National and Kapodistrian University of Athens
Δοσιμετρική επιβεβαίωση κρανιο-σπονδυλικής ακτινοβόλησης με χρήση ραδιοχρωμικών φιλμ
Abstract
dc:descriptionΗ κρανιο-σπονδυλική ακτινοβόληση (CSI) είναι μια τεχνική που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία ολόκληρου του κρανίου και της σπονδυλικής στήλης. Εφαρμόζεται κυρίως για τη θεραπεία ασθενειών του κεντρικού νευρικού συστήματος όπως το μυελοβλάστωμα (1). Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία η τεχνική που προτείνεται για αυτήν την ακτινοβόληση είναι η ογκομετρικά διαμορφώμενη τοξοειδής ακτινοθεραπεία (VMAT), καθώς εμφανίζει τα περισσότερα πλεονεκτήματα στην εναπόθεση υψηλών σύμμορφων δόσεων σε σχετικά μικρό χρόνο (2,3), χωρίς την υποβάθμιση του πλάνου θεραπείας. Η μεγάλη έκταση του PTV, η ευαισθησία του μυελού των οστών και οι μηχανικοί περιορισμοί του γραμμικού επιταχυντή καθιστούν την ακτινοβόληση αυτή ιδιαίτερα απαιτητική (4). Πρόκειται για τεχνική πολλαπλών ισοκέντρων που απαιτεί τον συνδυασμό τουλάχιστον δύο πεδίων για την κάλυψη του όγκου-στόχου. Στην περιοχή διασταύρωσης των πεδίων ενδέχεται να προκληθούν σφάλματα (υπέρ- ή υπό-δοσιασμού) στη δόση (1). Επιπλέον η VMAT ως τεχνική από τη φύση της παρουσιάζει το μειονέκτημα ακτινοβόλησης αρκετών παρακείμενων υγιών ιστών με χαμηλές δόσεις (5). Για τον λόγο αυτό είναι αναγκαία η μελέτη της κατανομής της δόσης στην συγκεκριμένη περιοχή. Στο πλαίσιο της παρούσας εργασίας, μελετήθηκε πειραματικά η διδιάστατη κατανομή της δόσης, μέσω της φιλμ δοσιμετρίας και συγκρίθηκε με αυτήν που δίνεται από το πλάνο θεραπείας του γραμμικού επιταχυντή. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκαν ραδιοχρωμικά φιλμ τύπου GafChromicTM EBT3. Ένα κομμάτι φιλμ διαστάσεων 2 x 13,5 cm τοποθετήθηκε σε κυλινδρικό ομοίωμα PMMA και ακτινοβολήθηκε με τρόπο τέτοιο ώστε να προσομοιάζεται η CSI ακτινοβόληση. Στο ίδιο ομοίωμα έγινε και αξονική τομογραφία προκειμένου να μπορεί να προσδιορισθεί με ακρίβεια η θέση του φιλμ κατά την ευθυγράμμιση. Βασική αρχή της φιλμ δοσιμετρίας είναι ότι η έκθεση του φιλμ σε ιοντίζουσα ακτινοβολία έχει ως αποτέλεσμα την εξασθένιση της οπτικής ακτινοβολίας που διέρχεται από αυτό. Η αδιαφάνεια αυτή ορίζεται ως οπτική πυκνότητα (netOD). Με την κατάλληλη βαθμονόμηση η οπτική πυκνότητα μπορεί να αντιστοιχηθεί σε τιμή δόσης. Προκειμένου να μετρηθεί η αμαύρωση του φιλμ είναι απαραίτητη η ψηφιοποίηση του φιλμ σε εικόνα, που έγινε με τον σαρωτή Epson Perfection V850 Pro. Η επεξεργασία της εικόνας έγινε με χρήση του MATLAB. Πρώτα βρέθηκε πειραματικά η καμπύλη βαθμονόμησης για την συγκεκριμένη παρτίδα φιλμ και στη συνέχεια υπολογίσθηκε μέσω αυτής ο χάρτης δόσης του φιλμ. Με την εύρεση του κατάλληλου μετασχηματισμού στο MATLAB έγινε ευθυγράμμιση του χάρτη δόσης και της κατανομής δόσης που δίνεται από το πλάνο θεραπείας του γραμμικού. Η ευθυγράμμιση έγινε γεωμετρικά βάση αντίστοιχων σημείων στις δύο κατανομές. Για να γίνει δυνατή η ευθυγράμμιση είναι απαραίτητο να βρεθεί η τομή της αξονικής τομογραφίας, δηλαδή το 2D επίπεδο, που βρίσκεται το φιλμ. Με την ολοκλήρωση της ευθυγράμμισης βρέθηκαν σε κοινό διάγραμμα τα προφίλ της δόσης για το φιλμ και το TPS και μελετήθηκαν ποιοτικά οι μεταξύ τους διαφορές. Η διαφορά δόσης βρέθηκε μικρότερη του 5%. Υπολογίσθηκε επίσης η κατανομή του δείκτη γ, ο οποίος λαμβάνει υπόψη του και την χωρική μεταβολή της δόσης. Το ποσοστό των τιμών του γ που είναι μικρότερες της μονάδας βρέθηκε 85%. Το 15% των τιμών που ξεπερνούν την μονάδα συγκεντρώνονται στην περιοχή αλληλοεπικάλυψης των δύο πεδίων. Στην ίδια περιοχή βρέθηκε και από τον χάρτη δόσης του φιλμ υποδοσιασμός κατά 1,6% της συνολικής θεραπευτικής δόσης, ποσοστό που θεωρείται αναμενόμενο και ανεκτό για μια πετυχημένη ακτινοθεραπεία.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Παπαϊωάννου Αικατερίνη
- Papaioannou Aikaterini
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:2956224