National and Kapodistrian University of Athens
Απομόνωση όξινων τριτερπενίων της Μαστίχας Χίου (Pistachia lentiscus var. Chia) και παρασκευή συνθετικών παραγώγων
Abstract
dc:descriptionΗ Μαστίχα Χίου είναι μία διαφανής ρητίνη η οποία εκκρίνεται από τον κορμό και τα κλαδιά των δέντρων του είδους Pistacia Lentiscus var. Chia (Anacardiaceae). Αναφορές υπάρχουν από την αρχαιότητα για την χρήση της ως άρτυμα, ως καλλυντικό παράγοντα, αλλά κυρίως ως φυτοθεραπευτικό, λόγω των θεραπευτικών ιδιοτήτων της σε γαστρεντερικές διαταραχές. Πρόσφατα η ρητίνη αναγνωρίστηκε ως παραδοσιακό φάρμακο φυτικής προέλευσης από τον ΕΜΑ (Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων) με θεραπευτικές ενδείξεις για ήπιες δυσπεπτικές διαταραχές, δερματικές φλεγμονές και για την επούλωση μικρών πληγών. Η μαστίχα έχει χρησιμοποιηθεί τόσο στη λαϊκή θεραπευτική όσο και στην σύγχρονη ιατρική. Είναι πλούσια σε δευτερογενείς μεταβολίτες, οι οποίοι ομαδοποιούνται στο «όξινο» και «ουδέτερο» κλάσμα, ενώ περιέχει αιθέριο έλαιο και, σε υψηλό ποσοστό, ένα αδιάλυτο πολυμερές, παράγωγο του α- μυρκενίου, βέβαια η πλήρης σύστασή της δεν είναι ακόμα γνωστή. Επιπλέον, παρόλο το φαρμακολογικό ενδιαφέρον που παρουσιάζει, ελάχιστες είναι οι φυτοχημικές μελέτες που αφορούν την απομόνωση, ταυτοποίηση και αξιολόγηση των βιολογικών ιδιοτήτων των περιεχομένων τριτερπενίων. Μάλιστα τα χαρακτηριστικά τριτερπένια 24Ζ-Μαστιχαδιενονικό οξύ (ΜΝΑ) και 24Ζ-Ίσομαστιχαδιενονικό οξύ (ΙΜΝΑ) δεν είναι εμπορικά διαθέσιμα, ενώ δε υπάρχουν μελέτες για τις φαρμακολογικές τους ιδιότητες. Επιπλέον, λιγοστές είναι οι μελέτες που αφορούν τη σύνθεση αναλόγων και παραγώγων τριτερπενίων φυσικής προέλευσης. Ειδικότερα για τα ΜΝΑ και ΙΜΝΑ δεν είναι διαθέσιμη μέχρι σήμερα καμία μελέτη. Βάσει των παραπάνω, σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η απομόνωση όξινων τριτερπενίων της μαστίχας, καθώς και η σύνθεση παραγώγων των όξινων τριτερπενίων με βελτιωμένες βιολογικές και φαρμακολογικές ιδιότητες. Πιο συγκεκριμένα, μέσα από την αξιοποίηση του παραπροϊόντος της υδραπόσταξης της ρητίνης για την παραγωγή του αιθερίου ελαίου δηλαδή του κολοφωνίου απομονώθηκαν και ταυτοποιήθηκαν πέντε τριτερπένια, μεταξύ αυτών το ένα εντοπίζεται για πρώτη φορά στη ΜΧ ενώ δεν έχει απομονωθεί από οποιαδήποτε άλλη φυσική πηγή. Αξίζει να σημειωθεί ότι το μίγμα των ισομερών ΜΝΑ και ΙΜΝΑ απομονώθηκε σε μεγάλη ποσότητα και καθαρότητα, ενώ ακολούθησε ο διαχωρισμός αυτών. Για την αποτελεσματική απομόνωση όξινων τριτερπενίων σε καθαρή μορφή και ιδιαίτερα των χαρακτηριστικών της μαστίχας και μη εμπορικά διαθέσιμων ΜΝΑ και ΙΜΝΑ έγινε συνδυαστική εφαρμογή σύγχρονων χρωματογραφικών τεχνικών. Ορισμένα από τα απομονωμένα τριτερπένια επέδειξαν σημαντική δράση έναντι των Aspergillus nidulans και Aspergillus fumigatus. Παράλληλα, συντέθηκαν παράγωγα του ολεανολικού οξέος (τριτερπένιο της ΜΧ και άλλων φυσικών πηγών) ως μόριο-μοντέλο για τη μετέπειτα σύνθεση αντίστοιχων αναλόγων του ΜΝΑ και ΙΜΝΑ.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Στάμου Παναγιώτα
- Stamou Panagiota
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2932713