National and Kapodistrian University of Athens
Ελευθερία και Ντετερμινισμός στον Spinoza
Abstract
dc:descriptionΗ παρούσα διπλωματική εργασία επιχειρεί να αναδείξει και να αναλύσει την σχέση ντετερμινισμού (αιτιοκρατίας) και ελευθερίας στην φιλοσοφική θεώρηση του Spinoza, και συγκεκριμένα στο κεφαλαιώδες έργο του, Ηθική (Ethica). Η σχέση ντετερμινισμού και ελευθερίας, όπως και το ζήτημα περί της συμβατότητας, ή μη, των δύο αυτών εννοιών, αποτελεί ένα ιδιαίτερα επίκαιρο και γόνιμο πεδίο της σύγχρονης φιλοσοφικής σκέψης. Είναι ωστόσο γεγονός ότι στους σύγχρονους φιλοσοφικούς διαλόγους περί του εν λόγω ζητήματος δεν δίδεται βαρύτητα στην περίτεχνη και ιδιάζουσα προσέγγιση του Spinoza, καθώς ο Ολλανδός φιλόσοφος απορρίπτει κάθε παραδοσιακή θεώρηση της ελευθερίας της βούλησης. Ένας από τους στόχους της συγκεκριμένης μελέτης είναι να επαναφέρει στο σύγχρονο φιλοσοφικό προσκήνιο τις θέσεις του Spinoza, αναδεικνύοντας τον πλούσιο και πολυεπίπεδο χαρακτήρα της αναγκαιοκρατούμενης σπινοζικής ελευθερίας. Ως προς την δομή του κειμένου, η εργασία χωρίζεται σε δύο κύρια Μέρη. Στο 1ο Μέρος παρουσιάζονται συνοπτικά τόσο οι κύριες φιλοσοφικές και θεολογικές προσεγγίσεις περί ντετερμινισμού κι ελευθερίας την εποχή που έγραφε ο Spinoza, όσο και οι σύγχρονοι φιλοσοφικοί προβληματισμοί που εγείρονται επί του συγκεκριμένου ζητήματος. Με αυτόν τον τρόπο, η εργασία θα αποκτήσει ενδελέχεια και συνεκτικότητα, καθώς δεν θα αρκεστεί σε μία αποσπασματική περιγραφή της θεώρησης του Spinoza, αλλά θα επιτρέψει στον αναγνώστη να σταθεί απέναντί της (ιστορικά και φιλοσοφικά) με κριτική διάθεση. Το 2ο Μέρος της παρούσας εργασίας αποτελεί επί της ουσίας την κυρίως ανάλυση της σύλληψης της αναγκαιοκρατούμενης ελευθερίας του Spinoza. Η ανάλυση γίνεται σταδιακά, μεταβαίνοντας από την τεχνική βάση της μεταφυσικής θεμελίωσης της σπινοζικής θεώρησης και την απόρριψη της ελευθερίας της βούλησης, στην τελική αναπροσαρμογή κι επαναξιολόγηση της ανθρώπινης ελευθερίας. Στο τέλος του 2ου Μέρους παρουσιάζεται μία από τις κεντρικές θέσεις της παρούσας εργασίας, η άποψη δηλαδή ότι η ηθική διάσταση της φιλοσοφίας του Spinoza στηρίζεται ουσιαστικά στην έννοια της σπινοζικής ελευθερίας. Στις εισηγήσεις του κάθε Μέρους σκιαγραφείται ο σκελετός της εκάστοτε παρουσίασης, ο οποίος θα επιτρέψει στον αναγνώστη να παρακολουθήσει τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζεται κάθε θεματική ενότητα. Διαμέσου της ανάλυσης και μελέτης του τρόπου με τον οποίο ο Spinoza αναπροσαρμόζει το εννοιολογικό περιεχόμενο της ελευθερίας, η εργασία αυτή φιλοδοξεί να αποτελέσει αφετηρία μίας νέας, αναθεωρημένης στάσης περί της δυναμικής σχέσης ντετερμινισμού και ελευθερίας. Η αναθεώρηση κι επαναξιολόγηση της σπινοζικής προσέγγισης της ελευθερίας θα μπορούσε, κατά την προσωπική μου εκτίμηση, να εφοδιάσει ενδεχομένως με νέα φιλοσοφικά εργαλεία μελλοντικές έρευνες, τα οποία και μπορούν να φανούν χρήσιμα στον τρόπο με τον οποίο η σύγχρονη σκέψη προσεγγίζει και ερμηνεύει ζητήματα περί ηθικής και ελευθερίας ντετερμινιστικών συστημάτων.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Μηλιάς Ρένος
- Milias Renos
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2928944