Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Ο διαδικτυακός εκφοβισμός υπό το πρίσμα της Γενικής θεωρίας της Έντασης (General Strain Theory) του Robert Agnew

Abstract

dc:description

Ο κυβερνοεκφοβισμός και η διαδικτυακή θυματοποίηση συνιστούν μια κρίσιμη πρόκληση που αντιμετωπίζουν κυρίως οι νέοι και τα ευαίσθητα μέλη της κοινωνίας. Πρόκληση που επιδεικνύει σταθερά αυξητική τάση και επιφέρει σοβαρές και μακροχρόνιες δυσμενείς επιπτώσεις στα θύματα, αλλά επιπλέον και στην συνοχή του κοινωνικού ιστού. Επισημαίνεται δε ότι η διαδεδομένη χρήση του διαδικτύου εξασφαλίζει στους χρήστες προνόμιο ευρύτατης ανωνυμίας η οποία διευκολύνει την δυνατότητα εμπλοκής σε εκφοβιστική συμπεριφορά καθώς την απομακρύνει από τους συμβατικούς περιορισμούς του χρόνου και του χώρου. Από την πλευρά της η παγκόσμια έρευνα εντοπίζει μεγάλη συχνότητα κυβερνοεκφοβιστικών συμπεριφορών στο σχολικό και το πανεπιστημιακό περιβάλλον. Ειδικά στο πανεπιστημιακό πεδίο, ο ηλεκτρονικός εκφοβισμός μεταξύ φοιτητών αναγνωρίστηκε τα τελευταία χρόνια από την διεθνή επιστημονική κοινότητα, ως μέγα κοινωνικό και παγκοσμίου επίπεδου εγκληματολογικό πρόβλημα, ενώ αυτονόητη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι στην Αμερική, αλλά και σε άλλα Ευρωπαικά και Ασιατικά κράτη ο φοιτητικός διαδικτυακός εκφοβισμός κάνει την εμφάνισή του όλο και πιο συχνά και δη αναμεμειγμένος με άλλες μορφές φυσικής βίας, τόσο φυλετικής όσο και συλλογικής. Ενόψει μάλιστα, της ραγδαίας επιδείνωσης του φαινομένου, οι αρμόδιες υπηρεσίες εσωτερικής ασφάλειας αρκετών κρατών, εκφράζουν ευθαρσώς πλέον φόβους για διασύνδεση του φαινομένου με θύλακες τρομοκρατών που στοχεύουν στην στρατολόγηση νέων μελών. Ωστόσο παρά την καταγεγραμμένη ανοδική τάση εμφάνισης περιστατικών διαδικτυακού εκφοβισμού στον φοιτητικό κόσμο, ο αριθμός των ερευνητικών μελετών που έχει εκπονηθεί είναι συγκριτικά πολύ μικρός, γεγονός που υπογραμμίζει την άμεση ανάγκη διερεύνησης του εν λόγω θέματος. Στο πλαίσιο της εν λόγω διαπιστωμένης ανάγκης για περαιτέρω εξέταση του κυβερνοεκφοβιστικού φαινομένου στο πανεπιστημιακό χώρο εκπονήθηκε και η παρούσα διπλωματική εργασία, η οποία διαρθρώνεται σε τρία μέρη και περιλαμβάνει θεωρητικό και ερευνητικό τμήμα. Ειδικότερα στο πρώτο μέρος της εργασίας εντάσσονται τρία κεφάλαια, εκ των οποίων, το πρώτο αφορά το εν γένει διαδικτυακό έγκλημα και πραγματεύεται την οριοθέτηση της (ευρύτατης) έννοιας και των εκφάνσεών του, την τεχνολογική του εξέλιξη και το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και παράλληλα δίνει έμφαση στην άμεση διασύνδεση της διαδικτυακής με την ανήλικη παραβατικότητα. Το δεύτερο κεφάλαιο επικεντρώνεται στο φαινόμενο κυβερνοεκφοβισμού τόσο με την παράθεση της ανάλυσης της έννοιας και των επιμέρους μορφών του ηλεκτρονικού εκφοβισμού, όσο και με την αξιολογική προσέγγιση των εμπλεκόμενων σε αυτό, προσώπων, ήτοι του «δράστη», του «θύματος» και του «δράστη – θύματος». Στο τρίτο κεφάλαιο του πρώτου μέρους αναπτύσσονται οι γενικές αρχές της ενοποιημένης (intergrated) Γενικής Θεωρίας της Έντασης (General Theory of Strain) του Robert Agnew που αποτελεί και το θεωρητικό πλαίσιο στο οποίο στηρίζεται η παρούσα διπλωματική εργασία και αναδεικνύεται ο κεντρικός ρόλος που αποδίδεται στις αρνητικές σχέσεις και συναισθήματα του δράστη κατά την διαδικασία της εγκληματογένεσης. Παράλληλα επισημαίνεται η συσχέτιση μεταξύ της παρουσίας αρνητικών ερεθισμάτων και της εμφάνισης τάσεων του ατόμου για συγκεκριμένη παραβατική δράση καθώς και η συσχέτιση της αποκλίνουσας συμπεριφοράς με τις οικείες εντασιακές πηγές που εισάγονται από την θεωρία του Agnew. Επιπλέον δίνεται έμφαση στη σχέση αλληλεξάρτησης μεταξύ της εμφάνισης κυβερνοεκφοβιστικής συμπεριφοράς και της εξασφάλισης της διαδικτυακής ανωνυμίας του δράστη και γίνεται αναφορά σε συναφείς με το εν λόγω αιτιολογικό υπόβαθρο της Γενικής Θεωρίας της Έντασης, ερευνητικές μελέτες. Στο δεύτερο μέρος της εργασίας εντάσσεται το ερευνητικό τμήμα που αναφέρεται στην διενέργεια έρευνας σε 160 φοιτητές του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου με σκοπό την εξέταση της αποτελεσματικότητας των προβλέψεων της θεωρίας του Agnew στην εξήγηση της κυβερνοεκφοβιστικής συμπεριφοράς και της διαδικτυακής θυματοποίησης στο ελληνικό πανεπιστημιακό πεδίο. Εν προκειμένω, γίνεται παρουσίαση της μεθοδολογίας, του σχεδιασμού και ορισμένων διαδικαστικών περιορισμών της εν θέματι διενεργηθείσας έρευνας. Παράλληλα παρατίθενται τα επιμέρους συλλλεγέντα ερευνητικά δεδομένα, τα οποία συνολικά προσφέρουν μεγάλη υποστήριξη στην αιτιολογική προσέγγιση της θεωρίας και ενδεικνύουν πολύ έντονη συσχέτιση – σε κάποιες περιπτώσεις σχεδόν απόλυτη – μεταξύ της κυβερνοεκφοβιστικής εμπλοκής των φοιτητών και της εμφάνισης των εντασιακών καταστάσεων που εισηγείται ο Agnew. Συγκεκριμένα τα ερευνητικά αποτελέσματα επιβεβαιώνουν την, εκ μέρους των φοιτητών-δραστών κυβερνοεκφοβισμού, αυτοομολογούμενη παρουσία τόσο αρνητικών ερεθισμάτων που σχετίζονται με εξαναγκασμό, καταπίεση, χαμηλές επιδόσεις, αρνητική διάθεση και συναισθήματα αδικίας, απογοήτευσης και θυμού, όσο και στρεσογόνων καταστάσεων που αναφέρονται στο χαμηλό ατομικό και οικογενειακό κοινωνικοοικονομικό επίπεδο και την απομάκρυνση από την θετική επιρροή της οικογένειας. Στο τρίτο και τελευταίο μέρος της εργασίας γίνεται αναλυτική αξιολόγηση των ευρημάτων της ερευνητικής μελέτης, επαλήθευση της ορθότητας των τεσσάρων υποθέσεων εργασίας και κριτική αποτίμηση της συσχέτισης της κυβερνοεκφοβιστικής εμπλοκής των φοιτητών με τις εντασιακές πηγές της Γενικής Θεωρίας της Έντασης και με τις ανεξάρτητες μεταβλητές ελέγχου της ηλικίας, του φύλου και της διαδικτυακής ανωνυμίας των φοιτητών. Επιπρόσθετα στο ακροτελεύτιο τμήμα της εργασίας παρατίθενται συμπερασματικές σκέψεις και προτάσεις που αφορούν την ανάγκη διενέργειας περαιτέρω ερευνητικών μελετών και την θεσμοθέτηση επιπλέον μέτρων για την πρόληψη και την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση του κυβερνοεκφοβιστικού φαινομένου στο πανεπιστημιακό πεδίο.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Παπαθανασοπούλου Νικολέττα
  • Papathanasopoulou Nikoletta

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:2934107

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Παπαθανασοπούλου Νικολέττα; Papathanasopoulou Nikoletta. Ο διαδικτυακός εκφοβισμός υπό το πρίσμα της Γενικής θεωρίας της Έντασης (General Strain Theory) του Robert Agnew. 2021. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2934107