National and Kapodistrian University of Athens
Τεχνολογίες blockchain και έξυπνων συμβολαίων σε περιβάλλοντα edge computing με εφαρμογές IoT
Abstract
dc:descriptionΠερίληψη Στόχος της παρούσας μεταπτυχιακής εργασίας αποτελεί η αναλυτική και κριτική παρουσίαση και σύγκριση των ερευνητικών μεθόδων οι οποίες έχουν χρησιμοποιηθεί στην πρόσφατη επιστημονική βιβλιογραφία σχετικά με την έννοια των blockchains και ιδιαίτερα των έξυπνων ψηφιακών συμβολαίων (smart contracts) σε συνδυασμό με τα πλεονεκτήματα της τεχνολογίας edge computing σε εφαρμογές του Διαδικτύου των Αντικειμένων (IoT). Για τον σκοπό αυτό η εργασία περιλαμβάνει τη συλλογή δημοσιεύσεων από έγκριτα επιστημονικά περιοδικά και συνέδρια οι οποίες αφορούν στα πλεονεκτήματα κάθε μεθόδου και στις εφαρμογές στις οποίες μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Τα blockchain, τα οποία έχουν συγκεντρώσει πρόσφατα έντονο και διαθεματικό ερευνητικό ενδιαφέρον, αποτελούν κατανεμημένες και γραμμικά διασυνδεδεμένες δομές δεδομένων οι οποίες μπορούν να τροποποιηθούν μόνο αν συμφωνήσει σε αυτό η πλειονότητα των χρηστών τους μέσω ειδικών πρωτοκόλλων ηλεκτρονικής ψηφοφορίας. Επιπροσθέτως, τα δεδομένα τα οποία αποθηκεύονται σε αυτές κρυπτογραφούνται μέσω πάρα πολύ ισχυρών και ανθεκτικών αλγορίθμων όπως ο SHA-256. Αυτές οι ασφαλιστικές δικλείδες μαζί με την φυσική κατανομή των δεδομένων των blockchain στους υπολογιστές των χρηστών τους τις καθιστούν ιδιαίτερα ανθεκτικές τόσο σε προσπάθειες αλλοίωσης δεδομένων όσο και σε διαδικτυακές προσπάθειες κατανεμημένων επιθέσεων τύπου DDoS μικρού και μεσαίου μεγέθους. Λόγου χάριν, μια τυπική υλοποίηση ενός blockchain με χίλιους χρήστες, ένα μέγεθος συνηθισμένο σε πολλές εφαρμογές, μπορεί τελικά να παραβιαστεί έπειτα από μία επίθεση ενός δικτύου botnet τεράστιου μεγέθους. όμως, ένα τέτοιο δίκτυο είτε δομείται σε ένα σχετικά μεγάλο βάθος χρόνου, είτε ενοικιάζεται, συνήθως έπειτα από μια διαδικτυακή ιδιωτική δημοπρασία, στο λεγόμενο βαθύ διαδίκτυο (deep Web), από hacker έναντι ενός σεβαστού ποσού. Και στις δύο περιπτώσεις είναι προφανές πως ο αριθμός των άμεσα ή έμμεσα δυνητικών επιτιθέμενων μειώνεται σημαντικά. Ο ερευνητικός στόχος της εργασίας αντανακλάται στην δομή της, ώστε ο αναγνώστης να μην δυσκολευτεί καθόλου να κατανοήσει την ακολουθία της λογικής της. Συγκεκριμένα, η εργασία αποτελείται από τρία θεματικά αυτόνομα κεφάλαια, θεμέλιο των οποίων είναι η τεχνολογία blockchain. Με την ολοκλήρωση της ανάγνωσης και των τριών κεφαλαίων, ο ενδιαφερόμενος θα έχει μια κατά το δυνατόν πλήρη εικόνα για την τρέχουσα μορφή του αναδυόμενου αυτού χώρου. Το πρώτο κεφάλαιο περιέχει την εισαγωγή στις σημαντικές τεχνολογικές έννοιες του Industry 4.0, του Web 3.0 ή σημασιολογικού ιστού (semantic Web), και των δεδομένων πολύ μεγάλου όγκου (big data) ή των δεδομένων τύπου 6V (6V data). Επίσης, αναλύονται εν τάχει οι στόχοι και η ιστορία δύο πολύ γνωστών κρυπτονομισμάτων, του Bitcoin και του Ethereum. Οι εν λόγω τεχνολογίες είναι αυθύπαρκτες και αποτελούν πολύ σημαντικές εξελίξεις της τελευταίας δεκαετίας οι οποίες μετασχημάτισαν ριζικά το μέχρι τότε διαδίκτυο. Παράλληλα, διαμόρφωσαν τις περιρρέουσες συνθήκες εν μέσω των οποίων γεννήθηκε η τεχνολογία των blockchain, έστω και αρχικά ως τμήμα της στοίβας του Bitcoin, η οποία επιτρέπει την ανάπτυξη και αποδοτική χρήση των έξυπνων συμβολαίων. Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να γίνει ιδιαίτερη μνεία στο Industry 4.0, δηλαδή στην λεγόμενη τέταρτη βιομηχανική επανάσταση. Η βασική ιδιαιτερότητά της, σε αντίθεση με τις τρεις προηγούμενες, είναι πως είναι σχεδιασμένη εκ των άνω. Συγκεκριμένα, το Industry 4.0 έχει τις σαφείς ιστορικές του ρίζες σε μια εκτεταμένη αναφορά ανάλυσης προδιαγραφών και τεχνικών απαιτήσεων. Την εν λόγω αναφορά συνέταξε το 2011 μια μεγάλη ομάδα τεχνοκρατών εγνωσμένου κύρους από διάφορες ειδικότητες με στόχο τον έγκαιρο εντοπισμό όλων των πιθανών τρόπων με τους οποίους η γερμανική οικονομία θα παραμείνει διεθνώς ανταγωνιστική για λογαριασμό της τότε ομοσπονδιακής γερμανικής κυβέρνησης. Στο δεύτερο κεφάλαιο, αναλύονται τόσο τα βασικά χαρακτηριστικά ενός blockchain για έξυπνα συμβόλαια εντός του πλαισίου του IoT όσο και τα επιπρόσθετα πλεονεκτήματα τα οποία απορρέουν από την ενσωμάτωση του edge computing στο ΙοΤ. Το διαδίκτυο των αντικειμένων (Internet of Things - IoT) πρόκειται για εκείνο το τεχνικό πεδίο το οποίο ευρύτατα θα επανανοηματοδοτήσει την χρήση και την αξία ενός ευρύτατου φάσματος ηλεκτρονικών και οικιακών συσκευών, αυτοκινήτων, κτιρίων, βιομηχανικού εξοπλισμού, και ολόκληρων πόλεων. Η συστηματική αντικατάσταση, έστω και με μικρά αρχικά βήματα, των συμβατικών συμβολαίων με τα έξυπνα, δείχνει την αποδοχή την οποία τα τελευταία έχουν από μια μικρή μερίδα τόσο των προηγμένων ψηφιακών οικονομιών όσο και από ένα ελαφρώς μεγαλύτερο μέρος των αναδυόμενων οικονομιών, με ενδεχομένως όμως διαφορετική ιεράρχηση των λόγων ανάλογα με την οικονομική κουλτούρα και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε οικονομίας. Τα εν λόγω πλεονεκτήματα τα οποία θεωρούνται και πολύτιμα στην πράξη είναι τα ακόλουθα: Ο ταχύς με όρους συνολικού χρόνου απόκρισης και υπολογιστικά εύκολος έλεγχος των προς εισαγωγή δεδομένων από τους χρήστες των blockchain μέσω ειδικά σχεδιασμένων πρωτοκόλλων πλειοψηφίας. Ο διαμοιρασμός του ελέγχου διαφάνειας και ακεραιότητας του ίδιου του blockchain στους χρήστες του. Αυτό ενισχύει την αξιοπιστία και τη διαφάνεια του συστήματος των blockchain. Η ταχύτητα των συναλλαγών, οι οποίες σχεδόν αγγίζουν τα όρια του πραγματικού χρόνου ακόμα και για σχετικά μεγάλες δομές blockchain. Αυτό έρχεται σε αντιδιαστολή με τις παραδοσιακές τραπεζικές συναλλαγές οι οποίες υπόκεινται σε διάφορους ελέγχους και γραφειοκρατικές καθυστερήσεις, ιδίως όταν πρόκειται για διεθνείς συναλλαγές. Η ανωνυμία η οποία είναι ενσωματωμένη στα ιδιωτικά blockchain καθώς και στα περισσότερα κρυπτονομίσματα, αν όχι σε όλα. Αν και οι δύο ανωτέρω τεχνολογίες εξυπηρετούν διαφορετικούς στόχους και είναι διακριτές σε μεγάλο βαθμό, τα πρώτα αποτελούν βασικό δομικό συστατικό των δεύτερων. Τέλος, το τρίτο κεφάλαιο αναφέρεται σε εφαρμογές οι οποίες χρησιμοποιούν τα blockchain για την επιτέλεση λειτουργιών τις οποίες δεν μπορούν να εκτελέσουν οι συσκευές του IoT για διάφορους λόγους. Σε αυτές τις λειτουργίες συγκαταλέγονται η χρήση των edge nodes από τα IoT για να τρέχουν εφαρμογές και η εκτέλεση του ίδιου του blockchain στο edge, μια τεχνική η οποία αναπτύχθηκε στα πλαίσια του υπολογιστικού νέφους (computing cloud). Ο ανωτέρω συνδυασμός διαθέτει τα ακόλουθα σημαντικά πλεονεκτήματα, τα οποία απορρέουν άμεσα από το γεγονός πως ορισμένοι υπολογισμοί δεν προωθούνται προς εκτέλεση στο υπολογιστικό νέφος αλλά εκτελούνται τοπικά. Αναλυτικά αυτά είναι: Χαμηλότερη χρέωση κατά κανόνα, αναλόγως φυσικά και με την εκάστοτε ισχύουσα πολιτική χρέωσης του νέφους. Δυνητικά μικρότεροι συνολικά χρόνοι εκτέλεσης καθώς ορισμένοι υπολογισμοί εκτελούνται τοπικά. Ενισχυμένη ιδιωτικότητα και ανωνυμία. Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό για πάρα πολλές ψηφιακές εφαρμογές οικονομικού χαρακτήρα, ψηφιακής υγείας, ή για όσες διαχειρίζονται ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα. Θα πρέπει βεβαίως στο σημείο αυτό να σημειωθεί πως, ως αντιστάθμισμα στα ανωτέρω πλεονεκτήματα, αυξάνεται η κατανάλωση ενέργειας στην τοπική συσκευή λόγω των περισσότερων τοπικών υπολογισμών οι οποίοι εκτελούνται εκεί. Ανάλογα με τις δυνατότητες και τις προδιαγραφές της τοπικής συσκευής, αυτό μπορεί να είναι εφικτό. Σε κάθε περίπτωση, η σχετική απόφαση για την χρήση ή μη του edge computing θα πρέπει να λαμβάνεται από τον χρήστη. Τέλος, είναι απαραίτητες ορισμένες σημειώσεις σχετικά με την επιστημονική μεθοδολογία η οποία ακολουθήθηκε για την συγγραφή της παρούσας μεταπτυχιακής εργασίας. Οι παρατιθέμενες βιβλιογραφικές αναφορές προέρχονται αποκλειστικά από έγκυρα διεθνή περιοδικά ή συνέδρια με αυστηρή κρίση επιστημονικών φορέων όπως η IEEE και η ACM. Από αυτές τις εργασίες εξήχθησαν και καταγράφηκαν συστηματικά τα χαρακτηριστικά των διαφορετικών ερευνητικών προσεγγίσεων, το οποίο οδήγησε στην ανάλυση των πλεονεκτημάτων κάθε μεθόδου, και στη σύγκρισή τους για διαφορετικές εφαρμογές. Οι βιβλιογραφικές παραπομπές ακολουθούν τον συμβολισμό της IEEE στο κείμενο ώστε να μην αποσπάται ο αναγνώστης από σύνθετες μορφές παράθεσης και την μορφή ISO 9660 στην κυρίως παράθεση ώστε να παρέχονται όλες οι απαιτούμενες πληροφορίες για την ανεύρεσή τους. Παράλληλα, στην λεζάντα κάθε εικόνας αναγράφεται ρητώς η προέλευσή της, εκτός αν αυτή δημιουργήθηκε από την ίδια την συγγραφέα. Όλες οι εικόνες οι οποίες βρίσκονται στο κείμενο αντλήθηκαν από διάφορες εξωτερικές πηγές οι οποίες καλύπτονται από άδειες χρήσεως πνευματικών δικαιωμάτων public domain ή creative commons. Δοθείσης της καταβληθείσας συστηματικής και συνειδητής μέριμνας ώστε η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία να αποτελέσει ένα ζωντανό κείμενο, οι διάφορες εφαρμογές των δικτύων IoT τα οποία παρέχουν λειτουργικότητα blockchain είτε στο νέφος είτε στην άκρη του στο τρίτο κεφάλαιο σημειώνονται με ενεργούς συνδέσμους και όχι ως βιβλιογραφικές αναφορές.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Author dc:creator
-
- ΠΟΝΤΙΚΑΚΟΥ ΝΙΚΟΛΕΤΑ
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- English
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2933110