο 5 περιγράφεται η διαχείριση της διερεύνησης των ναυτικών ατυχημάτων στην Ευρώπη και στην Ελλάδα και παρουσιάζονται στατιστικά στοιχεία αυτών τόσο από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια στη Θάλασσα (ΕΜSA) όσο και από την Ελληνική Υπηρεσία Διερεύνησης Ναυτικών Ατυχημάτων (ΕΛ.Υ.Δ.ΝΑ.) κατά τις περιόδους 2011-2018 και 2017-2019 αντίστοιχα. Στο Κεφάλαιο 6 συγκεντρώνονται τα βασικά συμπεράσματα της εργασίας. Τέλος, για την πραγματοποίηση της παρούσας μελέτης αξιοποιήθηκε η ανάλυση περιεχομένου, ποιοτική και ποσοτική, ως μεθοδολογία της έρευνας, αξιοποιώντας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο όλα τα δεδομένα από την υπάρχουσα βιβλιογραφία για το υπάρχον θέμα.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Κατσίκας Κωνσταντίνος
  • Katsikas Konstantinos

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2906266

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Κατσίκας Κωνσταντίνος; Katsikas Konstantinos. Το ναυτικό ατύχημα και η θεσμική προσπάθεια μείωσης και πρόληψης του. 2020. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2906266