National and Kapodistrian University of Athens
Γνωστικές διεργασίες και συμπεριφορική ευελιξία σε έναν πληθυσμό της Αιγαιόσαυρας Podarcis erhardii
Abstract
dc:descriptionΤην τελευταία δεκαετία έχει παρατηρηθεί μεγάλη αύξηση στον αριθμό των εργασιών που διερευνούν τις γνωστικές διεργασίες των ερπετών, έχοντας πλέον καταρρίψει την αντίληψη ότι οι γνωστικές ικανότητές τους είναι περιορισμένες, η οποία επικρατούσε για πολλά χρόνια. Ωστόσο, ακόμα, λίγα είναι γνωστά σε ό,τι αφορά στην συμπεριφορική τους ευελιξία, δηλαδή, το σύνολο των γνωστικών ικανοτήτων που επιτρέπουν στα άτομα να προσαρμόζουν την συμπεριφορά τους σε νέες περιβαλλοντικές απαιτήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, η παρούσα εργασία είχε ως στόχο την διερεύνηση γνωστικών διεργασιών αλλά και της ικανότητας συμπεριφορικής ευελιξίας σε έναν ορεινό πληθυσμό της Αιγαιόσαυρας, Podarcis erhardii. Ελλείψει προϋπάρχουσας γνώσης, αποτέλεσε κατά βάση μία πιλοτική έρευνα σχετικά με τις γνωστικές ικανότητες της Αιγαιόσαυρας, υποθέτοντας πως, ως είδος το οποίο απαντάται σε εύρος διαφορετικών ενδιαιτημάτων με μεγάλη ετερογένεια, είναι πιθανό να διαθέτει χαρακτηριστικά που οδηγούν σε μία περισσότερο ευέλικτη συμπεριφορά. Για τον σκοπό αυτό, πραγματοποιήθηκαν τρία πειράματα γνωστικών ικανοτήτων (ανασταλτικός έλεγχος, επίλυση νέου προβλήματος, χωρική μνήμη – αντίστροφη μάθηση) και ένα πείραμα συμπεριφοράς (νεοφοβία-νεοφιλία) τα οποία ελέγχουν χαρακτηριστικά που θεωρούνται ενδεικτικά συμπεριφορικής ευελιξίας, σε 15 αρσενικά άτομα του είδους. Συγκεκριμένα, προέκυψαν ενδείξεις για την ικανότητα ανασταλτικού ελέγχου στο πλαίσιο μιας δοκιμασίας παράκαμψης αλλά και αυθόρμητης επίλυσης ενός νέου προβλήματος. Ο πληθυσμός φάνηκε να χαρακτηρίζεται από έλλειψη νεοφοβίας και να εμφανίζει νεοφιλία ως προς το ένα από τα δύο αντικείμενα που εξετάστηκαν, υποδεικνύοντας πως η απόκριση αυτή προσαρμόζεται στο πλαίσιο της εκάστοτε κατάστασης. Παράλληλα, η νεοφοβική απόκριση εμφάνισε συνέπεια μεταξύ των ατόμων, παρέχοντας ενδείξεις για την ύπαρξη προσωπικότητας. Επίσης, παρουσιάστηκαν στοιχεία για την ικανότητα χωρικής μάθησης μέσω της χρήσης οπτικών σημάτων, χωρίς όμως να μπορέσει να αποδειχθεί ή να απορριφθεί η επιτυχής αντιστροφή της. Ακόμη, παρότι δεν κατέστη δυνατή η πραγματοποίηση συσχετίσεων μεταξύ των διαφορετικών γνωστικών ικανοτήτων και των συμπεριφορικών χαρακτηριστικών, σε όλες τις πειραματικές δοκιμασίες, ήταν σαφής η ύπαρξη ατομικής διαφοροποίησης, αναδεικνύοντας την ανάγκη στροφής στη μελέτη των παραγόντων που οδηγούν σε διαφοροποίηση στις γνωστικές ικανότητες, έναντι της απλής περιγραφικής διαπίστωσης για την παρουσία ή μη μιας γνωστικής ικανότητας σε ένα είδος. Συνολικά, παρουσιάζονται, για πρώτη φορά, στοιχεία σχετικά με τις γνωστικές ικανότητες και την συμπεριφορική ευελιξία για την P. erhardii, παρέχοντας, μεταξύ άλλων, νέες πληροφορίες για την υπομελετημένη οικογένεια των Lacertidae.Τα αποτελέσματα της πιλοτικής αυτής μελέτης υπέδειξαν πως η Αιγαιόσαυρα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σχετικά εύκολα για τη διεξαγωγή δοκιμασιών γνωστικών ικανοτήτων, στις οποίες ανταποκρίνεται με σχετική επιτυχία και να αποτελέσει ένα καλό υποψήφιο είδος για τη μελέτη της συμπεριφορικής ευελιξίας στις σαύρες. Ταυτόχρονα, περιγράφονται τα προβληματικά σημεία στα πρωτόκολλα που χρησιμοποιήθηκαν και προτείνονται εναλλακτικές, συνεισφέροντας στην βελτίωση των μεθόδων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον σκοπό αυτό. Η ευρεία εξάπλωση του είδους παρέχει το σημαντικό πλεονέκτημα της δυνατότητας διεξαγωγής συγκριτικών μελετών, ενδο- και διαειδικά, η αξιοποίηση του οποίου, πέραν της διεύρυνσης της ελλιπούς υπάρχουσας γνώσης για τα ερπετά, θα συνεισφέρει στην καλύτερη κατανόηση των παραγόντων που οδηγούν στη διαφοροποίηση των γνωστικών ικανοτήτων, αλλά και απόκρισης των πληθυσμών σε μελλοντικές περιβαλλοντικές μεταβολές.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Σφενδουράκη-Μπασακάρου Αλκυόνη
- Sfendouraki-Basakarou Alkyoni
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2920899