National and Kapodistrian University of Athens
Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η περίπτωση της στρατιωτικής επιχείρησης “IRINI” (operation EUNAVFOR MED “IRINI”) στη Λιβύη.
Abstract
dc:descriptionH Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ) αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας (ΚΕΠΑΑ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης τόσο στρατιωτικά όσο και πολιτικά. Οι πτυχές αυτές μπορούν να χρησιμοποιηθούν εκτός της ΕΕ για τη διατήρηση της ειρήνης, τις συγκρούσεις και τη διεθνή ασφάλεια. Η Συνθήκη της Λισαβόνας προβλέπει τη συμβολή τόσο σε πολιτικό όσο και σε στρατιωτικό επίπεδο από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ στην ΚΠΑΑ, ενώ περιλαμβάνει ειδική ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής για όλα τα κράτη μέλη σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, μεταξύ άλλων, θα είναι υπεύθυνο για τον προσδιορισμό των στρατηγικών συμφερόντων και στόχων της ΕΕ που συνδέονται με την ΚΕΠΠΑ και με άλλους τομείς της εξωτερικής της δράσης. Αρχικά η ΚΠΑΑ έθεσε το βασικό διοικητικό πλαίσιο για το πεδίο εφαρμογής και τη σύνθεση της στρατιωτικής δύναμης της ΕΕ, όπου στη συνέχεια και βάσει της Συμφωνίας του Βερολίνου Plus, επετράπη στην ΚΠΑΑ να αντλήσει μέρος των δυνάμεων του ΝΑΤΟ για τις δικές της ειρηνευτικές επιχειρήσεις, με τους περιορισμούς ότι το ΝΑΤΟ θα διατηρεί το δικαίωμα της άρνησης και θα απαιτείται ομοφωνία συγκατάθεσης από τα μέλη του. Η εξάρτηση της ΚΠΑΑ από το ΝΑΤΟ δημιούργησε τριβές μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας για το σχέδιο ΚΠΑΑ, οι οποίες κάμφθηκαν μετά τη συμφωνία του 2002, γνωστή ως «Έγγραφο της Άγκυρας», στην οποία συμφωνήθηκε ότι καμία δύναμη της ΕΕ δεν θα επέμβει σε «πολιτικές διαμάχες» μεταξύ συμμάχων του ΝΑΤΟ. Στα πλαίσια της ΚΠΑΑ και με σκοπό η Ευρωπαϊκή Ένωση να εντείνει τις προσπάθειές της για καθιέρωση της ειρήνη στον πόλεμο της Λιβύης, στις 30 Μαρτίου 2020, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εγκαινίασε επίσημα την επιχείρηση IRINI της EUNAVFORMAT στη Μεσόγειο. Το κύριο καθήκον που ανατίθεται στην επιχείρηση IRINI συνίσταται στην εφαρμογή του εμπάργκο με την επιθεώρηση πλοίων από και προς τη Λιβύη, τα οποία μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι φέρουν όπλα ή συναφές πολεμικό υλικό, καθώς και τη συλλογή εκτενών και περιεκτικών πληροφοριών σχετικά με τη διακίνηση όπλων και άλλου στρατιωτικού εξοπλισμού και προμηθειών διά θαλάσσης. Η επιχείρηση θα διαρκέσει αρχικά έως τις 31 Μαρτίου 2021 υπό τον αυστηρό έλεγχο των κρατών μελών της ΕΕ, τα οποία θα ασκούν τον πολιτικό έλεγχο και τη στρατηγική διεύθυνση μέσω της Επιτροπής Πολιτικής και Ασφάλειας (ΕΠΑ). Σε αντίθεση με την προκάτοχό της “SOPHIA”, η οποία λειτούργησε στο Στενό της Σικελίας, η IRINI μετατοπίστηκε ανατολικά για να περιπολεί τα ύδατα μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης, με ιδιαίτερη προσοχή στην Κυρηναϊκή. Ωστόσο, παρά το εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ, η Τουρκία υπέγραψε συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας με το GNA στη Λιβύη και απέστειλε τηλεκατευθυνόμενα αεροσκάφη, τεθωρακισμένα οχήματα, Σύριους μισθοφόρους και στρατιωτικούς αξιωματούχους Είναι σαφές πώς οι ισχύοντες κανόνες καθιστούν αδύνατη την αναχαίτιση των αποστολών όπλων από την Τουρκία, ενώ η τελευταία εδραιώνει τη θέση και τον ρόλο της στη Λιβύη. Η IRINI θα πρέπει ουσιαστικά να συνίσταται σε αποτρεπτικό εμπόδιο, ωστόσο, λόγω των ελλείψεών της στην καταπολέμηση των παραβιάσεων του εμπάργκο, η αποτροπή αυτή αναπόφευκτα αποτυγχάνει και η Ευρώπη δεν μπορεί παρά να αναγνωρίσει, το πολύ, τη δέσμευση της Τουρκίας για πόλεμο και την επιτυχία της στη Λιβύη.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Γκρέκας Νικόλαος
- Gkrekas Nikolaos
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2944906