National and Kapodistrian University of Athens
Η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας επί θρησκευτικών ζητημάτων κατά το διάστημα 2016-2020
Abstract
dc:descriptionΑπό την ίδρυση του Συμβουλίου της Επικρατείας, το 1929, εξεδόθη μεγάλος αριθμός αποφάσεων, ο οποίος αφορά το εκκλησιαστικό δίκαιο. Οι αποφάσεις αυτές αφορούν ζητήματα σχετιζόμενα με τη θρησκευτική ελευθερία και πράξεις προερχόμενες από τα διοικητικά όργανα της Εκκλησίας της Ελλάδος, εκτελεστές ατομικές ή κανονιστικές διοικητικές πράξεις, οι οποίες ερείδονται στην πολιτειακή νομοθεσία και όχι στους ιερούς κανόνες. Οι εν λόγω πράξεις ανάγονται σε εσωτερικά αλλά και εξωτερικά θέματα της Εκκλησίας. Ως προς τη δομή της εργασίας, αυτή διαρθρώθηκε σε τέσσερα μέρη, καθένα εκ των οποίων υποδιαιρείται περεταίρω σε κεφάλαια. Το πρώτο μέρος αναφέρεται στην Εκκλησία και το Σύνταγμα, διακρινόμενο στο πρώτο κεφάλαιο που αφορά εκφάνσεις της θρησκευτικής ελευθερίας και ειδικότερα το μάθημα των θρησκευτικών, την προσευχή, τον εκκλησιασμό, την παιδεία, τις εικόνες στη δικαστική αίθουσα, τους αντιρρησίες συνειδήσεως, το δικαίωμα στη λατρεία κατά την περίοδο της πανδημίας του “Covid-19”, την αναγραφή του θρησκεύματος σε τίτλους σπουδών, την αλληλεπίδραση θρησκευτικής ελευθερίας- προσωπικών δεδομένων και την παύση θρησκευτικού λειτουργού (Μουφτή). Το δεύτερο κεφάλαιο του πρώτου μέρους πραγματεύεται περιουσιακά, φορολογικά και οικονομικά ζητήματα και το τρίτο κεφάλαιο λοιπά ζητήματα συνταγματικού ενδιαφέροντος, όπως η συγκρότηση της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου, το σύμφωνο συμβίωσης, τη συμμετοχή εκπροσώπου της Εκκλησίας της Ελλάδος στο Συμβούλιο της Ριζαρείου Εκκλησιαστικής Σχολής και το ζήτημα της αναγνωρίσεως της Εκκλησίας της Ουκρανίας. Το δεύτερο μέρος της εργασίας πραγματεύτηκε ζητήματα που αφορούν τα μέλη της Εκκλησίας και πιο συγκεκριμένα στο πρώτο κεφάλαιο του μέρους αυτού γίνεται αναφορά σε υποθέσεις που αφορούν κληρικούς, όπως την παύση Εφημερίου και την ύπαρξη ή όχι έννομου συμφέροντος Μητροπολίτου να ζητήσει τη διάλυση Ιδρύματος. Στο δεύτερο δε κεφάλαιο γίνεται αναφορά σε λοιπές υποθέσεις μελών της Εκκλησίας, όπως η ανάκληση απολυτηρίου γράμματος μοναχής, το αίτημα μοναχού να εγγραφεί στο μητρώο Δικηγορικου Συλλόγου και η παύση Ιεροκήρυκα. Το τρίτο μέρος αφορά στην αντιμετώπιση από το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο των ανακυψασών διαφορών που αφορούν τους λατρευτικούς χώρους. Στο πρώτο κεφάλαιο αυτού του μέρους γίνεται αναφορά σε υποθέσεις που αφορούν τις Μονές, όπως η εκλογή Ηγουμενοσυμβουλίου, η αργία Ηγουμένου, ο Εσωτερικός Κανονισμός Μονής, η διάλυση Μονής, οικονομικά και πολιτιστικά ζητήματα των Μονών και τέλος τη θέση σε λειτουργία ναού Πατριαρχικής και Σταυροπηγιακής Μονής. Έπειτα, το δεύτερο κεφάλαιο επικεντρώνεται σε αποφάσεις που αφορούν ναούς, όπως η άδεια λειτουργίας ναού, η θέση ιδιωτικού ναού σε δημόσια λατρεία, η μετονομασία ενορίας και η άδεια λειτουργίας Τεμένους. Το Συμβούλιο της Επικρατείας ερμηνεύοντας την κείμενη νομοθεσία έδειξε, ως προς τους χώρους λατρείας, την ανέγερση και τη λειτουργία τους, ευρεία αντίληψη παραμένοντας όμως σε κάθε περίπτωση θεματοφύλακάς της. Ενώ δε φαίνεται να δίστασε να υποστηρίξει το σφράγισμα ιδιωτικών ναών, όταν έγιναν παραβάσεις και τέθηκαν σε δημόσια λατρεία. Το τέταρτο μέρος της εργασίας εμπεριείχε τα ζητήματα που προκύπτουν από την επιβολή εκκλησιαστικών ποινών, τόσο πνευματικών όσο και πειθαρχικού χαρακτήρα, που αναφέρονται στο πρώτο κεφάλαιο. Τέλος στο δεύτερο κεφάλαιο του τέταρτου μέρους έγινε αναφορά σε αποφάσεις που αφορούν αποφάσεις εκκλησιαστικών δικαστηρίων. Αξίζει να επισημανθεί πως τα εκκλησιαστικά δικαστήρια, όπως διαφαίνεται και στην εν λόγω εργασία, αντιμετωπίζονται εδώ και πολλά χρόνια ως πειθαρχικά συμβούλια και οι αποφάσεις τους είναι προσβλητές με αίτηση ακυρώσεως ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας. Με την επιλογή αυτή του ελέγχου δηλαδή των αποφάσεων των εκκλησιαστικών δικαστηρίων από το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο, δημιουργείται κατ’ ουσίαν ένας περαιτέρω βαθμός δικαιοδοσίας όπου ελέγχεται, εξωεκκλησιαστικά πλέον, σημαντικός αριθμός αποφάσεων λαμβανομένων εντός του πλαισίου της εκκλησιαστικής δικαιοδοσίας. Δεν πρέπει, ωστόσο να ξεχαστεί η παραμένουσα ανενεργή πρόβλεψη του άρθρ. 4 περ. ι΄ Κ.Χ. όπου εδώ και τέσσερις δεκαετίες προβλέπεται το ένδικο μέσο της αιτήσεως αναθεωρήσεως τελεσίδικων αποφάσεων κατά πρεσβυτέρων, διακόνων και μοναχών οπότε ο έλεγχος των αποφάσεων των εκκλησιαστικών δικαστηρίων θα διεξήγετο από εκκλησιαστικό και όχι πολιτειακό δικαιοδοτικό όργανο, ρύθμιση η οποία θα πρέπει ταχέως να ενεργοποιηθεί. Σταχυολογώντας, από το σύνολο της παρούσας εργασίας διαφαίνεται πως η προσφορά του Συμβουλίου της Επικρατείας, στην επίλυση διαφορών που προκύπτουν τόσο εντός του σώματος της Εκκλησίας όσο και εκτός, στις σχέσεις της Εκκλησίας με την Πολιτεία και τρίτους, είναι ιδιαιτέρως σημαντική. Επομένως η ύπαρξη του και η συμβολή του στην επίλυση των προαναφερθέντων διαφορών αποτελεί μια σταθερά στο χώρο του εκκλησιαστικού δικαίου.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Μανιατάκος Μάριος
- Maniatakos Marios
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2934931